Hadith: ((پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه‌ دا

عن عبد الله بن مسعود رضي الله عنه قال:
عَلَّمَنَا رَسُوْلُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُطْبَةَ الحَاجَةِ: إِنَّ الحَمْدَ للهِ، نَسْتَعِيْنُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوْذُ بِهِ مِنْ شُرُوْرِ أَنْفُسِنَا، مَنْ يَهْدِ اللهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا الله، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ، {يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا} [النساء: 1]، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} [آل عمران: 102]، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا} [الأحزاب:70 - 71].
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي والنسائي وابن ماجه وأحمد] - [سنن أبي داود: 2118]

عه‌بدولڵاهێ كوڕێ مه‌سعوودی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت:
((پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه‌ دا (ئه‌و یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌، دێ بێژی): سوپاسی هەمی بۆ خودێ بن، ئەم سوپاسییا وی دکەین و داخوازا هاریکارییێ ژ وی ب تنێ دکەین و داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ وی دکەین، ئەم خۆ ب خودێ د پارێزین ژ خرابییێن نەفسێن خۆ، هەر کەسێ خودێ ڕاستەڕێ کر؛ کەس نەشێت وی د سەردا ببەت و هەر کەسێ خودێ ئه‌و ژ ڕێكێ لادا؛ کەس نەشێت وی ڕاستەڕێ بکەت، ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، {يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا} [النساء: 1]، ئانكو: ((گه‌لى مرۆڤان ژ وى خودایی بترسن يێ هوين ژ نه‌فسه‌كا ب تنێ كو ئاده‌مه‌ (سلاڤ لێ بن) ئافراندين و جووتێ وێ كو حه‌ووايه‌ ژێ ئافراندى، وى ژ وان هه‌ردووکان گه‌له‌ك زه‌لام و گه‌له‌ك ژن ل ئه‌ردى به‌لاڤ كرن، ته‌قوا وى خودايى بكه‌ن يێ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ ب وى خواستنێ ژ هنده‌كان دكه‌ن و هشيار بن مرۆڤاينیێ د ناڤبه‌را خۆدا نه‌بڕن. هندى خودێیه‌ ل سه‌ر هه‌مى كارێن هه‌وه‌ يێ زێره‌ڤانه‌))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} [آل عمران: 102]، ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ب دروستى هوين ژ خودێ بترسن: وه‌سا كو هوين گوهدارییا وى بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن و شوكرا وى بكه‌ن و كافرییێ پێ نه‌كه‌ن، و ل بيرا خۆ بينن و ژبير نه‌كه‌ن و به‌رده‌وام خۆ ب ئيسلاما خۆڤه‌ بگرن هه‌تا هوين دمرن؛ دا هوين بگه‌هنه‌ خودێ و هوين د موسلمان))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا} [الأحزاب:70 - 71]، ئانكو: ((ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن و بێئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، دا هێژاى عه‌زابا وى نه‌بن، هوين د هه‌مى ڕەوشاندا گۆتنه‌كا ڕاست و دروست يا دوير ژ دره‌وێ بێژن ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و گۆتنه‌كا ڕاست و دروست بێژن خودێ كارێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ چاك كه‌ت و گونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێبه‌ت. هه‌چییێ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى د فه‌رمانێن واندا بكه‌ت ب ڕاستى ئـه‌و ب سه‌ركه‌ڤتنه‌كا مه‌زن د دونيايێ و ئاخره‌تێدا ب سه‌ركه‌ڤت)).
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي والنسائي وابن ماجه وأحمد] - [سنن أبي داود - 2118]

Explanation

ئبن مه‌سعوود (خودێ ژێ ڕازی بیت) به‌حسێ هندێ دكه‌ت كو پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ نیشا وان دا، گۆتارا پێدڤییاتییێ ژی ئه‌و گۆتاره‌ یا ل ده‌ستپێكا ئاخڤتنێ دهێته‌ گۆتن ده‌مێ مرۆڤی دڤێت گۆتاره‌كێ بخوینیت و ده‌مێ مرۆڤی دڤێت داخوازا خۆ بێژیت، وه‌كی گۆتارا گرێبه‌ستا هه‌ڤژینییێ و گۆتارا ئه‌ینییێ و ژ بلی وان. ئه‌ڤ گۆتاره‌ چه‌ندین ڕامانێن مه‌زن د ناڤ خۆدا هه‌لدگریت ژ دیاركرن و به‌رچاڤكرنا ژ هه‌ژیبوونا خودێ بۆ هه‌می جۆرێن سوپاسیكرنێ و داخوازكرنا هاریكارییێ ژ وی ب تنێ، ئه‌وێ كو چ شریك نینن، دیسان په‌چنتن و ستاره‌كرنا گونه‌هان و لێبوورینا ل وان و په‌نابرنا بۆ لایێ وی دا كو مرۆڤی بپارێزیت ژ هه‌می نه‌خۆشی و خرابییان و ژ خرابییا نه‌فسێ و تشتێن دی.
پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ هندێ كر كو هیدایه‌ت و ڕاسته‌ڕێكرن یا د ده‌ستێ خودێدا، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ خودێ ئه‌و ڕاسته‌ڕێ كر؛ كه‌سه‌ك نه‌شێت وی ب سه‌ردا ببه‌ت و هه‌ر كه‌سێ خودێ ئه‌و ژ ڕێكێ لادا ؛ كه‌سه‌ك نه‌شێت وی ڕاسته‌ڕێ بكه‌ت.
پاشی به‌حسێ شاهده‌دانا ته‌وحیدێ كر و كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن، دیسان به‌حسێ شاهده‌دانا په‌یامێ ژی کر كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ موحه‌ممه‌د عه‌بدێ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وییه‌.
پاشی ئه‌ڤ گۆتاره‌ ب ڤان سێ ئایه‌تان ب دویماهیك ئینا، ئه‌و ئایه‌تێن پێكدهێن ژ فه‌رمانكرنا ب ته‌قوا خودایێ مه‌زن، ئه‌ڤه‌ ژی ب ئه‌نجامدانا فه‌رمانێن وی و دویركه‌ڤتنا ژ پاشڤه‌برنێن وی، هه‌می ژی پێخه‌مه‌ت ڕازیبوونا خودێ، جزایێ وی كه‌سێ ڤێ چه‌ندێ بكه‌ت ژی ئه‌ڤه‌یه‌ خودێ دێ گۆتن و كریارێن وی باش كه‌ت و دێ گونه‌هێن وی ژێبه‌ت و دێ ژیانه‌كا خۆش ل دونیایێ ده‌تێ و ل ئاخره‌تێ ژی دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ.

Benefits from the Hadith

1. سوننه‌ته‌ گۆتارێن گرێبه‌ستنا هه‌ڤژینییێ و گۆتارێن ئه‌ینییێ و ژ بلی وان ب ڤێ گۆتارێ بهێنه‌ ده‌ستپێكرن.
2. پێدڤییه‌ گۆتار ژ سوپاسیكرنا خودێ و هه‌ردوو شاهده‌دانان و هنده‌ك ئایه‌تێن قورئانێ پێكبهێت.
3. پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ئه‌و تشتێ صه‌حابی بۆ دینێ خۆ پێدڤی دبوونێ؛ نیشا وان ددا.