فەرموودە: ((ئهگهر هوین چوونه د نڤێژێدا؛ ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن، پاشی بلا ئێك ژ ههوه ببيته پێشنڤێژێ ههوه، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ بێژن
عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللهِ الرَّقَاشِيِّ قَالَ: صَلَّيْتُ مَعَ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ صَلَاةً، فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ: أُقِرَّتِ الصَّلَاةُ بِالْبِرِّ وَالزَّكَاةِ، قَالَ: فَلَمَّا قَضَى أَبُو مُوسَى الصَّلَاةَ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ فَقَالَ: أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا؟ قَالَ: فَأَرَمَّ الْقَوْمُ، ثُمَّ قَالَ: أَيُّكُمُ الْقَائِلُ كَلِمَةَ كَذَا وَكَذَا؟ فَأَرَمَّ الْقَوْمُ، فَقَالَ: لَعَلَّكَ يَا حِطَّانُ قُلْتَهَا؟ قَالَ: مَا قُلْتُهَا، وَلَقَدْ رَهِبْتُ أَنْ تَبْكَعَنِي بِهَا، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ: أَنَا قُلْتُهَا، وَلَمْ أُرِدْ بِهَا إِلَّا الْخَيْرَ، فَقَالَ أَبُو مُوسَى: أَمَا تَعْلَمُونَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي صَلَاتِكُمْ؟ إِنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَنَا فَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلَاتَنَا، فَقَالَ:
«إِذَا صَلَّيْتُمْ فَأَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ، ثُمَّ لِيَؤُمَّكُمْ أَحَدُكُمْ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا، وَإِذْ قَالَ: {غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، فَقُولُوا: آمِينَ، يُجِبْكُمُ اللهُ، فَإِذَا كَبَّرَ وَرَكَعَ فَكَبِّرُوا وَارْكَعُوا، فَإِنَّ الْإِمَامَ يَرْكَعُ قَبْلَكُمْ، وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ»، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَتِلْكَ بِتِلْكَ، وَإِذَا قَالَ: سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، فَقُولُوا: اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، يَسْمَعِ اللهُ لَكُمْ، فَإِنَّ اللهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، وَإِذَا كَبَّرَ وَسَجَدَ فَكَبِّرُوا وَاسْجُدُوا، فَإِنَّ الْإِمَامَ يَسْجُدُ قَبْلَكُمْ وَيَرْفَعُ قَبْلَكُمْ»، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فَتِلْكَ بِتِلْكَ، وَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ: التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 404]
المزيــد ...
حطانێ كورێ عهبدولڵاهی گۆت: من د گهل ئهبو موسایێ ئهشعهری نڤێژهك كر، ڤێجا دهمێ د تهحیاتێدا زهلامهكی گۆت: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن، دهمێ ئهبو موسای نڤێژ ب دویماهیك ئینای و سلاڤا ملان ڤهدای، زڤڕی و گۆت: ئهو كی بوو ئهو تشت گۆتی؟ خهلك بێدهنگ بوو، دیسا گۆتهڤه: ئهو كی بوو ئهو تشت گۆتی؟ دیسا بێدهنگ بوون، ڤێجا گۆت: حیتتان بهلكی تو بووی ته گۆتی؟ حیتانی گۆت: من نهگۆتییه و ئهز ترسام تو گازنده و ڕهخنهیان ل من بگری، زهلامهكی گۆت: ئهو ئهز بووم گۆتی و مهرهما من ب تنێ پێ خێر بوو، ئهبو موسای گۆت: ئهرێ هوین نزانن د نڤێژێن خۆدا دێ چ بێژن؟! پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتار بۆ مه خواند و سوننهتا مه بۆ مه دیار كر و نڤێژا مه نیشا مه دا و گۆت:
((ئهگهر هوین چوونه د نڤێژێدا؛ ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن، پاشی بلا ئێك ژ ههوه ببيته پێشنڤێژێ ههوه، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ بێژن، و ئهگهر فاتیحه خواند و گههشته: غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، هوین بێژن: ئامین؛ ئهگهر هوین ڤێ بكهن؛ خودێ دێ بهرسڤا دوعایا ههوه دهت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو ڕكوعێ؛ هوین ژی وهبكهن، چونكی پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ و بهری ههوه ژی ڕادبیت))، پاشی پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ڤێجا ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ ڕكوعا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت))، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ)، هوین بێژن: (اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ)، ئهگهر مهئمومان ئهو گۆت، خودایێ مهزن دێ گوهـ ل دوعا و گۆتنا وان بیت، چونكی خودایێ مهزن ل سهر ئهزمانێ پێغهمبهرێ خۆ گۆتییه: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ). پاشی ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو سوجدێ؛ هوین ژی وەبکەن، پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ و بهری ههوه ژی سهرێ خۆ ڕادكهت))، پاشی پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ڤێجا ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچته سوجدێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ سوجدا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و دهمێ ڕوینشتنا بۆ تهحیاتێ؛ بلا دهسپێكا ئاخڤتنا ههوه ئهڤه بیت هوین بێژن: (التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ) )).
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 404]
صهحابی ئهبو موسایێ ئهشعهری (خودێ ژێ ڕازی بیت) نڤێژەك كر، ڤێجا دهمێ گههشتییه وێ ڕوینشتنا تهحیات تێدا ههی؛ زهلامهكی ژ نڤێژكهران گۆت: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن، ڤێجا دهمێ ئهبو موسا (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ نڤێژێ ب دویماهیك هاتی و سلاڤا ملان ڤهدای، زڤڕی و بهرێ خۆ دا نڤێژكهران و پرسیار ژ وان كر و گۆتێ: ئهو كی بوو گۆتی: (د قورئانێدا) نڤێژ د گهل چاكی و زهكاتێ هاتییه بهحسكرن و یهكسانكرن؟ خهلك ههمی بێدهنگ بوو و خۆ ئێك نهئاخڤت، پاشی جارهكا دی پرسیار ژ وان كرهڤه، دهمێ دیتی كهس بهرسڤا وی نادهت، ئهبو مووسای گۆت: وهسا دیاره حیتتان تو بووی ته ئهو تشت گۆتی! ئهڤه ژی ژ بهر وێرهكی و جورعهت و نێزیكبوون و پهیوهندییا وی د گهل ئهبو مووسای كو ئهبو مووسای دزانی ئهو ڤی تشتی بێژیتێ ژی پێ عاجز نابیت و دا بکەرێ وێ یێ دروستاهی هانبدەت بۆ دانپێدانێ، ئینا حیتتانی ئهڤ چهنده ڕهدكر و گۆتێ: ئهز ترسام تو گازندا ژ من بكهی و ڕهخنهیان ل من بگری، ژ بهر كو هزر بكهی من ئهو تشت یێ گۆتی، ل ڤێرێ زهلامهكی گۆت: ئهو ئهز بووم ئهو پهیڤ گۆتی و مهرهما من ب تنێ پێ خێر بوو، ئینا ئهبو موسای ب مهرهما نیشاندان و فێركرنێ بۆ وی گۆت: ئهرێ هوین نزانن د نڤێژێن خۆدا دێ چ بێژن؟! ئهڤه نهڕازیبوونهكه ژ دهڤ وی، پاشی ئهبو مووسای بۆ وان دیاركر و گۆتێ كو جارهكێ پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتارهك بۆ وان خواند و شهریعهتێ وان بۆ وان ڕوهن كر و نڤێژا وان نیشا وان دا، ڤێجا پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:
((ئهگهر ههوه دهست ب نڤێژێ كر؛ بهری ههر تشتهكی ڕێزێن خۆ ڕاست بكهن و تێدا ڕاست ببن، پاشی بلا ئێك پێشنڤێژییێ بۆ خهلكی بكهت، ڤێجا ئهگهر پێشنڤێژی (تكبيرة الإحرام) كر (ئانكو گۆت: الله أكبر)؛ هوین ژی وێ تهكبیرێ بكهن، و ئهگهر فاتیحه خواند و گههشته: (غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلا الضَّالِّينَ} [الفاتحة: 7]، هوین بێژن: ئامین؛ ئهگهر هوین ڤێ بكهن؛ خودێ دێ بهرسڤا دوعایا ههوه دهت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو ڕكوعێ؛ هوین ژی وهبكهن، چونكی پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ و بهری ههوه ژی ڕادبیت، ڤێجا هوین بهری وی ڕانهكهن، چونكی ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته ڕكوعێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ ڕكوعا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و ئهگهر پێشنڤێژی گۆت: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ)، هوین بێژن: (اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ)، ئهگهر نڤێژكهران ئهو گۆت، خودایێ مهزن دێ گوهـ ل دوعا و گۆتنا وان بیت، چونكی خودایێ مهزن ل سهر ئهزمانێ پێغهمبهرێ خۆ گۆتییه: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ). پاشی ئهگهر پێشنڤێژی گۆت (الله أكبر) و چوو سوجدێ؛ هوین ژی وەبکەن، پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ و بهری ههوه ژی سهرێ خۆ ڕادكهت، ڤێجا هوین بهری وی ڕانهكهن، چونكی ئهو دهمێ كێم یێ پێشنڤێژ بهری ههوه دچیته سوجدێ دێ بۆ ههوه هێته قهرهبووكرن ب وێ پاشكهڤتنا ههوه پشتی پێشنڤێژ ڕادبیت و ب ڤێ چهندێ دهمێ سوجدا ههوه و یا پێشنڤێژی دێ وهك ئێك بیت، و دهمێ ڕوینشتنا بۆ تهحیاتێ؛ بلا ئێكهمین گۆتنا نڤێژكهری ئهڤه بیت ئهو بێژیت: (التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلهِ)؛ ئانکو: مولك و دهستههلات و مان و سلاڤ و مەزناهی هەمی ب ڕاستی هەژی خودایێ مەزنن، و ب ڤی ڕەنگی هەر پێنج نڤێژ ژی هەر بۆ خودێنە. (السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ)؛ ل ڤێرێ هوین داخوازا سلامەتیێ ژ خودێ بکەن ژ هەر عەیب و کێماسی و خرابییەکێ؛ و ئەم پێغەمبەرێ خۆ موحهممهدی (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ب تایبەتی بۆ سلاڤان تایبهت دكهین، پاشی ئەم سلاڤان ل خۆ دکەین، پاشی ئەم سلاڤان ل عەبدێن خودێ یێن چاك دکەین، ئەوێن ب وان ئەرکان ڕادبن یێن ل سەر وان فەڕز ژ مافێن خودایێ مەزن و مافێن عەبدێن وی، پاشی ئەم شاهدەییێ ددەین کو چ خودایێن ب حەق نینن ژ بلی خودێ و ئەم شاهدەییێ ددەین کو ب ڕاستی موحهممهد عەبدێ خودێ و پێغەمبەرێ وییە.
لە سوودەکانی فەرموودەکە
- دیاركرنا شێوازهك ژ شێوازێن تهحیاتێ.
- كریار و گۆتنێن نڤێژێ دڤێت ئهو بن یێن بۆ مه ژ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بنهجهبووین و دروست نینه كهس چ گۆتن یان كریاران ژ دهڤ خۆ بكهته تێدا كو د سوننهتێدا بنهجھ نهبنن.
- دروست نینه نڤێژكهر بهری پێشنڤێژی كریارێن نڤێژێ بكهت یان گهلهك ژێ پاش بكهڤیت، بهلكی یا دروست ئهوه نڤێژكهر ل دویڤ پێشنڤێژی بیت د كریاراندا.
- بهحسكرنا گرنگیدانا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بۆ گههاندن و فێركرنا حوكمێن ئایینی بۆ ئوممهتا خۆ.
- پێشنڤێژ ڕێبهر و چاڤلێكرییێ نڤێژكهرییه، ڤێجا چێنابیت نڤێژکەر نە بەری پێشنڤێژی و نە د گەل وی کریارێن نڤێژێ ئەنجام بدەت، نە ژی ژێ پاشڤە بمینیت، بهلكی پێدڤییه پشتی ئهو پشتڕاست دبیت كو پێشنڤێژی دهست ب كریارێ كرییه، ژ نوی ئهو ل دویڤ وی ئهنجام بدهت و سوننەتە ئەو دویڤچوونا وی تێدا بکەت.
- دروستبوونا ڕێكخستنا ڕێزێن نڤێژێ.
پۆلێنکردنەکان
زیاتر
- فەرموودە: ((فهرمان ل من هاتییه كرن كو سوجدێ ل سهر حهفت ههستییان ببهم
- فەرموودە: پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) د ناڤبهرا ههردوو سوجدهیاندا دگۆت: ((خودایێ من؛ تو گونههێن من ژێببه و دلۆڤانییێ ب من ببه و سلامهتی و ڕاستهڕێبوون و ڕزقی بده من))
- فەرموودە: گهلی خهلكی؛ من ئهڤ چهنده كر، ب تنێ بۆ هندێ دا هوین دویڤچوونا من بكهن و فێری نڤێژا من ببن))
- فەرموودە: ئهز ب وی كهمه یێ نهفسا من د دهستیدا، ئهز ژ ههمییان نێزیكترم ب نڤێژا پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن)، ئهڤه نڤێژا وی بوو ههتا ژ دونیایێ وهغهر كری))
- فەرموودە: ((خرابترین مرۆڤ د دزیێدا ئهوه یێ دزیێ ژ نڤێژا خۆ دكهت))، گۆتن: ئهی پێغهمبهرێ خودێ دێ چاوا دزیێ ژ نڤێژا خۆ كهت؟ گۆت: ((ب هندێ كو ڕكوع و سوجدهیێن وێ ب تهمامی نهبهت))
- فەرموودە: ((پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) دهمێ پشتا خۆ ژ ڕكوعێ ڕاست دكر دگۆت: (سَمِعَ اللهُ لِمَنْ حَمِدَهُ
- فەرموودە: ((پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) د ناڤبهرا ههردوو سوجدهیاندا دگۆت: خودایێ من؛ ل من ببووره، خودایێ من؛ ل من ببووره))