Hadith: None burya Imana Allah ntiyabahaye ivyo mwotangako imperezwa!? Mu vy'ukuri, ininahaza n'itaziramana ryose "TASBIIH", ni imperezwa; ikuzamana ryose "TAKBIIR", ni imperezwa; ishimagizamana ryose "TAHMIID", ni imperezwa; iyemanga ry'uko Imana Allah ari Imwe Rudende "TAHLIIL", ni imperezwa; ukubwiriza abantu gukora ivyiza, ni imperezwa; ukubuza abantu gukora ibibi, ni imperezwa; vyongeye, no mu kurangura amabanga y'abubatse, harimwo imperezwa

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رضي الله عنه:
أَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا رَسُولَ اللهِ، ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالْأُجُورِ، يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي، وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ، وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ، قَالَ: «أَوَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللهُ لَكُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ؟ إِنَّ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةً، وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ، وَنَهْيٌ عَنْ مُنْكَرٍ صَدَقَةٌ، وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ»، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، أَيَأتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ؟ قَالَ: «أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي حَرَامٍ أَكَانَ عَلَيْهِ فِيهَا وِزْرٌ؟ فَكَذَلِكَ إِذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ كَانَ لَهُ أَجْرٌ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1006]

Mu vyakiriwe na Abu Dharri (Imana Allah Imwishimire) yavuze ko
hari abantu mu ngendanyi z'Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) bigeze kumubwira n'impungenge n'akantu bati: "Ewe Ntumwa y'Imana! Abatunzi baramaze gutwara indishi zose, basenga nk'uko dusenga, bagapfunga nk'uko dupfunga, bagaheza bagatanga imperezwa mu birenzeko mu matungo yabo"; aca abishura abahumuriza ati: "None burya Imana Allah ntiyabahaye ivyo mwotangako imperezwa!? Mu vy'ukuri, ininahaza n'itaziramana ryose "TASBIIH", ni imperezwa; ikuzamana ryose "TAKBIIR", ni imperezwa; ishimagizamana ryose "TAHMIID", ni imperezwa; iyemanga ry'uko Imana Allah ari Imwe Rudende "TAHLIIL", ni imperezwa; ukubwiriza abantu gukora ivyiza, ni imperezwa; ukubuza abantu gukora ibibi, ni imperezwa; vyongeye, no mu kurangura amabanga y'abubatse, harimwo imperezwa". Ba bantu baca bavuga mu gutangara n'akantu bati: "Ewe Ntumwa y'Imana! Vyumvikana gute ko umwe muri twebwe arangura amabanga y'abubatse mu kurondera kuryoherwa, hanyuma akabironkeramwo impera!?"; aca arabishura ibagondoza iti: "Mbega none mubona gute mu gihe yoronderera ukwo kuryoherwa mu bizira (mu gusambana), yokwandikirwa icaha?, ni nk'uko nyene rero no mu gihe aronderereye ukwo kuryoherwa mu birekuwe, araheza akandikirwa indishi".
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 1006]

Explanation

Bamwe mu bakene b'ingendanyi barashikirije Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) akarigangamuhogo kabo mu kumuganyira ukungene babayeho mu bukene butagira uko busa, bigatuma badashobora gutanga imperezwa ku matungo mu kurondera indishi nyinshi nka zirya izindi ngendanyi zitunze zironka mu gutanga; mu gihe izo ngendanyi zitunze zisenga nk'uko na twe dusenga, zipfunga nk'uko na twe dupfunga, zigatanga imperezwa mu birenzeko mu matungo yazo, mu gihe twebwe tudashoboye kuyitanga kubera ubukene dufise! Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yaciye abereka ibikorwa bashoboye gutangako imperezwa, maze (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) ababwira ati: None burya Imana Allah ntiyabahaye ivyo mushobora gukora mukaba mwokwandikirwa imperezwa!?Mu vy‘ukuri ukuvuga muti: "SUB-HAANA LLAAH", harimwo indishi y'imperezwa kuri mwebwe; ukuvuga muti: "ALLAHU AKBAR", harimwo indishi y'imperezwa kuri mwebwe; ukuvuga muti: "LAA ILAAHA ILLA LLAAH", harimwo indishi y'imperezwa kuri mwebwe; ukubwiriza abantu gukora ivyiza, harimwo indishi y'imperezwa kuri mwebwe; n'ukubuza abantu gukora ibibi, harinwo indishi y'imperezwa kuri mwebwe; vyongeye, mbere no mu kurangura kw'umwe muri mwebwe amabanga y'abubatse, harimwo indishi y'imperezwa kuri we. Ingendanyi zari ng'aho, zaciye zitangara, maze zivuga ziti: Ewe Ntumwa y'Imana! Vyumvikana gute ko umwe muri twebwe yoryoherwa muri iryo rangura ry'amabanga y'abubatse, hanyuma akabironkeramwo indishi!? Aca yishura aziha akarorero ati: Mubona gute mu gihe yorondera kuryoherwa mu gukora ibizira nko gusambana n'ibindi, yokwandikirwa icaha? Ni nk'uko nyene rero, no mu gihe yorondera kuryoherwa mu kurangura amabanga y'abubatse n'umukenyezi wiwe araheza akandikirwa indishi.

Benefits from the Hadith

1. Ihiganwa ry'ingendanyi mu gukora ivyiza, n'ukwitwararika kwazo kurondera indishi zihambaye n'ivyiza biva ku Mana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere.
2. Ubwinshi bw'amoko y'ibikorwa vyiza birimwo indishi, n'uko mu bikorwa vyiza hahurikiyemwo kirya gikorwa cose umwislamu akora kw'izirikanagikorwa ryiza "niya" rijana n'izirikanamana "ikhlaasw".
3. Ukworoha kw'ubwislamu, ku buryo umwislamu wese asanga hari ico ashoboye gukora kugira kimushikane kw'igamburukiramana.
4. Al-Nawawiy yavuze ati: "Muri iyi nyigisho y'intumwa, harimwo icemezo cerekana ko ibitabujijwe gukorwa "mubaahaati" bishobora kuba igamburukiramana hisunzwe izirikanagikorwa "niya" vyakoranwe; ku buryo n'irangura ry'amabanga y'abubatse rishobora kuba igikorwa nyegerezamana "ibaada", mu gihe uwugikoze azirikanye kwubahiriza agateka k'umukenyezi n'umubano mwiza yategetswe n'Imana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere, canke akazirikana kuronswa ikibondo ceranda, canke kurondera kuryoherwa we hamwe n'umukenyezi wiwe mu buryo buzira gutandukira ibizira mu kubiraba, canke kuvyiyumvira, canke kuvyipfuza, canke akazirikana ibindi mu vyiza umuntu yipfuza birekuwe".
5. Gutanga uburorero n'urugero umuntu yorabirako mu kumenya ikintu n'ikindi; kugira atahure kurusha yongere anyurwe n'ivyo yumvise.