ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜ਼ਾਨ ਸੁਣੋ, ਤਾਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਦੇ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਓ।

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«إِذَا سَمِعْتُمُ النِّدَاءَ، فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ المُؤَذِّنُ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 611]

ਅਬੁ-ਸਈਦ ਖੁਦਰੀ ਰਜ਼ੀਅਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜ਼ਾਨ ਸੁਣੋ, ਤਾਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਦੇ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਓ।"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 611]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਅਜ਼ਾਨ ਸੁਣਦੇ ਸਮੇਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ (ਅਜ਼ਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਵ ਅਸੀਂ ਹਰੇਕ ਵਾਕ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੀਏ ਜਿਵੇਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਕਬੀਰ (ਅੱਲਾਹੁ ਅਕਬਰ) ਕਹੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਕਬੀਰ ਕਹੀਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਨੋ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਦੋਨੋ ਗਵਾਹੀਆਂ ਦੇਈਏ। ਲੇਕਿਨ "ਹੱਯਾ ਅਲੱਸ-ਸਲਾਹ" ਤੇ "ਹੱਯਾ ਅਲਲ ਫ਼ਲਾਹ" ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਲਾ ਹੌਲਾ ਵਲਾ ਕੁੱਵਤਾ ਇੱਲਾਹ ਬਿੱਲਾਹ।" ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਪਹਿਲੇ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਦੀਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਹਨ।
2. ਮੁਅੱਜ਼ਿਨ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬੰਦਾ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਪਖਾਨੇ (ਬਾਥਰੂਮ) ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਾਜਤ (ਟੱਟੀ-ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਨ) ਵਿੱਚ ਵਿਅਸਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।