1. سه‌ره‌كی
  2. پۆلێنکردنەکان
  3. Virtues and Manners

فەرموودە ((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌

عَنْ خُرَيْمِ بْنِ فَاتِكٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«الْأَعْمَالُ سِتَّةٌ، وَالنَّاسُ أَرْبَعَةٌ، فَمُوجِبَتَانِ، وَمِثْلٌ بِمِثْلٍ، وَحَسَنَةٌ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَحَسَنَةٌ بِسَبْعِ مِائَةٍ، فَأَمَّا الْمُوجِبَتَانِ: فَمَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ، وَأَمَّا مِثْلٌ بِمِثْلٍ: فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ حَتَّى يَشْعُرَهَا قَلْبُهُ، وَيَعْلَمَهَا اللهُ مِنْهُ كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً، وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً، كُتِبَتْ عَلَيْهِ سَيِّئَةً، وَمَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَبِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَمَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فِي سَبِيلِ اللهِ فَحَسَنَةٌ بِسَبْعِ مِائَةٍ، وَأَمَّا النَّاسُ، فَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا مَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ، وَمَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا مُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ، وَمَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ».

ژ خوڕه‌یمێ كوڕێ فاتیكی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:
((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ڤێجا هندیكه‌ هه‌ردوو فه‌ركه‌رن (ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌): هه‌ر كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ و هه‌ر كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ دێ چیته‌ جه‌هنه‌مێ. هندیكه‌ ئه‌و كریاره‌ یا ئێك ب ئێكێیه‌: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت، هه‌تا دلێ وی هه‌ست پێ دكه‌ت و خودێ وێ چه‌ندێ ژ وی دزانیت (كو ئنیه‌تا وی یا دروسته‌ و ژ دل دڤێت وێ خێرێ بكه‌ت)، هنگی دێ خێره‌ك بۆ هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌ك ل سه‌ر هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ خێره‌كێ بكه‌ت؛ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی وێ هێته‌ نڤیسین، هه‌ر كه‌سێ تشته‌كی د ڕێكا خودێدا بكه‌ته‌ خێر و بمه‌زێخیت؛ هنگی خێره‌ك بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێرایه‌. هندیكه‌ خه‌لكه‌؛ هنده‌ك ژ وان ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن و ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن، هنده‌كێن دی ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و ل ئاخره‌تێ دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن، هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن)).

حسن رواه أحمد مسند أحمد - 18900

شیکردنەوە

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حس دكه‌ت كو كریار شه‌ش جۆرن، خه‌لك ژی چار جۆر و ده‌سته‌كن، ڤێجا ئه‌و شه‌ش جۆرێن كریاران ئه‌ڤه‌نه‌:
ئێك: ئه‌و كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ.
دوو: ئه‌و كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ جه‌هنه‌م دێ ل سه‌ر وی فه‌ر بیت و دێ هه‌تا هه‌تایێ د ناڤدا مینیت.
و ئه‌ڤه‌ ئه‌و هه‌ردوو تشتێن فه‌ركرینه‌.
سێ: ئه‌و خێرا مرۆڤی ئنیه‌ت بۆ ئینای، هه‌ر كه‌سێ ئنیه‌تا خۆ ئینا خێره‌كێ بكه‌ت و د ڤێ ئنیه‌تێدا یێ ڕاستگۆ بوو هه‌تا ب دلێ خۆ هه‌ست پێ كری و خودێ ڤێ ئنیه‌تێ ل ده‌ڤ وی دبینیت، پاشی ئه‌گه‌ره‌ك دهێته‌ پێش و ئه‌و نه‌شێت ڤێ خێرێ بكه‌ت؛ ل ڤی ده‌می دێ خێره‌كا كامل و ته‌مام بۆ وی هێته‌ نڤیسین.
چار: ئه‌و گونه‌ها هاتییه‌ كرن، هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌كا ب تنێ ل سه‌ر وی هێته‌ نڤیسین.
ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌وه‌ یا گۆتی ئێك ب ئێكێیه بێی بهێنە زێدەکرن (ئێك ب دەهان و حەفسەدان بیت)‌.
پێنج: خێره‌ك ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت و پاشی وێ خێرێ دكه‌ت؛ ل ڤێرێ ئه‌ڤ خێره‌ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێران هێته‌ نڤیسین.
شه‌ش: خێره‌ك ب حه‌فسه‌د خێرانه‌، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك تشته‌كی د ڕێكا خودێدا دكه‌ته‌ خێر و دمه‌زێخیت، ئه‌ڤ خێره‌ دێ بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێران هێته‌ نڤیسین و هژمارتن، ئه‌ڤه‌ ژی ژ باشی و قه‌نجی و مه‌ردینییا خودایێ مه‌زنه‌ ل سه‌ر عه‌بدێن وی.
هندیكه‌ هه‌ر چار جۆرێن مرۆڤانه‌، ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌:
یێ ئێكێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیایێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن ژ ڕزقی، یێ د ناڤ قه‌نجی و نیعمه‌تێن خودێدا و تشتێ دڤێت یێ هه‌ی و یێ ل به‌ر ده‌ستێ وی، به‌لێ ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وی دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن و چاره‌نڤیسێ وی ئاگرێ جه‌هنه‌مێیه‌، ئه‌ڤه‌ ژی كافرێ زه‌نگینه‌.
یێ دووێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیایێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن ژ ڕزقی، به‌لێ ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وی دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن و چاره‌نڤیسێ وی به‌حه‌شته‌، ئه‌ڤه‌ ژی باوه‌ردارێ هه‌ژاره‌.
یێ سێیێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیا و ئاخره‌تێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن، ئه‌ڤه‌ ژی كافرێ هه‌ژاره‌.
یێ چارێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیا و ئاخره‌تێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن، ئه‌ڤه‌ ژی باوه‌ردارێ زه‌نگینه‌.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  1. مه‌زناهییا قه‌نجی و باشییا خودایێ مه‌زن ل سه‌ر عه‌بدێن وی و چه‌ندین جار لێكرنا وی بۆ خێران.
  2. دادی و مه‌ردینییا خودێ، ئه‌ڤه‌ ژی چونكی وی بۆ گونه‌هان سه‌ره‌ده‌رییه‌كا یه‌كسان د گه‌ل مه‌ كر و هه‌ر گونه‌هه‌ك ب ئێكێ هژمار كر.
  3. مه‌زناهییا شریك دروستكرنێ بۆ خودێ، چونكی مرۆڤ ژ به‌ر وێ دێ ژ به‌حه‌شتێ بێبار بیت.
  4. دیاركرنا خێرا مه‌زاختن و خێركرنێ د ڕێكا خودێدا.
  5. چه‌ند جار لێكرنا خێرا صه‌ده‌قه‌ و خێركرنا د ڕێكا خودێدا ب حه‌فسه‌د خێران ده‌ستپێدكه‌ت، چونكی ئه‌ڤ خێره‌ دبیته‌ هاریكار ل سه‌ر بلندكرنا په‌یڤا خودێ.
  6. دیاركرنا جۆرێن خه‌لكی و جوداهییا وان.
  7. د دونیایێدا خودێ به‌رده‌ستێ مرۆڤێ باوه‌ردار و یێ بێباوه‌ر ژی به‌رفره‌ھ دكه‌ت، به‌لێ ل ئاخره‌تێ ب تنێ به‌رده‌ستێ مرۆڤێ باوه‌ردار به‌رفره‌ھ دكه‌ت.

پیشاندانی وەرگێڕانەکان

67 زمان
EN English ئینگلیزی
UR اردو ئۆردی
ES Español ئیسپانی
ID Indonesia ئەندەنوسی
UG ئۇيغۇرچە ئیگۆری
BN বাংলা بەنگالی
FR Français فەڕەنسی
TR Türkçe تورکی
RU Русский ڕووسی
BS Bosanski بۆسنی
SI සිංහල سینهالی
HI हिन्दी هیندی
ZH 中文 چینی
FA فارسی فارسی
VI Tiếng Việt ڤێتنامی
TL Tagalog تاگالۆگ
KU Kurdî كوردی
HA Hausa هوسا
PT Português پورتوگالی
ML മലയാളം مالایالام
TE తెలుగు تلغۆ
SW Kiswahili سه‌واحیلی
TA தமிழ் تامیلی
MY မြန်မာ بۆرمی
TH ไทย تایلەندی
DE Deutsch ئه‌ڵمانی
JA 日本語 یابانی
PS پښتو پەشتۆ
AS অসমীয়া ئاسامی
SQ Shqip ئه‌لبانی
SV Svenska سویدی
AM አማርኛ ئەمهەری
NL Nederlands هۆڵەندی
GU ગુજરાતી غوجاراتی
KY Кыргызча قیرغیزی
NE नेपाली نیپاڵی
YO Yorùbá یوربایی
LT Lietuvių لیتوانی
PRS دری داری
SR Српски سڕبی
TG тоҷикӣ تاجیكی
RW Kinyarwanda كينيارواندی
RO Română ڕۆمانی
HU Magyar مەجەری
CS Čeština چیكی
MOS Moore الموري
MG Malagasy مالاگاشی
FF Fulfulde فولانی
IT Italiano ئیتاڵی
OM Oromoo ئورومی
KN ಕನ್ನಡ كانادی
WO Wolof الولوف
BG Български البلغارية
AZ Azərbaycan ئازەری
EL Ελληνικά اليونانية
UZ O‘zbek ئۆزبەكی
UK Українська ئۆكرانی
KA ქართული الجورجية
LN Lingala اللينجالا
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
DA Dansk الدنماركية
RN Kirundi الكيروندي
MS Bahasa Melayu الملايو