ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: “ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਖੂਨ ਹਲਾਲ ਨਹੀਂ, ਮਗਰ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ
عَنِ ابنِ مَسعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلَّا بِإِحْدَى ثَلَاثٍ: الثَّيِّبُ الزَّانِي، وَالنَّفْسُ بِالنَّفْسِ، وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ المُفَارِقُ لِلْجَمَاعَةِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم: 1676]
المزيــد ...
ਇਬਨ ਮਸਉਦ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
“ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਖੂਨ ਹਲਾਲ ਨਹੀਂ, ਮਗਰ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ: ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ ਜਿਨਾਕਾਰ, ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ), ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤੇ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਵੇ।”
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم - 1676]
ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਵਜਾਹਤ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਖੂਨ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਰੇ: ਪਹਿਲਾ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਵਾਹਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਦੂਜਾ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਹੱਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਜੀ: ਉਹ ਜੋ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ; ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਰਤਦ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਿਦਾ ਜਮਾਤ ਤੋ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ — ਜਿਵੇਂ ਬਗਾਵਤੀ, ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ (ਸੜਕ-ਡਾਕੂ), ਖ਼ੁਰਾਜ ਦੇ ਲੜਾਕੂਆਂ ਆਦਿ।
ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ
- ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਜਾਂ ਤਾਂ ਕ਼ੁਫ਼ਰ ਕਰਕੇ — ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਸਲਾਮ ਤੋਂ ਰਿਦਾ ਹੋਣਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਹਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ — ਜੋ ਕਿ ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ ਜਿਨਾਕਾਰ ਅਤੇ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਹੈ।
- ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
- ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ ਹਰਾਮ ਹੈ।
- ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਤਰਗੀਬ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ-ਵੰਡ ਕੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਵੰਡਣ ਨਾਲ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਲੀ ਅਮਰ (ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ) ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।
- ਕਤਲ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਬਨ ਅਰਬੀ ਮਾਲਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਜਾਦੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ਼ੁਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਹੋਰ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਕੁਝ ਫਰਜ਼ ਮੁਕਰਰ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਨਾ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੱਦਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧੋ। ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਰਾਮ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤੋੜੋ। ਅਤੇ ਕੁਝ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਾ ਕਿ ਭੁੱਲ ਕੇ—ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤਫ਼ਤੀਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਹੱਦ ਵਾਲਾ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰਤ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ।