Hadith: ((باشی ڕهوشتێ جوانه، خرابی ژی ئهو تشته یێ د سنگێ تهدا بهێت و بچیت و ته پێ نهخۆش بیت خهلك پێ ئاگههدار بن
عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«البِرُّ: حُسْنُ الخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».
وَعَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «جِئْتَ تَسْأَلُ عَنِ البِرِّ وَالإِثْمِ»، قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «اسْتَفْتِ قَلْبَكَ، البِرُّ: مَا اطْمَأَنَّتْ إلَيْهِ النَّفْسُ، وَاطْمَأَنَّ إلَيْهِ القَلْبُ، وَالإِثْمُ: مَا حَاكَ فِي نَفْسِكَ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ، وَإِنْ أَفْتَاكَ النَّاسُ وَأَفْتَوْكَ».
[صحيح] - [الحديث الأول: رواه مسلم، والحديث الثاني: رواه أحمد والدارمي.] - [الأربعون النووية: 27]
المزيــد ...
ژ نهوواسێ كوڕێ سهمعانی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:
((باشی ڕهوشتێ جوانه، خرابی ژی ئهو تشته یێ د سنگێ تهدا بهێت و بچیت و ته پێ نهخۆش بیت خهلك پێ ئاگههدار بن)). ژ وابیصهیێ كوڕێ مهعبهدی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: ئهز هاتمه دهڤ پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن)، ئینا وی گۆته من: ((تو هاتی پرسیارا باشی و خرابییێ بكهی؟))، من گۆت: بهلێ، گۆت: ((پرسیارێ ژ دلێ خۆ بكه، باشی ئهو تشته یێ نهفس و دل ل سهر ئارام دبن و پێ ڕحهت دبن، خرابی ژی ئهو تشته یێ د نهفسا تهدا بهێت و بچیت و د سنگێ تهدا بگهڕییێت، ئهگهر خۆ خهلك فهتوایێ ژی بۆ ته پێ بدهن)).
[صحيح] - [الحديث الأول: رواه مسلم، والحديث الثاني: رواه أحمد والدارمي] - [الأربعون النووية - 27]
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) بهحسێ باشی و خرابییێ كر و گۆت: مسوگهر مهزنترین سالۆخهتێن باشییێ؛ ڕهوشتێ جوانه د گهل خودێ ب تهقوایێ و د گهل خهلكی ب قهبویلكرن و خۆلبهرگرتنا نهخۆشی و ئازارێ و كێمییا توڕهبوونێ و ڤهبوون و گهشاتییا دێمی و ئاخڤتنا خۆش و گههاندنا پهیوهندییێن مرۆڤاینییێ و گوهدان و نهرمینی و باشی و پێكڤهژیانهكا باش و خۆش و باشی ئهوه یا دل و نهفس پێ ئارام ببن. و گونههـ ئهوه یا د نهفسێدا دهێت و دچیت ژ بهر تشتێن جهێ گۆمانێ بێی كو سنگ پێ ڤهبیت و د دڵێ خۆدا گۆمانێ ژێ بكهی و ژ وێ ئێكێ بترسی كو ئهو گونههه و ته نهڤێت وێ چهندێ دیار بكهی، ژ بهر كو تو ب تشتهكێ خراب دزانی ل دهڤ خهلكێ مهزن و ژیر و تهمام، ئهڤه ژی چونكی نهفس ب سرۆشتێ خۆ حهز دكهت خهلك ل سهر باشییێن وێ ئاگههدار ببن، ڤێجا ئهگهر نهڤیا خهلك ل سهر هندهك كریارێن وێ ئاگههدار ببن؛ ئهڤه گونههه و خێر و باشی تێدا نینه، ئهگهر خهلكی ژی فهتوا بۆ ته دا؛ تو فهتوایا وان وهرنهگره هندی نیشانا گۆمانێ د دڵێ تهدا ههبیت، چونكی فهتوا گۆمانێ ژ ناڤ نابهت ئهگهر گۆمان یا دروست بیت و موفتى بێی زانین فهتوایێ بدهت، بهلێ ئهگهر فهتوا ل سهر بهڵگهیهكێ شهرعی هاتبیته ئاڤاكرن؛ هنگی پێدڤییه كهسێ پرسیاركری بۆ بزڤڕیت و پێگیربیت، خۆ ئهگهر سنگێ وی ژی پێ ڤهنهبوو.
Benefits from the Hadith
- هاندان ل سهر ڕهوشتێن جوان و تازه، چونكی ڕهوشتێ جوان ژ مهزنترین خهسلهتێن باشییێیه.
- حهقی و نهحهقی ل دهڤ مرۆڤێ باوهردار لێك ئالۆز نابن، بهلكی مرۆڤێ باوهردار ب وێ ڕوناهییا د دلێ ویدا ههی حهقییێ دنیاسیت و دزانیت حهقییه و ژ نهحهقییێ دڕهڤیت و كهربێن وی ژێ ڤهدبن.
- ژ نیشانێن گونههێ؛ دوودلی و تێكچوونا دلییه و نهڤیانه كو خهلك بزانن و ب سهر ههلبن.
- سندی دبێژیت: ئهڤه دهربارهی وان تشتانه یێن جهێ گومانێ كو خهلك نزانیت یا دروست تێدا كیژكه، ئهگهر نه؛ تشتێ شهریعهتی فهرمان ب كرنا وی كری، ئهگهر چ بهلگه نهبن كو دژی ڤێ چهندێ بن؛ ژ تشتێن باشه، و تشتێ شهریعهتی پاشڤهبرن ژێ كری ژ گونههێیه و پێدڤی ناكهت بۆ ڤێ چهندێ مرۆڤ پرسیارا دلێ خۆ بكهت و خۆ ژێ پشتڕاست و تهنا بكهت.
- ئهو كهسێن د فهرموودهیێدا ئاخڤتن بۆ هاتییه ئارستهكرن ژی خودانێن خورستییا (فیترهتا) ساخلهمن، نه خودانێن دلێن بهروڤاژی یێن كو چ خێر و باشییان ب باشی نابینن و چ خرابییان ژی ب خرابی نابینن، ئهو نهبیت یا د گهل حهزێن وان دگونجیت.
- طهییبی دبێژیت: هاتییه گۆتن كو پهیڤا (البر) د فهرموودهیێدا ب چهندین ڕامانان هاتییه ڕاڤهكرن، ڤێجا ل جههكی ب وێ ڕامانێ هاتییه ڕاڤهكرن كو ئهو تشته یێ نهفس پێ ڕحهت دبیت و دل پێ ئارام دبیت، ل جههكێ دی ب باوهرییێ هاتییه ڕاڤهكرن، ل جههكی ژی ب وی تشتێ ته نێزیكی خودێ دكهت، ل ڤێرێ ژی ب ڕهوشتێ جوان هاتییه ڕاڤهكرن، ڕهوشتێ جوان و تازه ژی هاتییه ڕاڤهكرن بـ: خۆلبهرگرتن و ههداركێشانا ل سهر نهخۆشییێ و كێم تووڕهبوونێ و ڤهكرنا ناڤچاڤان و گڕنژینێ و ئاخڤتنا خۆش و جوان، ههمی ژی د ڕامانێدا نێزیكی ئێكن.