1. سه‌ره‌كی
  2. پۆلێنکردنەکان
  3. Virtues and Manners

فەرموودە ((كوڕێ ئاده‌می ئامانه‌كێ خرابتر ژ زكی تژی نه‌كرییه‌، چه‌ند پارییه‌كێن كێم تێرا كوڕێ ئاده‌می هه‌نه‌ كو پشتا وی ڕاگرن، به‌لێ ئه‌گه‌ر وی هه‌ر خوار؛ هنگی بلا سێئێك بۆ خوارنا وی بیت و سێئێك بۆ ڤه‌خوارنا وی بیت و سێئێك بۆ بێهن و هه‌ناسه‌دانا وی بیت))

عَنْ المِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنٍ، بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أَكَلاَتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ، فَإِنْ كَانَ لَا مَحَالَةَ، فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ، وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».

ژ میقدامێ كوڕێ مه‌عدی كه‌ریبی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: من گوھ ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بوو دگۆت:
((كوڕێ ئاده‌می ئامانه‌كێ خرابتر ژ زكی تژی نه‌كرییه‌، چه‌ند پارییه‌كێن كێم تێرا كوڕێ ئاده‌می هه‌نه‌ كو پشتا وی ڕاگرن، به‌لێ ئه‌گه‌ر وی هه‌ر خوار؛ هنگی بلا سێئێك بۆ خوارنا وی بیت و سێئێك بۆ ڤه‌خوارنا وی بیت و سێئێك بۆ بێهن و هه‌ناسه‌دانا وی بیت)).

صحيح رواه الإمام أحمد والترمذي والنسائي وابن ماجه الأربعون النووية - 47

شیکردنەوە

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌رێ مه‌ دده‌ته‌ بنیاته‌ك ژ بنیاتێن پزیشكییێ، ئه‌و ژی پارێزه‌ یا كو مروڤ ب وێ ساخله‌مییا خۆ دپارێزیت، ئه‌ڤ بنیاته‌ ژی كێمكرنا خوارنێیه‌، به‌لكی دێ هندێ خۆت هندی خۆ پێ ڕاگریت و هێز بۆ بهێت ل سه‌ر كرنا كارێن پێدڤی، خرابترین ئامان ژی هاتبیته‌ تژیكرن؛ زكه‌، ئه‌ڤه‌ ژی ژ به‌ر وان نه‌خۆ‌شییێن مه‌ترسیدار یێن ژ تێربوونێ دروست دبن یێن كو ناهێنه‌ هژمارتن، چ ئه‌ڤ نه‌خۆشییه‌ بله‌ز بهێن یان دره‌نگ و چ نه‌خۆشییێن ناڤخۆیی بن یان یێن ب سه‌رڤه‌ بن. پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ئه‌گه‌ر مروڤ دێ هه‌ر خۆ تێر كه‌ت و پێدڤی پێ هه‌بیت؛ هنگی بلا خوارنا خۆ بكه‌ته‌ سێ پارچه‌، سێئێكێ بۆ خوارنێ و سێئێكێ بۆ ڤه‌خوارنێ و سێئێكێ بۆ بێهن و هه‌ناسه‌دانا خۆ، داكو به‌رته‌نگی و زیان ل سه‌ر دروست نه‌بن، زێده‌باری ته‌مبه‌لییێ ژ بۆ كرنا وى تشتێ خودێ ل سه‌ر فه‌ر كری د كارێ دین و دونیایا ویدا.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  1. زێده‌گاڤینه‌كرن د خوارن و ڤه‌خوارنێدا، ئه‌ڤه‌ ژی بنیاته‌كێ كۆمكه‌ره‌ بۆ هه‌می بنیاتێن پزیشكی، ژ به‌ر وان نه‌خۆشی و ئێشێن ژ به‌ر گه‌له‌ك تێربوونێ په‌یدا دبن.
  2. مه‌ره‌م و ئارمانج ژ خوارنێ؛ پاراستنا ساخله‌مییا مرۆڤی و هێزێیه‌ و سلامه‌تییا ژیانێ ژی هه‌ر ب وانه‌.
  3. چه‌ندین زیانێن له‌شی و ئایینی یێن د تژیكرنا زكیدا هه‌ین ژ خوارنێ، عومه‌ری (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: ((هشیاری گه‌له‌ك خوارنێ بن هه‌تا زكێ خۆ تژی دكه‌ن، چونكی ئه‌و بۆ له‌شی یا خرابه‌ و خۆدانی ل سه‌ر كرنا نڤێژێ سست و ته‌مبه‌ل دكه‌ت)).
  4. خوارن وه‌ك حوكم دابه‌ش دبیته‌ سه‌ر چه‌ند پشكه‌كان: خوارنه‌كا پێدڤی (واجب): ئه‌و خوارنه‌ یا مرۆڤ ب وێ پاراستنێ ل سه‌ر ژیانا خۆ دكه‌ت و هێلانا وێ دبیته‌ ئه‌گه‌رێ زیانگه‌هاندنێ ب مرۆڤی. خوارنه‌كا دروست (جائز): ئه‌و خوارنه‌ یا ژ ئاستێ پێدڤی زێده‌تر بیت و مه‌ترسییا زیانگه‌هاندنێ ل سه‌ر نینه‌. خوارنه‌كا نه‌باش (مه‌كروھ): ئه‌و خوارنه‌ یا مه‌ترسییا زیانگه‌هاندنێ ل سه‌ر هه‌ی. خوارنه‌كا سوننه‌ت (موسته‌حه‌ب): ئه‌و خوارنه‌ یا دبیته‌ هاریكار بۆ مرۆڤی ل سه‌ر عیباده‌تێ خودێ و گوهدانا وی، ئه‌ڤه‌ هه‌می د فه‌رمووده‌یێدا ب سێ ئاستان هاتییه‌ كورتكرن: ئاستێ ئێكێ: تژیكرنا زكی. ئاستێ دووێ: خوارنا چه‌ند پارییه‌كێن كێم كو پشتا خۆدانی ڕاگرن. ئاستێ سێیێ: گۆتنا وی: ((سێئێكه‌ك بۆ خوارنا وی و سێئێكه‌ك بۆ ڤه‌خوارنا وی و سێئێكه‌ك بۆ بێهن و هه‌ناسه‌دانا وی))، ئه‌ڤه‌ هه‌می ژی ئه‌گه‌ر جۆرێ خوارنێ یێ حه‌لال و دروست بیت.
  5. فه‌رمووده‌ بناخه‌یه‌كه‌ ژ بناخه‌یێن پزیشكییێ، و ژ به‌ر كو زانستێ پزیشكی ل سه‌ر سێ بنیاخه‌یان دزڤڕیت: پاراستنا هێزێ و ڕێگریكرن ژ تشتێ ب زیان و ده‌رئێخستنا تشتێ زێده‌ و ب زیان ژ ناڤ له‌شی، و فه‌رمووده‌یێ هه‌ردوو بنیاخه‌یێن ئێكێ ب خۆڤه‌ گرتن، هه‌روه‌كی د گۆتنا خودایێ مه‌زندا هاتی: (وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ) [الأعراف: 31]، ئانكو: ((بخۆن و ڤه‌خۆن و ئیسرافێ نه‌كه‌ن، چونكی ب ڕاستی خودێ حه‌ز ژ مرۆڤێن ئیسرافكه‌ر ناكه‌ت)).
  6. ته‌مامه‌تی و جوانییا ڤی شه‌ریعه‌تی كو به‌رژه‌وندییێن مرۆڤی یێن دین و دونیایا وی ب خۆڤه‌ گرتینه‌.
  7. ژ زانستێن شه‌ریعه‌تی؛ بناخه‌یێن پزیشكی و چه‌ند جۆره‌كێن وێنه‌، هه‌روه‌كی ده‌ق ل دۆر هنگڤینی و ڕه‌شكان هاتین.
  8. حوكمێن شه‌رعی ژ حیكمه‌ت و كاربنه‌جهییان پێكهاتینه‌، و ئه‌و ل سه‌ر لادانا خرابییان و ب ده‌ستڤه‌ئینانا باشی و به‌رژه‌وه‌ندییان هاتینه‌ ئاڤاكرن.

پیشاندانی وەرگێڕانەکان

58 زمان
EN English ئینگلیزی
UR اردو ئۆردی
ES Español ئیسپانی
ID Indonesia ئەندەنوسی
UG ئۇيغۇرچە ئیگۆری
BN বাংলা بەنگالی
FR Français فەڕەنسی
TR Türkçe تورکی
RU Русский ڕووسی
BS Bosanski بۆسنی
SI සිංහල سینهالی
HI हिन्दी هیندی
ZH 中文 چینی
FA فارسی فارسی
VI Tiếng Việt ڤێتنامی
TL Tagalog تاگالۆگ
KU Kurdî كوردی
HA Hausa هوسا
PT Português پورتوگالی
ML മലയാളം مالایالام
TE తెలుగు تلغۆ
SW Kiswahili سه‌واحیلی
TA தமிழ் تامیلی
MY မြန်မာ بۆرمی
TH ไทย تایلەندی
DE Deutsch ئه‌ڵمانی
PS پښتو پەشتۆ
AS অসমীয়া ئاسامی
SQ Shqip ئه‌لبانی
AM አማርኛ ئەمهەری
NL Nederlands هۆڵەندی
GU ગુજરાતી غوجاراتی
KY Кыргызча قیرغیزی
NE नेपाली نیپاڵی
LT Lietuvių لیتوانی
PRS دری داری
SR Српски سڕبی
TG тоҷикӣ تاجیكی
RW Kinyarwanda كينيارواندی
HU Magyar مەجەری
CS Čeština چیكی
MOS Moore الموري
MG Malagasy مالاگاشی
OM Oromoo ئورومی
KN ಕನ್ನಡ كانادی
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan ئازەری
UZ O‘zbek ئۆزبەكی
UK Українська ئۆكرانی
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
DA Dansk الدنماركية
RN Kirundi الكيروندي
MS Bahasa Melayu الملايو