عن شداد بن أوس رضي الله عنه مرفوعًا:« إن الله كتب الإحسانَ على كل شيء، فإذا قتلتم فأحسِنوا القِتلةَ وإذا ذبحتم فأحسِنوا الذِّبحة، وليحد أحدُكم شَفْرَتَه ولْيُرِحْ ذبيحتَهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم]
المزيــد ...

ئەم وەرگێڕاوە پێویستی بە پێداچوونەوە و وردبوونەوەی زیاتر هەیە.

لە شەدادی کوڕی ئەوسەوە -ڕەزای خوای لێبێت- کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: «خوای گەورە چاکەکاری لە سەر هەموو شتێک نووسیوە، ئەگەر کوشتاریەکتان کرد؛ ئەوا بە چاکی ئەنجامی بدەن، وئەگەر سەربڕینێکتان کرد؛ ئەوا بە چاکی ئەنجامی بدەن، وبا یەکێک لە ئێوە تیغەکەى (ئامێری سەربڕینەکەى) تیژ بکات بۆ ئەوەی ناڕەحەتی لە سەر سەربڕاوەکە لابدات».
صەحیحە - موسلیم گێڕاویەتیەوە

شیکردنەوە

مسوڵمان داوکراوە کە نیەت ونهێنیەکانی ناوەوەی چاک بکات کە لە دڵیدایە، وداواکراوە لێی کە پەرستنەکان بە جوانی وڕێکی ئەنجامبدات، وداواکراوە لێی کە کار وپیشەکەی بە جوانی بکات، وداواکراوە لێی کە چاکەکار بێت بەرامبەر خەڵکی وئاژەڵان وتەنانەت بەرامبەر بێ ڕۆحەکانیش. وبێگومان ئەو کەسەی ئاژەڵ سەردەبڕێت ئازار بە ئاژەڵەکە دەگەیەنێت بە سەربڕین بۆیە لە چاکەکاری ئەوەیە کە چەقۆکە تیژ بکرێت بۆ ئەوەی ناڕەحەتی کەم بکاتەوە لەسەر ئاژەڵەکە، ومەبەستیش لەم کردارە لە کاتی سەربڕیندا زیاد کردنی پەروەردەی ڕەحمەت وبەزەیی وڕەئفەت ونەرم ونیانیە لە نەفسی ئیمانداراندا بۆ ئەوەی بێ ئاگا نەبێت لەم واتا مەزنانە ئەگەرچی کاتێک ئاژەڵێکیش سەردەبڕێت، وئەم فەرموودەیە تێبینیە لە سەر ئەوەی کە چاکەکاری ئەگەر داواکراو بێت لە کوشتن وسەر بڕیندا ئەوا زۆر زیاتر داواکراوە لە جگە لەوەش لە کردەوەکانی تردا کە زیاتر دووپاتیان لە سەر کراوەتەوە.

وه‌رگێڕانی ماناكان: ئینگلیزی فەڕەنسی ئیسپانی تورکی ئۆردی ئەندەنوسی بۆسنی ڕووسی بەنگالی چینی فارسی تاگالۆگ هیندی ڤێتنامی سینهالی ئیگۆری هوسا پورتوگالی مالایالام تلغۆ سه‌واحیلی تامیلی بۆرمی تایلەندی ئه‌ڵمانی یابانی پەشتۆ ئاسامی ئه‌لبانی سویدی ئەمهەری هۆڵەندی غوجاراتی داری
پیشاندانی وەرگێڕانەکان

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  1. فەرمانکردن بە چاکەکاری (الإحسان) لە هەموو شتێکدا بە گوێرەی خۆیان، چاکەکاری لە جێبەجێکردنی واجبە ئاشکرا وشارەوەکاندا: جێبەجێکردنیان بەشێوەیەکی کامڵ وڕێک وتەواو؛ ئەم چاکەکارییە واجبە، بەڵام چاکەکاری بە کامڵی وڕێکی لە جێبەجێکردنی موستەحەبەکان (سونەتەکان)؛ ئەم جۆرە چاکەکارییە موستەحەبە (سونەتە)، وچاکەکاری لە وازهێنان لە حەرامکراوەکان: بریتیە لە دەست هەڵگرتن لێیان و واز هێنان لێیان بە ئاشکرا ونهێنی؛ ئەم جۆرە چاکەکارییە واجبە، وچاکەکاری لە ئارامگرتن لە سەر ناخۆشیەکان، وئارام گرتن بە بێ توڕەیی وناڕەزایی دەربڕین ودوور لە بێ هیوا بوون، وچاکەکاری داواکراوە لە کاتی مامەڵە کردن لە گەڵ بوونەوەرەکاندا وجێبەجێکردنی ئەوەی کە خودا واجبی کردووە لە مافەکانیان، وچاکەکاری داواکراوە لە جێبەجێکردنی کاروبارەی بوونەوەرکاندا: ئەویش بریتیە لە جێبەجێکردنی واجبەکانی دەسەڵاتی شەرعی، وچاکەکاری لە کوشتاری ئەو ئاژەڵانەی کە دروستە سەر ببڕێن: ئەمیش بریتیە لە دەرکردنی ڕۆح بە خێراترین وئاسانترین شێوە، بە بێ زیادەڕۆیی کردن لە ئازاردندا.
  2. ڕەئفەت ومیهرەبانی خوای گەورە بە بەندەکانی، کە چاکەکاری لە ئەنجامدانی هەموو کارێک نووسیوە.
  3. خوای گەورە فەرماندان بە دەستی ئەوە وبڕیار وحوکمدانیش هەر لای ئەوە، چونکە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: (خوای گەورە چاکەکردنی نووسیوە)، ونووسینی خوای گەورە دوو جۆرە: نووسینێکی قەدەری، ونووسینێکی شەرعی.
  4. چاکەکاری (ئیسحان) لە هەموو شتێک دەکرێت ئەنجام بدرێت، وهەموو شتێک دەکرێت چاکەکاری تێدا بێت، چونکە -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: (خوای گەورە چاکەکاری لە سەر هەموو شتێک نووسیوە).
  5. جوانی فێرکردنی پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- ئەویش بە هێنانەوەی نمونەکان، چونکە نمونەکان تێگەیشتن لە واتاکان ئاسانتر دەکاتەوە، بۆیە -صلى اللە علیە وسلم-: (ئەگەر کوشتاریتان کرد)، (ئەگەر ئاژەڵتان سەربڕی).
  6. پێویستە چاکەکاری بکرێت لە سەربڕیندا، ئەمە وەسفێکە بۆ شێوازی سەربڕینەکە نەک بۆ خودی کردەوەکە.
  7. چاکەکاری لە سەربڕیندا بەوەی کە بە گوێرەی شەرع سەر ببڕێت.
  8. حەرام بوونی ئازاردانی ئاژەڵەکان كە بۆ نیشان شکێنی بەکاربێن یان لە ئەنقەست برسی بکرێن وبەند بکرێن بێ خواردن وخواردنەوە.
  9. کەماڵ وتەواوی ئەم شەریعەتە کە هەموو خێرێکی لە خۆگرتووە، ولەوانەش: ڕەحمەت وبەزەیی ونەرم ونیان بوونە بەرامبەر ئاژەڵەکان.