فەرموودە: گه‌لی خه‌لكی؛ من ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر، ب تنێ بۆ هندێ دا‌ هوین دویڤچوونا من بكه‌ن و فێری نڤێژا من ببن))

عن أَبِي حَازِمِ بْن دِينَارٍ:
أَنَّ رِجَالًا أَتَوْا سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، وَقَدِ امْتَرَوْا فِي الْمِنْبَرِ مِمَّ عُودُهُ، فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ: وَاللهِ إِنِّي لَأَعْرِفُ مِمَّا هُوَ، وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ، وَأَوَّلَ يَوْمٍ جَلَسَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَرْسَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى فُلَانَةَ -امْرَأَةٍ من الأنصار قَدْ سَمَّاهَا سَهْلٌ-: «مُرِي غُلَامَكِ النَّجَّارَ أَنْ يَعْمَلَ لِي أَعْوَادًا أَجْلِسُ عَلَيْهِنَّ إِذَا كَلَّمْتُ النَّاسَ»، فَأَمَرَتْهُ فَعَمِلَهَا مِنْ طَرْفَاءِ الْغَابَةِ، ثُمَّ جَاءَ بِهَا، فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَمَرَ بِهَا فَوُضِعَتْ هَاهُنَا، ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَيْهَا وَكَبَّرَ وَهُوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ رَكَعَ وَهُوَ عَلَيْهَا، ثُمَّ نَزَلَ الْقَهْقَرَى، فَسَجَدَ فِي أَصْلِ الْمِنْبَرِ ثُمَّ عَادَ، فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ: «أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّمَا صَنَعْتُ هَذَا لِتَأْتَمُّوا وَلِتَعَلَّمُوا صَلَاتِي».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 917]

ئه‌بو حازمێ كوڕێ دیناری (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت:
هنده‌ك زه‌لام هاتنه‌ ده‌ڤ سه‌هلێ كوڕێ سه‌عدێ ساعدی و ناكوكی و دووبه‌ره‌كی كه‌ڤتبوو د ناڤبه‌را واندا ل سه‌ر وێ ئێكێ كا ئه‌رێ مینبه‌را (پێغه‌مبه‌ری) ژ كیژ داری بوو، ڤێجا وان پرسیار ژێ كر، وی ژی گۆت: سویند ب خودێ ئه‌ز دزانم كا ئه‌و ژ چییه‌ و من ئه‌و ل ڕۆژا ئێكێ یا هاتییه‌ دانان دیت و ل وێ ڕۆژا پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ل سه‌ر ڕوینشتی، پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) كه‌سه‌ك فرێكره‌ ده‌ڤ فلان ژنێ - ژنه‌كا ئه‌نصاڕی بوو سه‌هلی ناڤێ وێ گۆت - و گۆتێ: ((فه‌رمانێ ل خولامێ خۆ یێ دارتاش بكه‌ كو هنده‌ك پارچه‌ داران (مینبه‌ره‌كێ) بۆ من چێكه‌ت دا ده‌مێ ئه‌ز بۆ خه‌لكی دئاخڤم ل سه‌ر ڕوینمه‌ خوار))، وێ ژنێ ژی فه‌رمان لێ كر و وی ژی ژ دارا (طرفاء الغابة) - جهه‌كه‌ ل نێزیك مه‌دینێ بۆ لایێ شامێ - بۆ چێكر، پاشی مینبه‌ر ئینا و وێ ژنێ ژی بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) فرێكر، وی ژی فه‌رمان كر و ل ڤێره‌ هاته‌ دانان، پاشی من دیت پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) نڤێژ ل سه‌ر كر و (الله أكبر) گۆت و هێشتا ئه‌و یێ ل سه‌ر، پاشی چوو ڕكوعێ و هێشتا یێ ل سه‌ر، پاشی پاشڤه‌ هات و ل بنێ مینبه‌رێ چوو سوجدێ، پاشی زڤڕیڤه‌، ده‌مێ ب دویماهیك هاتی؛ به‌ره‌ڤ خه‌لكی زڤڕی و گۆت: ((گه‌لی خه‌لكی؛ من ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر، ب تنێ بۆ هندێ دا‌ هوین دویڤچوونا من بكه‌ن و فێری نڤێژا من ببن)).
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 917]

شیکردنەوە

هنده‌ك زه‌لام هاتنه‌ ده‌ڤ ئێك ژ صه‌حابییان و پرسیار ل سه‌ر مینبه‌را پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ژێ كر كا ئه‌و ژ چ هاتییه‌ چێكرن؟ چونكی ناكوكی و ڤێكنه‌كرن‌ كه‌ڤتبوو د ناڤبه‌را واندا، ڤێجا وی بۆ وان به‌حس كر كو پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) كه‌سه‌ك فرێكره‌ ده‌ڤ ژنه‌كا ئه‌نصاڕی كو خولامه‌كێ دارتاش هه‌بوو، و گۆتێ: فه‌رمانێ ل خولامێ خۆ بكه‌ كو مینبه‌ره‌كێ بۆ من چێكه‌ت دا ده‌مێ ئه‌ز بۆ خه‌لكی دئاخڤم ل سه‌ر ڕوینمه‌ خوار، وێ ژنێ ژی به‌رسڤ دا و فه‌رمان ل خولامێ خۆ كر كو مینبه‌ره‌كێ ژ دارا (طرفاء) بۆ پێغه‌مبه‌ری چێكه‌ت، و ده‌مێ ب دویماهیك هاتی؛ ئه‌و مینبه‌ره‌ بۆ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) فرێكر، و وی ژی فه‌رمان كر كو ل ڤی جهێ مزگه‌فتێ بدانن، پاشی من دیت پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) نڤێژ ل سه‌ر مینبه‌رێ كر و (الله أكبر) گۆت و هێشتا یێ ل سه‌ر مینبه‌رێ، پاشی هەر ل سه‌ر مینبه‌رێ چوو ڕكوعێ، پاشی پاشڤه‌ هات بێی كو ڕویێ خۆ بزڤڕینیت و ل بنێ مینبه‌رێ چوو سوجدێ، پاشی زڤڕی‌ سه‌ر مینبه‌رێ، ڤێجا ده‌مێ ژ نڤێژێ ب دویماهیك هاتی، به‌ره‌ڤ خه‌لكی زڤڕی و گۆت: گه‌لی خه‌لكی؛ من ئه‌ڤ چه‌نده‌ كر، ب تنێ بۆ هندێ دا‌ هوین دویڤچوونا من بكه‌ن و فێری نڤێژا من ببن.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

1. سوننه‌تبوونا دانانا مینبه‌رێ و بسه‌ركه‌ڤتنا گۆتارخوینی بۆ سه‌ر مینبه‌رێ و مفایێ وێ ژی گه‌هشتنا ده‌نگی و په‌یامێیه‌ بۆ خه‌لكی.
2. دروستبوونا نڤێژكرنێ ل سه‌ر مینبه‌رێ بۆ مه‌ره‌ما فێركرنێ و دروستبوونا بلندبوونا پێشنڤێژی ژ ئه‌وێن ل پشت وی نڤێژێ دكه‌ن، ئه‌گه‌ر پێدڤی ب ڤێ چه‌ندێ هه‌بیت.
3. دروستبوونا وه‌رگرتنا هاریكارییێ ژ خودان كار و پیشه‌یان بۆ پێدڤیاتییێن موسلمانان.
4. دروستبوونا لڤینا كێم د نڤێژێدا ئه‌گه‌ر پێدڤی پێ هه‌بیت.
5. دروستبوونا به‌رێخۆدانا نڤێژكه‌ری بۆ پێشنڤێژی د نڤێژێدا دا كو فێری كریارێن وی ببیت و ئه‌ڤ چه‌نده‌ دژی خشووعێ نینه‌.