Hadithi: Gjidhënia i ndalon ato lidhje martesore, që i ndalon edhe afërsia e gjakut

عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«الرَّضَاعَةُ تُحَرِّمُ مَا تُحَرِّمُ الوِلَادَةُ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [الأربعون النووية: 44]

Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Profeti ﷺ ka thënë:
"Gjidhënia i ndalon ato lidhje martesore, që i ndalon edhe afërsia e gjakut."
[Ky hadith është sahih] - [Muttefek alejhi] - [الأربعون النووية - 44]

Shpjegimi

Profeti ﷺ në këtë hadith e ka sqaruar se nga gjidhënia bëhet haram ajo që bëhet haram nga lidhja e gjakut dhe prejardhja, si halla, daja, vëllai… po ashtu gjidhënia i lejon ato dispozita që i lejon dhe lidhja e gjakut.

Mësime nga hadithi

1. Hadithi shërben si rregull për dispozitat që kanë të bëjnë me gjidhënien.
2. Ibën Haxheri ka thënë: "Fjala e Profetit ﷺ: “Gjidhënia i ndalon ato lidhje martesore, që i ndalon edhe afërsia e gjakut”,- nënkupton gjithashtu se gjidhënia i lejon të njëjtat gjëra që i lejon lidhja e gjakut. Kjo është me konsensus sa i përket ndalimit të martesës dhe çështjeve që lidhen me të si dhe të përhapjes së ndalesës (së martesës dhe gjërave që lidhen me të) mes foshnjës që i është dhënë gji dhe fëmijëve të gjidhënëses; ata konsiderohen të afërm në aspektin e lejimit të shikimit (të tyre), qëndrimit vetëm me ta dhe udhëtimit me ta. Mirëpo, nga gjëdhënia nuk nuk rrjedhin dispozitat e tjera të mëmësisë, siç janë trashëgimia mes tyre, detyrimi i shpenzimeve, lirimi nga robëria për shkak të pronësisë, dispozitat e dëshmisë, marrja e përgjegjësisë për pagimin e kompensimit të gjakut (në rast të vrasjes pa qëllim) dhe falja e hakmarrjes (kisasi)."
3. Hadithi dëshmon se ndalesa e lidhjeve martesore që hyn në fuqi nga gjidhënia është ndalesë e përhershme.
4. Hadithet e tjera dëshmojnë se ndalesa për shkak të gjidhënies hyn në fuqi kur foshnjes i jepet gji pesë herë, në mënyrë të sigurtë, brenda dy viteve të para të lindjes.
5. Martesat e ndaluara nga lidhja e gjakut janë: nënat, këtu përfshihen dhe gjyshet, stërgjyshet e më lart, nga nëna dhe nga babai. Bijat, këtu përfshihen edhe mbesat e stërmbesat etj, që rrejdhin nga vajzat dhe nga djemtë. Motrat: nga babai dhe nëna, apo nga njëri prej tyre. Hallat, këtu përfshihen të gjitha motrat e babait, si ato nga i njëjti prind ashtu edhe ato nga prindër të ndryshëm, si dhe të gjitha motrat e gjyshërve, edhe nëse janë më lart në gjenerata. Tezet, këtu përfshihen të gjitha motrat e nënës, si ato nga i njëjti prind ashtu edhe ato nga prindër të ndryshëm, si dhe të gjitha motrat e gjysheve, edhe nëse janë më lart në gjenerata, qofshin gjyshe nga babai apo nga nëna. Bijat e vëllait dhe bijat e motrës, këtu përfshihen edhe bijat e tyre, edhe nëse janë më poshtë.
6. Martesat e ndaluara nga gjidhënia: Gjidhënia i ndalon ato lidhje martesore që i ndalon edhe lidhja e gjakut, kështu që çdo grua që është e ndaluar nga lidhja e gjakut, ndalohet edhe nga lidhja e gjidhënies, përveç nënës së vëllait dhe motrës së djalit nga gjidhënia, të cilat nuk janë të ndaluara.