ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਤ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਾਂ

عن ابنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما عن النبيِّ صلى الله عليه وسلم قال:
«أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ: عَلَى الْجَبْهَةِ وَأَشَارَ بِيَدِهِ عَلَى أَنْفِهِ، وَالْيَدَيْنِ، وَالرُّكْبَتَيْنِ، وَأَطْرَافِ الْقَدَمَيْنِ، وَلَا نَكْفِتَ الثِّيَابَ وَالشَّعَرَ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 812]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਹਜ਼ਰਤ ਇਬਨਿ ਅੱਬਾਸ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
«ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਤ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਾਂ: ਮੱਥੇ 'ਤੇ (ਅਤੇ ਆਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ), ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ, ਦੋਹਾਂ ਘੁਟਨਿਆਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ 'ਤੇ। ਅਤੇ (ਸਜਦੇ ਦੇ ਵੇਲੇ) ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾਹ ਸਮੇਟਿਆ ਜਾਵੇ।»
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 812]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ਅਕਰਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਵਾਜ਼ੇਹ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਲ੍ਹਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਤ ਅਜ਼ਾ (ਅੰਗਾਂ) 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੱਤ ਅਜ਼ਾ ਇਹ ਹਨ:
ਪਹਿਲਾਂ: **ਮੱਥਾ** – ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਨੱਕ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ **ਨੱਕ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ**, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵਜ਼ਾਹਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ **ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਨੱਕ ਇਕੋ ਹੀ ਅੰਗ** ਹਨ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਅਜ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ), ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ ਕਿ **ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਨੱਕ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹੇ।**
**ਦੂਜਾ ਤੇ ਤੀਜਾ ਅੰਗ: ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ** — ਸਜਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਜਦਾ ਪੂਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
**ਚੌਥਾ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਅੰਗ: ਦੋਹਾਂ ਘੁੱਟਨੇ** — ਸਜਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦੋਹਾਂ ਘੁੱਟਨੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਜਦੇ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਇਕ ਅਹਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
**ਛੇਵਾਂ ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਅੰਗ: ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ (ਅੰਗੂਠੇ)** — ਸਜਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਵੀ ਸਜਦੇ ਦੀ ਤਕਮੀਲ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਅਤੇ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ **ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧੀਏ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਕੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰੀਏ** ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਚਕਾ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। **ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵੀ ਸਜਦੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆ ਪੈਣ।**

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਨਮਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸਜਦਾ ਕਰਨਾ ਵਾਜਿਬ ਹੈ
2. ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨਾਪਸੰਦਗੀ (ਨਫ਼ਰਤ)
3. ਨਮਾਜ਼ੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ **ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰੇ (ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹੋਵੇ)**। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਜਦੇ ਦੇ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾ ਕੇ ਠਹਿਰੇ ਰਹੇ, ਨਾ ਕਿ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉਠੇ ਜਾਂ ਹਿਲੇ-ਡੁਲੇ।
4. ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦਾਂ ਲਈ **ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ** ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਲਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ **ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਰ (ਢਕਣ)** ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣਾ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।