Hadisa: yali Ala ma fɛn sarakatita di aw ma wa? I k'a dɔn Ala sanumayadali bɛɛ ye saraka ye, ani Alakelenya ni ala bonyamada, yamaruya ni ɲuman ye o fana ye saraka ye, ani fatani ka bɔ juguman ma, aw dɔlakelen ka sé a furuɲɔgɔn ma o fana ye saraka ye

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رضي الله عنه:
أَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا رَسُولَ اللهِ، ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالْأُجُورِ، يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي، وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ، وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ، قَالَ: «أَوَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللهُ لَكُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ؟ إِنَّ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةً، وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ، وَنَهْيٌ عَنْ مُنْكَرٍ صَدَقَةٌ، وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ»، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، أَيَأتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ؟ قَالَ: «أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي حَرَامٍ أَكَانَ عَلَيْهِ فِيهَا وِزْرٌ؟ فَكَذَلِكَ إِذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ كَانَ لَهُ أَجْرٌ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1006]

A minɛna zari wolofa la Ala diɲɛna a ma:
Kira ka sahabadɔw ko kira ma nɛɛma ni kisi b'a ye: yaa Ala ka ciden, nàfolotigiw taara ni bàràji bɛɛ ye, u b'an ka seli ɲɔgɔn kɛ, u b'an ka sun ɲɔgɔn kɛ, u b'u ka nafolo sarakati, a ko:<< yali Ala ma fɛn sarakatita di aw ma wa? I k'a dɔn Ala sanumayadali bɛɛ ye saraka ye, ani Alakelenya ni ala bonyamada, yamaruya ni ɲuman ye o fana ye saraka ye, ani fatani ka bɔ juguman ma, aw dɔlakelen ka sé a furuɲɔgɔn ma o fana ye saraka ye>>, u ko: yaa Ala ka ciden, an dɔlakelen bɛna a furumuso ma bàràji ka tila ka kɛ o la? A ko: << n kunnafoni n'a a tìgi nana mùso wɛrɛ ma ni haramu sira ye jùrùmu tɛ o la wa!? O cogo la n'a y'a labɔ halala sira fɛ bàràji bɛ kɛ a la>>.
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 1006]

Hadisa Ɲɛfɔli

Sahaba fantandɔw y'u damakasi u ka fantaya la kira ye nɛɛma ni kisi b'a ye, an'u ka sarakati bɔ bàliya nàfolo la ka bàràji caman sɔrɔ i n'a fɔ u balima bànàw b'a kɛ cogomin yaasa u k'u ka bàràji ɲɔgɔn sɔrɔ; k'a d'a kan u b'an ka seli ɲɔgɔn kɛ, k'an ka sun ɲɔgɔn kɛ, u bɛ sarakati bɔ u ka nàfolow la an tɛsɛ o ɲɔgɔn na! U bɛ sɛ sarakati fasɔn minna Kira y'o yira u la, a ko nɛɛma ni kisi b'a ye: Yali Ala ma aw ka sarakati bɔta dɔ di aw fana ma wa!? Aw ka kumakan: (sanuya bɛ Ala ye) o bɛ kɛ bàràji ni saraka ye, o cogo la a fɔli( Ala ka bon) o ye saraka ye, a n'a fɔli: (tànu bɛ Ala ye) o ye saraka ye, a n'a fɔli: (ma foyi tɛ yen fo Ala) o ye saraka ye, ani (yamaruya ni ɲuman ye) o ye saraka ye, ani (fatani ka bɔ juguman ma) o ye saraka ye, hali aw dɔlakelen ka kafoli a furumuso fɛ o ye saraka ye. U kabakoyara, u ko: yaa Ala ka ciden, an dɔlakelen bɛna a nege ma yaala saraka bɛ o fana la wa!? A ko: n kunnafoni n'a y'a labɔ haramu sira fɛ I na fɔ jɛnɛya n'a ɲɔgɔnnaw, jùrùmu bɛ kɛ o la wa? O cogoya la n'a y'a bɔ halala sira fɛ bàràji bɛ kɛ a la.

hadisa n nafaw dɔ ye:

1. Sahabaw ka ɲɔgɔndan hɛɛrɛ kow waleyali la, an'u banbali bàràji caman ni fusamanciya sɔrɔli la Alakɔrɔtalen yɔrɔ.
2. Baaraɲuman nɔniyaw cayali, ani k'a fɔ a bɛ tàli kɛ silamɛ ka baara bɛɛ la a bɛ min kɛ ni dusukun ɲumanya ye.
3. Silamɛya ka nɔgɔya n'a ka fɛgɛya, silamɛ bɛɛ bɛ kɛta dɔ sɔrɔ ka Ala bàto.
4. Nawawi ko: ni ye dalilu ye k'a fɔ baara dàgàlenw bɛ kɛ bàto ye ni saraka ŋaniya ye, kafoɲɔgɔnya bɛ kɛ bàto ye n'a ye furumuso ka hakɛ n'a sigiɲɔgɔnya waleyali ŋaniya ni ɲumanya ye Alakɔrɔtalen y'o min laɲini, wali den ɲuman ɲininin, wali a yɛrɛ nikun n'a furumuso bàlili haramuko filɛli ma wali ka miiri wali ka hami a la, o n'a ɲɔgɔnnaw baaraɲumanw ŋaniyali la.
5. Ntalen ni sumaɲɔgɔnyali lakalenni; a walawalali kama kosɛbɛ ka don lamɛbaa hakilila.