Category: Hadith List
Hadith List
ئهجنه ڤێ پهیڤا ڕاست و دروست (ژ ئهسمانان) دبهت و پاشی وهكی قدقدا مریشكێ دبهت و دكهته د گوهێ ههڤالێ خۆدا (كو كاهن و فالگرن یێن كو بانگهشهیا زانینا غهیبێ دكهن)، ئهو ژی زێدهتر ژ سهد درهوان تێكهلی وێ پهیڤا ڕاست و دروست دكهن))
((پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه دا
پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهیعهت دامه (سۆز و پهیمان ژ مه وهرگرتن) ل سهر گوهداریكرنێ و جێبهجێكرنا فهرمانێن كاربدهستان ل دهمێ بهرتهنگی و بهرفرههییێ، د وی تشتێ بۆ مرۆڤی یێ خۆش و د وی تشتێ بۆ مرۆڤی یێ نهخۆش، بگره خۆ ل دهمێ ئهو مافێن خۆ ل پێش مه دئێخن
((دهمێ ههوه گوهـ ل بانگی بوو؛ هوین ژی وهكی وێ یا بانگهلدێر دبێژیت ببێژن))
((ب ڕاستی ژ خرابترینێ مرۆڤان ئهون یێن قیامهت ب سهر واندا دهێت و ئهو د ساخ و ئهوێن گۆڕان (قهبران) دكهنه مزگهفت))
هنگی خودێ دێ وی بهته بهحهشتێ ب ئهوێ كریارا وی ههبیت))
((مسوگهر خودێ هندهك تشت فهڕز كرینه، ڤێجا هوین وان فهڕزان بهرزه نهكهن و ئهنجام بدهن و هندهك سنوور ژی داناینە ، ڤێجا هوین وان سنووران دەرباز نەکەن و هندەك تشت حەرام کرینە، ڤێجا هوین وان بنپێ نهكهن و نەشکێنن، ههروهسا ل سەر هندەك تشتان بێدەنگ بوویە، ئهڤه ژی وهك دلۆڤانی د گەل ههوە نەكو ژ بیرکرن بیت، ڤێجا هوین ل دویڤ نهچن و لێ نهگهڕییێن))
((مسوگهر ههمی کار ب ئنیەتانە و مسوگهر بۆ هەر کەسەکی ئەو دێ ههبیت یا وی ئنیەت بۆ ئینای
ژ ئهبو عەبدولڕەحمانی، عهبدولڵاهێ کوڕێ عومەرێ کوڕێ خهطابی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: من گوھ ل پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بوو دگۆت:||((ئيسلام ل سهر پێنج ستوینان هاتییه ئاڤاكرن: شاهدهدان كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه، كرنا نڤێژێ، دانا زهكاتێ، چوونا حهجێ و گرتنا ڕۆژییێن ههیڤا ڕهمهزانێ))
((مسوگهر ئێك ژ ههوه دروستبوونا وی د زکێ دایکا ویدا چل ڕۆژا دهێتە كۆمكرن
((هەر کەسێ تشتەکی د ئهڤی کارێ مەدا زێده بکەت کو نە ژ وی بیت؛ ئەو تشت یێ ڕەدکرییه و ژ وی كهسی ناهێته وهرگرتن
ژ ئهبو عهبدولڵاهی، نوعمانێ کوڕێ بەشیری (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: من گوھ ل پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بوو دگۆت:||((مسوگهر حهلال یێ ئاشكهرایه و حهرام ژی یێ ئاشكهرایه، د ناڤبهرا وان ههردووكان ژیدا هندهك كارێن نهئاشكهرا ههنه كو گهلهك كهس وان نزانن، ڤێجا ههر كهسێ خۆ ژ كارێن نهئاشكهرا بپارێزیت؛ ئهڤه وی دینێ خۆ و نامویسا خۆ پاراست، و ههر كهسێ بكهڤیته د ناڤ واندا؛ ئهڤه ئهو كهڤته د ناڤ حهرامییێدا. وهكی شڤانی دهمێ پهزێ خۆ ل دۆر پاوانی دچهرینیت، نێزیكه ئهڤ پهزه بچیته د ناڤدا و بچهرینیت، بزانن كو ههر مهلكهكی پاوانهك ههیه و پاوانێ خودێ ژی ئهو تشتن یێن وی حهرام كرین، بزانن كو پارچهیهك د لهشیدا ههیه؛ ئهگهر باش بوو؛ لهش ههمی دێ باش بیت و ئهگهر خراب بوو؛ لهش ههمی دێ خراب بیت، ئهو پارچه ژی دله))
ژ ئهبو ڕوقەییەی، تەمیمێ کوڕێ ئەوسێ داری (خودێ ژێ ڕازی بیت) کو پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:||((دین شیرهته)) من گۆت: بۆ كێ؟ گۆت: ((بۆ خودێ، بۆ پهڕتووكا وی، بۆ پێغهمبهرێ وی، بۆ مهزنێن موسلمانان و بۆ ههمی موسلمانان))
((ئهگهر من هوین ژ كرنا كارهكی پاشڤهبرن؛ هوین ب تهمامی خۆ ژێ دویربێخن و ئهگهر من فهرمان ب كرنا تشتهكی ل ههوه كر؛ هوین ل دویڤ شیانێن خۆ دهست پێڤه بگرن و ئهنجام بدهن
((ئەو تشتێ تو یێ ژێ ب گۆمان بی بهێله و ههڕه وی تشتێ تو یێ ژێ ب گۆمان نهبی))
ژ ئهبو حەمزەی، ئەنەسێ کوڕێ مالکی (خودێ ژێ ڕازی بیت) - خزمەتکارێ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) - ژ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:||ئانكو: ((ئێك ژ ههوه باوهرییێ نائینیت، ههتا ئهوا وی بۆ خۆ دڤێت؛ بۆ برایێ خۆ ژی بڤێت))
((مسوگهر خودێ چاكی ل سهر ههمی تشتان نڤیسییه
((ئهی كوڕكۆ؛ ئهز دێ هندهك پهیڤان نیشا تهدهم: سنوورێن خودێ بپارێزه؛ ئهو ژی دێ ته پارێزیت. سنوورێن خودێ بپارێزه؛ دێ بینی ههمی گاڤا ئهو یێ ل بهرامبهری ته. ئهگهر ته ڤیا داخوازییهكێ بكهی؛ داخوازیا خۆ ژ خودێ بكه، ئهگهر تو پێدڤی هاریكارییێ بووی؛ داخوازا هاریكارییێ ژ خودێ بكه
ژ ئهبو مهسعوودی، عوقبهیێ كوڕێ عهمرێ ئهنصاڕییێ بهدری (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:||((ئهوا خهلك ڤێڕا گههشتی ژ گۆتنا پێغهمبهرێن دهستپێكێ (ئهڤ تشته ژ گۆتنا وان پێغهمبهران یا بۆ مایهڤه و هندهكان ژ هندهكێن دی یا ڤهگێڕای)، ئهڤهیه كو ئهگهر ته شهرم نهكر؛ تشتێ ته دڤێت بكه))
ژ ئهبو هورهیرهی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:||((مسوگهر خودێ یێ پاقژە و ژ تشتێ پاقژ پێڤهتر چ تشتان قەبویل ناکەت و ب ڕاستی خودێ ب وی تشتی فەرمان ل باوەرداران کرییە یێ فەرمان پێ ل پێغەمبەران کری. ڤێجا (خودایێ مهزن) گۆت: {يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا}، ئانكو: ((گهلی پێغەمبەران؛ ژ تشتێن پاقژ بخۆن و کارێ باش بکەن))، دیسان (خودایێ مهزن) گۆت: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ}، ئانكو: ((گهلی ئەوێن ههوه باوەری ئینای؛ ژ تشتێن پاقژ یێن مه كرینه ڕزقێ ههوه بخۆن)). پاشی بەحسێ وى زهلامى کر کو گەشتەکا درێژ دکەت، پرچ و جلکێن وی دبەلاڤه و تۆزهكينە، دەستێن خۆ بۆ ئەسمانی درێژ و بلند دکەت (دوعا ژ خودێ دكهت و ههر دكهته گازی و دبێژیت): یا خودێ! یا خودێ! و خوارنا وی یا حەرامە، ڤەخوارنا وی یا حەرامە، جلکێن وی دحەرامن و ب حەرامییێ یێ مهزن بووی و گوشتێ خۆ ب حهرامی یێ گرتی، ڤێجا ما چاوا دێ بهرسڤا وی هێته دان (و دوعایێن وی هێنه قهبویلكرن)!))
ژ ئهبو عهمری - و هاتییه گۆتن: ئهبو عهمرهی -، سوفیانێ كوڕێ عهبدولڵاهی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت:||من گۆت: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، ئاخڤتنهكێ د ئیسلامێدا بۆ من بێژە کو ژ بلی تە پرسیارێ ژ كهسهكێ دی نەکەم، گۆت: ((بێژە: من باوەری ب خودێ ئینا، پاشی ل سهر ڤێ گۆتنێ بهردهوامبه و ڕاستهڕێبه))
تو چ دبێژی ئەگەر من نڤێژێن فەڕز کرن و ڕۆژییێن ڕەمەزانێ گرتن، حەلال حەلال کر و حەرام حەرام کر
((پاقژی نیڤا باوەرییێیە، و (الحَمدُ لِلهِ) تەڕازییێ تژی دکەت و (سُبحانَ اللهِ وَالحَمدُ لِلهِ) ژی د ناڤبەرا ئەسمان و ئەردیدا تژی دكهن - یان تژی دکەت -
ژ ئهبو هورهیرهی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:||((ههر گهھ و ههستیكهك ژ مرۆڤی خێرهك ل سهر ههیه، ئهگهر ههر ڕۆژهكا ڕۆژ تێدا دههلێت تو دوو كهسان تێدا پێكبینی؛ خێره. تو هاریكارییا زهلامی بكهی د دهوارا ویدا، ڤێجا تو وی ل دهوارا وی سویار بكهی یان بارێ وی ههلدهیه سهر؛ خێره. گۆتنا باش خێره و ههر پێنگاڤهكا تو بۆ نڤێژێ بهاڤێژی؛ خێره و تو وی تشتێ نهخۆشییێ بۆ خهلكی دروست دكهت ل سهر ڕێكێ لادهی؛ خێره))
((ئەز شیرهتێ ب تهقوا خودێ ل ههوە دکەم و ب گوهداریکرن و بجهئینانا فەرمانا مهزن و دهستههلاتدارێ موسلمان، خۆ ئەگەر عەبدەکی فەرمان ل سەر وە کر و بۆ مهزنێ ههوه. چونکی ب ڕاستی هەر کەسێ ژ هەوە پشتی من بژیت؛ دێ گهلهك ڤێكنهكرن و جۆداهییێ بینیت. ڤێجا ههوه ئهمانهت سوننەتا من و سوننەتا خەلیفەیێن من یێن سهرڕاست
((ب ڕاستی ته پرسیارا تشتهكێ مهزن ژ من كر و ئهو تشتهكێ ب ساناهییه بۆ وی كهسێ خودێ ل بهر وی ب ساناهی لێ كربیت
((بلا كهس زیانێ نهكهت و كهس بهرسڤا زیانێ ژی ب زیانێ نهدهت))
ژ ئبن عهباسی (خودێ ژ ههردووکان ڕازی بیت) کو پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:||((ئەگەر ب تنێ ژ بهر گۆتن و داخوازكرنا خهلكی تشت ب وان هاتبا دان؛ دا هندهك مرۆڤ داخوازا خوین و مالێ خهلكی كهن، بهلێ (ل دهمێ ههبوونا ئاریشهیان) بهڵگهئینان ل سهر سكالاكهرییه و سویندخوارن ل سهر وی كهسییه یێ ڤێ تۆمهتێ ل سهر خۆ ڕهد دكهت))
((مسوگهر خودێ خێر و گونهھ نڤیسینە، پاشی ئهڤ چهنده ڕوهنكر
((ب ڕاستی خودێ گۆت: ههر كهسێ دوژمناهییا وهلییهكێ من بكهت؛ دێ شهڕی ل دژی وی ڕاگههینم، و نینه عهبدێ من ب تشتهكی خۆ نێزیكی من بكهت خۆشتڤیتر بیت ل دهڤ من ژ وی تشتێ من ل سهر وی فهڕزكری
((ئێك ژ ههوه باوهرییێ نائینیت (باوهرییا وی یا تهمام و بنهجھ نینه)؛ ههتا حهز و دلچوونێن وی ل دویڤ وێ بن یا ئهز پێ هاتیم))
ههر تشتهكێ مرۆڤی سهرخۆش بكهت؛ یێ حهرامه.
((ئهگهر هوین ب دروستی خۆ ب هێلنه ب هیڤییا خودێڤه؛ ئهو دێ ڕزقێ ههوه دهت كا چاوا ڕزقێ بالندهیی ددهت، سپێدێ برسی و ب زكێ خالی دهردكهڤیت و ئێڤاری ب زكێ تێر دزڤڕیت))
((باشی ڕهوشتێ جوانه، خرابی ژی ئهو تشته یێ د سنگێ تهدا بهێت و بچیت و ته پێ نهخۆش بیت خهلك پێ ئاگههدار بن
((بلا بهردهوام ئهزمانێ ته یێ تهڕ بیت ژ زكرێ خودێ
((ب ڕاستێ خودێ بۆ من خهلهتی و ژبیركرن و كوتهكی لێكرن ژ سهر ئوممهتا من ڕاكرییه))
ژ عهبدولڵاهێ كوڕێ عهمری (خودێ ژ ههردووکان ڕازی بیت) گۆت: پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:||((چار سالۆخهت ههنه، ههر كهسێ ئهو چار سالۆخهت ل دهڤ ههبن؛ ئهڤه ئهو كهسهكێ مونافق و دووڕویه، و ئهگهر سالۆخهتهك ژ وان ل دهڤ وی ههبیت؛ ئهڤه سالۆخهتهك ژ سالۆخهتێن نیفاق و دووڕویاتییێ یێ ل دهڤ وی ههتا دهێلیت: ئهگهر ئاخڤت؛ دێ درهوێ كهت، ئهگهر سۆز دا؛ دێ بنپێ كهت و بجھ نائینیت، ئهگهر ههڤڕكی كر؛ دێ زێدهگاڤییێ تێدا كهت و ئهگهر پهیمانهك دا؛ دێ خیانهتێ لێ كهت))
((دلێ خۆ نهبه دونیایێ؛ خودێ دێ حهز ژ ته كهت، دلێ خۆ نهبه وی تشتێ ل دهڤ خهلكی ههی؛ خهلك ژی دێ حهز ژ ته كهن))
((شیردان وێ حهرام دكهت یا ژ دایكبوون حهرام دكهت))
((كوڕێ ئادهمی ئامانهكێ خرابتر ژ زكی تژی نهكرییه، چهند پارییهكێن كێم تێرا كوڕێ ئادهمی ههنه كو پشتا وی ڕاگرن، بهلێ ئهگهر وی ههر خوار؛ هنگی بلا سێئێك بۆ خوارنا وی بیت و سێئێك بۆ ڤهخوارنا وی بیت و سێئێك بۆ بێهن و ههناسهدانا وی بیت))
((ژ باشی و جوانییا موسلمانهتییا مرۆڤییه ئهو وی تشتی بهێلیت یێ مایێ وی تێ نهچیت))
تو چ دبێژی ئەگەر من نڤێژێن فەڕز کرن و ڕۆژییێن ڕەمەزانێ گرتن، حەلال حەلال کر و حەرام حەرام کر
((فهرمان ل من هاتییه كرن ئهز شهڕێ خهلكی بكهم ههتا ئهو شاهده ددهن كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه، و نڤێژان بكهن و زهكاتێ بدهن
((ئەگەر ب تنێ ژ بهر گۆتن و داخوازكرنا خهلكی تشت ب وان هاتبا دان؛ دا هندهك مرۆڤ داخوازا خوین و مالێ خهلكی كهن، بهلێ (ل دهمێ ههبوونا ئاریشهیان) بهلگهئینان ل سهر سكالاكهرییه و سویندخوارن ل سهر وی كهسییه یێ ڤێ تومەتێ ل سهر خۆ ڕهد دكهت))
((مسوگهر خودێ و پێغهمبهرێ وی كڕین و فرۆتنا عهرهقێ و تشتێ مرار و بهڕازی و بت و صهنهمان حهرام كر
((ئهوا خهلك ڤێڕا گههشتی ژ گۆتنا پێغهمبهرێن دهستپێكێ (ئهڤ تشته ژ گۆتنا وان پێغهمبهران یا بۆ مایهڤه و هندهكان ژ هندهكێن دی یا ڤهگێڕای)، ئهڤهیه كو ئهگهر ته شهرم نهكر؛ تشتێ ته دڤێت بكه))
((تو د دونیایێدا وهكی مرۆڤێ غهریب یان یێ ڕێڤینگ به))
((بلا بهردهوام ئهزمانێ ته یێ تهڕ بیت ژ زكرێ خودێ))
((باشی ڕهوشتێ جوانه، خرابی ژی ئهو تشته یێ د سینگێ تهدا بهێت و بچیت و ته پێ نهخۆش بیت خهلك پێ ئاگههدار بن
((ئهرێ ما خودێ بۆ ههوه ژی تشتهك نهدانایه كو هوین خێران پێ بكهن؟ ب ههر تهسبیحهكێ (گۆتنا: سبحان الله) خێرهك ههیه، ب ههر تهكبیرهكێ (گۆتنا: الله أكبر) خێرهك ههیه، ب ههر تهحمیدهكێ (گۆتنا: الحمدلله) خێرهك ههیه، ب ههر تههلیلهكێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێرهك ههیه، فهرمانا ب باشییێ خێره و پاشڤهبرنا ژ خرابییێ خێره، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ ههوه خێر ههیه))
((خۆ ژ ڤی كارێ پیس و چهپهل یێ خودێ پاشڤهبرن ژێ كری بدهنه پاش، بهلێ ههر كهسێ ئهڤ كاره كر؛ هنگی بلا خۆ ب ستارهكرنا خودێ ستاره بكهت و تهوبه بكهت و بزڤڕیته لایێ خودێ، چونكی ب ڕاستی ههر كهسێ نهێنییا خۆ بۆ مه ئاشكهرا بكهت؛ ئهم دێ حوكمێ پهڕتووكا خودایێ مهزن ل سهر جێبهجێ كهین))
((تهقوا خودێ بكه ل ههر جهێ تو لێ بی، پشتی ههر گونهههكێ ژی خێرهكێ بكه، ئهو خێر دێ وێ گونههێ ژێبهت و ب ڕهوشتهكێ جوان سهرهدهرییێ د گهل خهلكی بكه))
((حهلال نینه خوینا چ مرۆڤێن موسلمان بهێته ڕێژتن، ب تنێ ب سێ ئهگهران نهبیت
((پشكێن میراتی یێن دیار و ئاشكهرا بدهنه خودانێن وان، ئهوا دمینیت ژی بۆ نێزیكترین زهلامییه ژ مرۆڤێن مری))