Hadis: Bir Müslümanın kanı ancak üç sebepten biriyle helâl olur

عَنِ ابنِ مَسعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلَّا بِإِحْدَى ثَلَاثٍ: الثَّيِّبُ الزَّانِي، وَالنَّفْسُ بِالنَّفْسِ، وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ المُفَارِقُ لِلْجَمَاعَةِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم: 1676]

İbni Mes'ûd -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Bir Müslümanın kanı ancak üç sebepten biriyle helâl olur: Zina eden evli bir insan, cana karşılık can (kısas) ve dinini terk edip cemaatten ayrılan kimse.»
[Sahih Hadis] - [Muttefekun Aleyh] - [صحيح مسلم - 1676]

Şerh

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, bir Müslümanın kanının, ancak şu üç şeyden birini yaptığı takdirde helal olduğunu açıklamıştır: Birincisi: Geçerli (sahih) bir nikâhla evlenmiş olduğu hâlde zina suçunu işleyen kimsenin, recm edilerek öldürülmesi helâldir. İkincisi: Haksız yere ve kasten, canı korunmuş (masum) bir kimseyi öldüren kişi, şartları yerine geldiğinde kısas yoluyla öldürülür. Üçüncüsü: Müslümanların cemaatinden ayrılan kimsedir. Bu ayrılma ya dinini tamamen terk ederek irtidat (dinden dönme) yoluyla olur; ya da dinden çıkmaksızın, onun bir kısmını terk etmek suretiyle olur ki buna, bâgîler (isyan edenler), yol kesenler (eşkıyalar), kendileri ile savaşılan Hâricîler ve benzerleri girer.

Hadisten Çıkarılan Hükümler

1. Bu üç fiilin haram kılındığı ve bunlardan herhangi birini işleyen kimsenin öldürülme cezasını hak ettiği açıklanmıştır: Bu ceza ya küfür sebebiyledir ki bu, İslâm’dan dönen (mürted) kimse için söz konusudur; ya da had cezası sebebiyledir ki bunlar da iki kişidir: Evli olduğu hâlde zina eden kimse ve kasten adam öldüren kimsedir.
2. Namusun korunup temiz kalmasının gerekli olduğu ifade edilmiştir.
3. Müslümana ihtiram etmek farzdır ve canı korunmuştur.
4. Müslüman topluluğuna bağlılık ve ondan ayrılmamak teşvik edilmiştir.
5. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in güzel ve etkili öğretim yöntemi: Zira onun sözleri bazen bölümlere ayırma şeklinde gelir. Çünkü bu, meseleleri sınırlar ve bir araya toplar; ayrıca ezberlenmesi daha kolaydır.
6. Allah Teâlâ, suçluları caydırmak ve toplumu koruyup suçlardan muhafaza etmek için had cezalarını meşru kılmıştır.
7. Bu had cezalarının uygulanması yöneticinin sorumluluğundadır.
8. Öldürmeyi gerektiren sebepler üçten fazladır; ancak sonuçta bu üç başlığın dışına çıkmaz. İbnu'l-Arabî el-Mâlikî şöyle demiştir: Hiçbir hâlde bu üç durumun dışına çıkmaz. Çünkü kim sihir yapar ya da Allah’ın bir peygamberine söverse küfre girmiş olur; dolayısıyla dinini terk eden kimse kapsamına girer.