ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: “ਫਰਜ਼ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ; ਜੋ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।”

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«أَلْحِقُوا الفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا بَقِيَ فَلِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 6737]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਨਿ ਅੱਬਾਸ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
“ਫਰਜ਼ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ; ਜੋ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।”
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 6737]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ﷺ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਣ। ਫਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਫਰਜ਼ੀ ਰਕਮਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ, ਤਿਹਾਈ, ਛੱਛਵਾਂ, ਅੱਧਾ, ਚੌਥਾਈ ਅਤੇ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ। ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਮਰਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਸਬਾ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਇਹ ਹਦੀਸ ਵਿਰਾਸਤ ਵੰਡਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਸੂਲ ਹੈ।
2. ਇਹ ਕਿ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਏ।
3. ਇਹ ਕਿ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਬਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
4. ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਅਸਬਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੇ ਅਸਬਾ (ਜਿਵੇਂ ਚਾਚਾ) ਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
5. ਜੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਿੱਸਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਅਸਬਾ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ।