Category: Jurisprudence and Juristic Principles
Sub-Categories
Hadith List
((هەر کەسێ بۆ خودێ بچیته حەجێ و د ڤێ حهجێدا نهچیته نڤینا ههڤژینا خۆ و ئاخڤتنێن نهدروست نهكهت و خهبهران نهبێژیت و گونههان نهكهت؛ دێ زڤڕیته وی دهمێ ژ نوی ژ دایكا خۆ بووی))
((چ نڤێژ نینن ل دهمێ خوارن یا ئاماده بیت و ل دهمێ مرۆڤ ههردوو پیساتییان (دهستنڤێژا زراڤ و ستویر) پالددهت))
((ئهگهر ل ڕۆژا ئهینییێ ل دهمێ گۆتارخوین گۆتارێ دخوینیت ته گۆته ههڤالێ خۆ: بێدهنگ به؛ ئهڤه ته گۆتنهكا بێمفا و بهتال كر))
((پێنج تشت ژ خۆرستییێنه: سوننهتكرن، تڕاشینا وان مویێن ل دۆرێن عهورهتی ههین، كورتكرنا سمبێلان، بڕینا نینۆكان و ههلكێشانا مویێن بنكهفشان))
((سمبێلان باش كورت بكهن و ڕیهان بهێلن))
ههر كهسێ دهستنڤێژهكا وهكی ڤێ دهستنڤێژا من بگریت، پاشی دوو ڕكاعهتێن نڤێژێ بكهت، وهسا كو خوشوع تێدا ههبیت و دلێ وی یێ ئاماده بیت؛ هنگی خودێ دێ گونههێن وی یێن بووری بۆ وی ژێبهت
((خودایێ من؛ تو قهبرێ من نهكه پهیكهرهك
((سیواك پاقژكهره بۆ دهڤی و ئهگهره بۆ ڕازیبوونا خودێ))
((ههر پێنج نڤێژ، ئهینی بۆ ئهینییێ، ڕهمهزان بۆ ڕهمهزانێ، كهفارهت و ژێبهرن بۆ گونههێن د ناڤبهرا خۆدا، (بهلێ ب مهرجهكی) ئهگهر مرۆڤی خۆ ژ گونههێن مهزن دویر ئێخست))
((گههاندنا پهیوهندییێن مرۆڤاینییێ ب بهرامبهرییێ نینه (ئانكو تو هنگی بچی دهمێ ئهو دهێت و ئێك ب ئێك بیت)، بهلكی ئهو كهسێ پهیوهندییێن مرۆڤاینییێ دگههینیت ئهوه یێ ئهگهر كهسهكی سهرا وی نهدا و ئهڤ پهیوهندییه بڕی؛ ئهو سهرا وی بدهت و نهبڕیت))
((ههر كهسێ ههیڤا ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بیت، باوهری پێ ههبیت و بۆ خۆ ب خێر بهژمێریت و ل هیڤییا خهلاتێ وێ بیت، گونههێن وی یێن بووری ههمی دێ هێنه ژێبرن))
((ههر كهسێ شهڤا ب بها (لیلة القدر)ـێ ڕابیتهڤه و وێ شهڤێ ب كرنا عیبادهتی ساخ بكهت، باوهری پێ ههبیت و بۆ خۆ ب خێر بهژمێریت و ل هیڤییا خهلاتێ وێ بیت، گونههێن وی یێن بووری ههمی دێ هێنه ژێبرن))
((ئهو تشتێ من بۆ ههوه نهگۆت بهێلن و پرسیار نهكهن و گهلهك ل دویڤ نهچن، چونکی ب ڕاستی یێن بهری ههوه ژ ناڤچوون ژ بهر پرسیارێن وان و جودابوون و ڤێكنهكرنا وان د گهل پێغهمبهرێن خۆ
((مسوگهر حهلال یێ ئاشكهرایه و حهرام ژی یێ ئاشكهرایه
((مسوگهر خودێ چاكی ل سهر ههمی تشتان نڤیسییه
((زیان گههاندن نینه و بهرسڤدانا زیانێ ب زیان گههاندنێ نینه، ههر كهسێ زیان گههاند؛ خودێ ژی دێ زیانێ گههینیتێ، و ههر كهسێ تهنگاڤی ل سهر خهلکی دروستكر و بارێ وان گرانكر؛ خودێ ژی دێ تهنگاڤییێ ل سهر وی چێكەت و بارێ وی گران كهت))
((بهردهوام جبریلی شیرهت ب قهنجی و باشییا د گهل جیرانی ل من كر ههتا من هزركری جيران دێ بیته میراتگرێ جيرانێ خۆ))
ئانكو: ((ب ڕاستی ڕوقیه (الرُّقَى) و نڤشتی (التَّمَائِمَ) و تیوهله (التِّوَلَةَ) شركن))
((خهبهران نهبێژنه مرییان، چونكی ئهو یێن گههشتینه وی كارێ وان بهری خۆ فڕێكری و ئهنجامدای))
((ههر كهسێ نڤێژا سپێدێ بكهت؛ یێ دناڤ زيمهت و پاراستنا خودێدا
((چ خێر و صهدهقهكرن مالی كێم ناكهن، عهبد ب لێبوورینا ل خهلكی مهزنتر و ب قهدرتر لێ دهێت و ههر گاڤا كهسهك ژ بهر خودێ خۆ بشكێنيت؛ خودێ دێ وی كهسی بلند كهت))
((باوهردارێ باوهرییا وی ژ یا ههمییان تهمامتر؛ ئهوه یێ ڕهوشتێ وی ژ یێ ههمییان جوانتر، باشترینێ ههوه ژی ئهوه یێ ژ ههمییان باشتر بیت بۆ ئافرهتێن مالا خۆ))
((دونیا خۆشییهكا بهروهخته، و باشترین خۆشییا دونیایێ ژی؛ ههڤژینهكا باشه))
((خودێ گۆت: ئهی كوڕێ ئادهمی؛ مالێ خۆ (د ڕێكا مندا) بمهزێخه، ئهز ژی دێ (مال و سامانی) دهمه ته))
((ژ ههژیترین ماف هوین پێگیرییێ پێ بكهن؛ ئهو مهرجن یێن ههوه عهورهت (یێن ههڤژينێن خۆ) پێ حهلال كرین))
پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) پشتی ههمی نڤێژان ئهڤ تههلیله (زكره) دكر))
((چ ڕۆژ نینن كریارێن باش تێدا خۆشتڤیتر بن ل دهڤ خودێ ژ ڤان ڕۆژان))، ئانكو: دههكێن حاجییان
ههر كهسێ نڤێژا ئێڤاری بهێلیت و نهكهت؛ ئهڤه كارێ وی پویچ بوو))
((ههر كهسێ دهستنڤێژهكا جوان و تازه بگریت؛ دێ گونههێن وی ژ لهشێ وی دهركهڤن، ههتا دێ ژ بن نینوكێن وی ژی دهركهڤن))
((ئهگهر زهلامی مهزاختن ل خێزانا خۆ كر و بۆ خۆ ب خێر هژماركر؛ دێ بۆ وی ب خێر و صهدهقه هێته هژمارتن))
پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) پاشڤهبرن ژ قهزهعێ كر (قهزهع ژی ئهڤهیه مرۆڤ هندهك ژ پرچا خۆ بتڕاشیت و هندهكێ بهێلیت)
((ل سهر قهبران نهڕوینن و نڤێژان ل بهرامبهری وان نهكهن))
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) د ناڤبهرا ههردوو سوجدهیاندا دگۆت: ((خودایێ من؛ تو گونههێن من ژێببه و دلۆڤانییێ ب من ببه و سلامهتی و ڕاستهڕێبوون و ڕزقی بده من))
خودایێ من؛ تو سهلامی (ئێك ژ ناڤێن تهیه)، سهلام و سلامهتی ژی ژ دهڤ تهیه، تو یێ دویر و پاقژبی ژ ههمی كێماسییان ئهی خودانێ مهزناهی و مهردینییێ
((نڤێژێ ژ پێرڤه بكه، ئهگهر تۆ نهشیای؛ ڕوینشتی بكه، ئهگهر تو ههر نهشیای؛ ل سهر تهنشتهكێ بكه))
ئهرێ ته گوھ ل بانگی ههیه؟))، گۆت: بهلێ، گۆت: ((پا د بهرسڤێ وهره))
((پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه دا
((ئيسلام ل سهر پێنج ستوینان هاتییه ئاڤاكرن
تو چ دبێژی ئەگەر من نڤێژێن فەڕز کرن و ڕۆژییێن ڕەمەزانێ گرتن، حەلال حەلال کر و حەرام حەرام کر
((پاقژی نیڤا باوەرییێیە، و (الحَمدُ لِلهِ) تەڕازییێ تژی دکەت و (سُبحانَ اللهِ وَالحَمدُ لِلهِ) ژی د ناڤبەرا ئەسمان و ئەردیدا تژی دكهن - یان تژی دکەت -
((دهمێ ههوه گوهـ ل بانگی بوو؛ هوین ژی وهكی وێ یا بانگهلدێر دبێژیت ببێژن))
((شیردان وێ حهرام دكهت یا ژ دایكبوون حهرام دكهت))
((ئەو تشتێ تو یێ ژێ ب گومان بی بهێله و ههڕه وی تشتێ تو یێ ژێ ب گۆمان نهبی، چونكی ڕاستی ئاراميه و درهو گومان و دوودلییه))
((حهلال نینه خوینا چ مرۆڤێن موسلمان بهێته ڕێژتن، ب تنێ ب سێ ئهگهران نهبیت
((ئەگەر ب تنێ ژ بهر گۆتن و داخوازكرنا خهلكی تشت ب وان هاتبا دان؛ دا هندهك مرۆڤ داخوازا خوین و مالێ خهلكی كهن، بهلێ (ل دهمێ ههبوونا ئاریشهیان) بهلگهئینان ل سهر سكالاكهرییه و سویندخوارن ل سهر وی كهسییه یێ ڤێ تومەتێ ل سهر خۆ ڕهد دكهت))
((ههر تشتهكێ مرۆڤ پێ سهرخۆش بیت؛ عهرهقه و ههر تشتهكێ سهرخۆشكهر بیت یێ حهرامه، و ههر كهسێ بمریت و د دونیایێدا ئهوی عهرهق ڤهدخوار و بووبوو مودمنێ عهرهقێ (بهردهوام ڤهدخوار)و ژێ تهوبه نهكر؛ ئهو ل ئاخرهتێ ڤهناخۆت ))
((كریار شهش (جۆرن)، خهلك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕهنگینه) دوو د فهركهرن و كریار یا ههی ئێك ب ئێكێیه و خێر یا ههی ب دهھ خێرێن وهكی خۆیه، خێر یا ههی ب حهفسهد خێرێن وهكی خۆیه
((ب ڕاستی خودێ حهز دكهت ڕوخسهت و دهستویرییێن وی بهێنه وهرگرتن و ئهنجامدان، ههروهكی چاوا حهز دكهن واجب و فهركرییێن وی بهێنه جێبهجێكرن))
((ئهگهر خودێ د قهدهرێدا بۆ عهبدهكێ خۆ نڤیسی كو ل ئهردهكی بمریت؛ دێ وه لێ كهت وى كارهك ل وی ئهردی ههبیت))
و ئهز ضهمامێ كوڕێ سهعلهبەیمه براگهورهيێ هۆزا سهعدێ كوڕێ بهكری
((مسوگهر خودێ و پێغهمبهرێ وی كڕین و فرۆتنا عهرهقێ و تشتێ مرار و بهڕازی و بت و صهنهمان حهرام كر
((پشكێن میراتی یێن دیار و ئاشكهرا بدهنه خودانێن وان، ئهوا دمینیت ژی بۆ نێزیكترین زهلامییه ژ مرۆڤێن مری))
((ئهرێ ما خودێ بۆ ههوه ژی تشتهك نهدانایه كو هوین خێران پێ بكهن؟ ب ههر تهسبیحهكێ (گۆتنا: سبحان الله) خێرهك ههیه، ب ههر تهكبیرهكێ (گۆتنا: الله أكبر) خێرهك ههیه، ب ههر تهحمیدهكێ (گۆتنا: الحمدلله) خێرهك ههیه، ب ههر تههلیلهكێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێرهك ههیه، فهرمانا ب باشییێ خێره و پاشڤهبرنا ژ خرابییێ خێره، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ ههوه خێر ههیه))