عمل از روی نیت است، و هر کس به آنچه اراده کرده است می رسد حلال آشكار و حرام آشكار است در اسلام به من سخنی بگو که از کسی جز تو نپرسم، فرمودند: «قُلْ: آمَنْتُ بِاللهِ، ثُمَّ اسْتَقِمْ» یعنی: «بگو: به الله ایمان آوردم، سپس استقامت بورز پاکیزگی نصف ایمان است، و الحمدلله ترازو را پر می کند، و "سبحان الله" و "الحمدلله" ما بین آسمان و زمین را پر می کنند هیچ یک از شما [به حقیقت] ایمان نمی‌آورد تا زمانی که هوس و میلش تابع آنچه من آورده‌ام باشد هر کس این چهار خصلت را داشته باشد منافق خالص است، و هر کس برخی از آنها را داشته باشد، دارای برخی از نفاق می باشد تا این که آن را ترک کند: وقت حرف می‌زند دروغ گوید، و وقت پیمان ببندد خیانت کند، چون وعده بدهد، وعده شکنی کند، و چون جدال کند، ناسپاس و فُحش گوید نیکی، [همان] خوش‌ اخلاقی است، و گناه آن چیزی است که در سینه‌ات تردید و اضطراب آفریند، و دوست نداری مردم از آن آگاه شوند آیا شما را از بزرگترین گناهان خبر ندهم؟ گناهان کبیره (عبارتند از): شرک ورزیدن به الله، نافرمانی پدر و مادر، قتل نفس، و سوگند دروغ از هفت چیز هلاک کننده بپرهیزید من بی نیازترین شرکا از شرک هستم، هر کس عملی انجام دهد که در آن با من کسی دیگر را شریک نماید، او را با شرک اش رها می کنم ؛ الله متعال با هر عملی که داشته باشد، [سرانجام] او را وارد بهشت می‌کند کسی در حالی الله متعال را ملاقات کند که با وی چیزی را شریک ننموده باشد وارد بهشت ​​می‌شود، و کسی در حالی الله متعال را ملاقات کند که با وی شرک ورزیده باشد وارد جهنم می‌شود کسی که بین دو فک (الاشه) و بین دو پایش را برای من تضمین کند، بهشت ​​را برای او تضمین می‌کنم بهشت از بند کفش یکی از شما هم نزدیک‌تر است، و جهنم نیز چنین است دوزخ با شهوت ها، و بهشت ​​با سختی ها پوشیده شده است هرگاه دو مسلمان با شمشيرهای شان در برابر همديگر قرار گيرند، قاتل و مقتول در آتش (دوزخ) خواهند بود حلال آشكار و حرام آشكار است الله متعال به چهره ها، و اموال شما نگاه نمى كند، بلكه به قلب ها و اعمال شما مى نگرد همانا ( قبولی ) اعمال و کردار به نیت بستگی دارد مردانى هستند كه بدون حق در مال الله دست مى برند، براى آنان در روز قيامت آتش (دوزخ) است از رسول الله صلی الله علیه وسلم درباره آنچه مردم را بیشتر وارد بهشت ​​می کند پرسیده شد، وی فرمودند: «ترس از الله و اخلاق نیکو بعد از درگذشت من زیان بارترین فتنه را برای مردان به اندازه فتنۀ زنان نماندم هیچ یکی از شما مومن (کامل) شده نمی تواند تا اینکه من را نسبت به پدر، مادر و فرزندان خویش بیشتر دوست داشته باشد پاکیزگی نصف ایمان است، و الحمدلله ترازو را پر می کند، و "سبحان الله" و "الحمدلله" ما بین آسمان و زمین را پر می کنند در اسلام به من سخنی بگو که از کسی جز تو نپرسم، فرمودند: «قُلْ: آمَنْتُ بِاللهِ، ثُمَّ اسْتَقِمْ» یعنی: «بگو: به الله ایمان آوردم، سپس استقامت بورز زمانی که الله متعال بهشت ​​و جهنم را آفرید، جبرئیل علیه السلام این دو عذاب داده می‌شوند، و در چیز بزرگی عذاب نمی‌بینند، یکی از آن دو خود را از ادرار نگه نمی‌داشت، و دیگری سخن‌چینی می‌کرد همانا دنیا شیرین و سرسبز است و الله شما را در آن جانشین قرار داده و می‌بیند که چگونه عمل خواهید کرد، پس از دنیا و از زنان پروا دارید مردی از رسول الله صلی الله علیه وسلم پرسید: قیامت چه زمانی بر پا می شود؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «برای آن چه آماده کرده ای؟ مثال همنشينِ نيک و همنشينِ بد، مانند دارنده ی مِشک (عطار) و دمنده ی کوره ی آهنگر است، رسول الله صلی الله علیه وسلم این را زیاد می فرمودند: «يَا مُقَلِّبَ القُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ کسی که صادقانه از الله متعال درخواست شهادت کند، الله متعال او را به درجه يا جايگاه شهدا می رساند گرچه در رختخواب خود بميرد زن و مرد مؤمن همواره در جان و مال و فرزند خويش مورد آزمايش قرار می گيرند تا اينکه الله متعال را در حالی ملاقات می کنند که هيچ خطا و گناهی بر آنها نيست شگفتا از حال مؤمن که همه ی اوضاع و احوالش برای او خير است و کسی جز مؤمن، چنين وضعی ندارد روز قيامت مردی آورده می شود، و در دوزخ می انداخته می شود؛ كه روده هايش پاره می شود و در آتش می ريزد. و او مانند الاغی که به دور آسياب می چرخد اين (صدای) سنگی بود که هفتاد سال قبل به دوزخ پرتاب شده، و همچنان به قعر دوزخ پايين می رفت تا اينک به قعر دوزخ رسيد و شما صدای افتادن آن را شنيديد نه سرایت بیماری، و نه بدشگونی، و نه هامه، و نه صفر، هیچ یک در اسلام جایگاه و اصالتی واثرى ندارد، و از جذامی طوری بگریز همانطور که از شیر می گریزی عرض کردم: یا رسول الله!، نجات در چيست؟ فرمودند: «زبانت را حفظ کن و خلوت و عبادت خانه ات را بر خود لازم بگير و بر گناهانت گريه کن همهٔ امت من مورد عفو هستند جز مُجاهِران هيچ یک از شما نميرد، مگر اينکه به الله - عز وجل - گمان نيک داشته باشد از جمله مواردی که در مورد آنها بر شما می ترسم، اين است که پس از من دروازه های زرق و برق دنيا بر شما گشوده شود آسان ترين عذابِ دوزخيان در روز قيامت، عذابِ مردی است که دو اخگر در فرورفتگی کفِ پاهايش گذاشته می شود که بر اثر آن مغزِ سَرَش به جوش می آيد و با اينکه عذابش از همه سبک تر است، تصور نمی کند عذابِ کسی سخت تر از عذاب او باشد نيکی يعنی خوش خُلقی؛ و بدی عبارت است از چيزی که در درون تو ترديد ايجاد نمايد و دوست نداشته باشی مردم از آن اطلاع پيدا کنند الله متعال در شب دستش را می گشايد تا توبه ی گنهکار روز را قبول کند، و در روز دستش را باز می کند تا توبه ی گنهکار شب را بپذيرد در دنیا (بگونه ای) باش گویا که تو یک بیگانه و یا یک رهگذر هستی ای فرزند آدم، تا وقتی که مرا بخوانی و به من اميدوار باشی، همه ی گناهان ترا می بخشم و (به گناهانت) اهميت نمی دهم. ای فرزند آدم، اگر گناهانت به اندازه ای بزرگ و زياد باشد که به كنارهای آسمان برسد و سپس از من آمرزش بخواهی، تو را می بخشم و (به گناهانت) توجه نمی کنم مؤمن قوی بهتر و نزد الله دوست داشتنی‌تر از مؤمن ضعیف است، و در هر یک خیر است ندا دهنده ای ندا می دهد: حقّ شماست که هميشه زنده باشيد و هرگز نميريد؛ حقّ شماست که هميشه تندرست باشيد و هرگز بيمار نشويد؛ و حقّ شماست که هميشه جوان باشيد و هرگز پير نشويد، و حقّ شماست که هميشه در نعمت و آسايش باشيد و هرگز مستمند و درمانده نشويد الله متعال خطاب به بهشتيان می فرمايد: ای بهشتيان! آنان می گويند: لبيک ای پروردگار ما، آمادۀ خدمتيم. می فرمايد: آيا راضی و خشنود هستيد؟ می گويند: ای پروردگار ما! چرا راضی نباشيم؟ تو به ما نعمت هایی را ارزانی داشته ای که به هيچ يک از مخلوقاتت عنايت نکرده ای آنگاه که بهشتيان وارد بهشت می شوند، الله تبارک وتعالی می فرمايد: آيا چيزی افزون بر اين می خواهيد که به شما بدهم؟ دو گروه از دوزخيان هستند که آنها را نديده‌ام: گروهی که تازيانه‌هايی چون دُم گاو با خود دارند و با آن مردم را می‌زنند، و زنانِ نيمه برهنه‌ای که لباس دارند، اما در حقيقت برهنه‌اند و [از راه درست و از مسير اطاعت پروردگار] منحرف هستند، و ديگران را نيز به انحراف و فتنه می‌کشانند بخاطر اينكه زیاد نفرين می كنيد و از شوهران تان نافرمانی نموده و ناسپاسی می كنيد و هيچ ناقص عقل و دينی نمی تواند مانند شما، مردان عاقل را فريب بدهد». گفتند: ای رسول خدا، نقصان عقل و دين ما چيست؟ قیامت برپا نمی‌شود تا آنکه مرد، از کنار قبر مردی دیگر بگذرد و بگوید: ای کاش به جای او بودم مرگ به صورت کبش زیبا آورده می شود آتش شما یک جزء از هفتاد جزء آتش جهنم است علم را جهت فخر فروشی بر علما نیاموزید، و نه برای این که همراه سفیهان درگیر شوید الله متعال برای راه مستقیم مثال می‌زند اگر کسانی را دیدی که در دل‌های شان کجی است برای فتنه انگیزی و تاویل نادرست از آیات متشابه پیروی می‌کنند، آنان کسانی اند که الله متعال ذکر کرده است، پس برحذر باش مردی نیست که گناهی کند، سپس برخیزد و وضو بگيرد، سپس نماز بخواند، سپس از الله آمرزش بخواهد، مگر آنکه الله او را می‌بخشد کسانی که به تو خیانت کردند، نافرمانی کردند، به تو دروغ گفتند و جزای تو برای آنان محاسبه خواهد شد {ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ} هر کس این چهار خصلت را داشته باشد منافق خالص است، و هر کس برخی از آنها را داشته باشد، دارای برخی از نفاق می باشد تا این که آن را ترک کند: وقت حرف می‌زند دروغ گوید، و وقت پیمان ببندد خیانت کند، چون وعده بدهد، وعده شکنی کند، و چون جدال کند، ناسپاس و فُحش گوید دل بزرگ سال همواره در دو چیز جوان می ماند: محبت با دنیا و امید طولانی أَكْثِرُوا ذِكْرَ هَادمِ اللَّذَّاتِ» يَعْنِي الْمَوْتَ. نابود کنندۀ لذت ها را زیاد یاد کنید. یعنی مرگ تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا هَل تُنْصَرون وتُرْزَقُون إِلاَّ بِضُعَفَائِكُم». «مگر غير از اين است كه شما بخاطر ضعیفان تان، ياری می شويد و روزی می خوريد ای رسول الله: اگر کسی آمد می خواست (مال مرا - به زور - بگيرد)، چه کنم؟ الدُّنْيَا سِجْنُ المُؤْمِنِ وجنَّةُ الكَافِرِ». «دنيا، زندان مؤمن و بهشتِ کافر است يا حَكيم، إِنَّ هذا المَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ اللهُمَّ لَا عَيْشَ إِلَّا عَيْشُ الْآخِرَهْ، فَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْ». «يا الله، زندگی (حقیقی) جز زندگی آخرت نیست، پس انصار و مهاجرین را ببخش أَلاَ إِنَّ الدُّنْيَا مَلْعُونَةٌ، مَلْعُونٌ مَا فِيهَا، إِلاَّ ذِكْرُ اللهِ وَمَا وَالاَهُ وَعَالِمٌ أَوْ مُتَعَلِّمٌ». «بدانید که دنيا و آنچه در آن است، نفرين شده است؛ جز ذکر الله متعال و آنچه مانند آن است - يعنی هر عمل نيکی که مانند ذکر الله است - و عالم و کسی که به کسب علم و دانش، مشغول است (دانش آموز) لَمَّا عُرِجَ بي مَرَرْتُ بِقَومٍ لَهُمْ أظْفَارٌ مِنْ نُحَاسٍ يَخْمِشُونَ وُجُوهَهُمْ وَصُدُورَهُمْ آیا در غذاها و نوشیدنی ها به اندازه ای که می خواهید، در افراط و تفریط غوطه ور نیستید؟ پیامبر شما صلی الله علیه وسلم را دیدم و آنقدر خرمای بی کیفیت پیدا نمی کرد که شکمش را سیر کند در دنيا زهد و پارسايی پيشه کن تا الله تو را دوست بدارد، و به آنچه مردم دارند، چشم طمع نداشته باش، مردم تو را دوست خواهند داشت هیچ انسانی ظرفی بدتر از شکم خود را پر نکرده است، برای فرزند آدم، چند لقمه‌ای بس است که کمر او را راست نگاه دارد [و قوای بدنش را حفظ کند]، اما اگر ناچار [به غذا خوردن بیشتر] شد، [نباید شکم را کامل پر کند] پس باید یک‌سوم [آن] برای غذا، یک‌سوم برای نوشیدنی و یک‌سوم برای تنفس [و نفَس کشیدن] باشد عُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ، وَلَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا لَوْ كَانَ لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لَابْتَغَى وَادِيًا ثَالِثًا إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَوْحَى إلَيَّ: أَنْ تَوَاضَعُوا، حَتَّى لَا يَبْغِيَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَلَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ». «همانا الله به من وحی نمود که نسبت به يکديگر فروتن باشيد تا هيچکس به ديگری فخر نفروشد و ستم و گردنکشی روا ندارد ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ لا تَتَّخِذُوا الضَّيْعَةَ فَتَرْغَبُوا في الدُّنْيا»:. «در خريداری زمين - باغ و مزرعه - (و جمع آوری مالِ دنيا) زياده روی نکنيد که به دنيا علاقه مند می شويد إنَّ في الْجَنَّةِ شَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكبُ الجَوَادَ المُضَمَّرَ السَّريعَ مِئَةَ سَنَةٍ مَا يَقْطَعُها». «در بهشت درختی است که يک سوارکار، سوار بر اسپی نجيب، پرورش يافته و تندرو، صد سال در زير آن می تازد، اما نمی تواند اين مسافت را به پايان برساند إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَسُوقًا، يَأْتُونَهَا كُلَّ جُمُعَةٍ از رسول الله صلى الله عليه وسلم درباره ی نگاه ناگهانی و ناخواسته پرسيدم؛ پس مرا امر فرمودند که چشمم را برگردانم از عمل زشت و پلید زنا دوری کنید که الله متعال از آن نهی کرده است؛ و هرکس مرتکب آن شد، باید آن را چنان بپوشاند که الله متعال پوشانده است و به سوی الله توبه کند که اگر گناه کسی برای ما (حکام) آشکار گشت، (حکم) کتاب الله را بر او اقامه می کنیم بی‌گمان الله عزوجل نمی‌خوابد و شایسته او نیست که بخوابد همانا بنده‌ای نماز می‌گزارد، ولی برای او جز یک دهم، یا یک نهم، یا یک هشتم، یا یک هفتم، یا یک ششم، یا یک پنجم، یا یک چهارم، یا یک سوم، یا نیمی از آن نوشته نمی‌شود مَا مِنْ مُسْلِمٍ تُصِيبُهُ مُصِيبَةٌ فَيَقُولُ مَا أَمَرَهُ اللهُ: {إِنَّا لِلهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ} [البقرة: 156]، اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي، وَأَخْلِفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا، إِلَّا أَخْلَفَ اللهُ لَهُ خَيْرًا مِنْهَا مَا لِي وَلِلدُّنْيَا، مَا أَنَا فِي الدُّنْيَا إِلاَّ كَرَاكِبٍ اسْتَظَلَّ تَحْتَ شَجَرَةٍ ثُمَّ رَاحَ وَتَرَكَهَا». من با این دنیا چه کار دارم، من در این دنیا نیستم مگر مانند سواری که زیر سایۀ درختی بنشیند سپس برود و آن را ترک نماید خانواده محمد مصطفى صلی‌الله‌علیه‌وسلم هیچ‌گاه دو خوراک در یک روز نخوردند، مگر آنکه یکی از آن دو، خرما بود خانواده محمد مصطفى صلی‌الله‌علیه‌وسلم از زمانی که به مدینه هجرت کردند، حتی سه شب پیاپی از نان گندم سیر نخوردند، تا زمانی که روح مطهر ایشان به ملکوت اعلی پیوست بستر رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم از چرم بود و درونش از لیف خرما هنگامی که رسول الله (صلی الله علیه وسلم) رحلت فرمود، هیچ درهم و دیناری، و هیچ برده و کنیزی، و هیچ چیزی به ارث نگذاشت؛ مگر قاطر سفیدش، سلاحش، و زمینی که آن را وقف (صدقه) قرار داده بود آیا شما را به عملی برتر از درجه روزه و نماز و صدقه آگاه نکنم؟ مردی از امت های پیشین زخمی شد و به خاطر آن بی تابی نمود و صبر نکرد، لذا چاقويی برداشت و دستش را قطع كرد، و به همین دلیل خونش بند نيامد تا اينكه فوت نمود، الله متعال فرمودند: بنده ام بر من پيشی گرفت، پس بهشت را بر او حرام نمودم ای ابو سعید، هرکس به الله به عنوان پروردگار و به اسلام به عنوان دين و به محمد به عنوان پيامبر راضی باشد، بهشت بر او واجب است با یکدیگر حسادت نکنید، وبرای یکدیگر بعنوان فریب در قیمت کالاها اضافه نکنید، و با یکدیگر بغض و کینه نداشته باشید، و از یکدیگر رو مگردانید، و بعضی از شماها بر بیع بعض دیگر معامله نکنید، و همه بندگان الله بوده؛ برادر باشید به کسانی بنگرید که از نگاه امکانات دنیوی در مرتبه ی پایین تری از شما قرار دارند و توجه به کسانی نكنيد که از امکانات بیشتری نسبت به شما برخوردارند؛ زيرا اين کار باعث می شود نعمت هايی را که الله متعال در اختیار شما قرار داده، حقير و ناچيز نشماريد بسياری از مردم درباره ی دو نعمت زيان می بينند (و آنگونه که بايد از آنها استفاده نمی کنند): تندرستی و فراغت کسی که اسلام آورده، و روزی اش کفافِ باشد، و الله متعال او را به آنچه به وی بخشيده، قانع کرده است، رستگار می باشد هریک از شما که از امنيت روانی (جانی) و از سلامتِ جسمی برخوردار است، و خوراک روزانه اش نزد او يافت می شود، گويا از تمام دنيا برخوردار است هرچه تمنا کردی و همانندِ آن، به تو داده می شود مومن در بهشت خيمه ای از يک مروايد ميان تهی دارد که طولش در آسمان، شصت ميل است و مومن در آن، همسرانی دارد که نزد همه ی آنها می رود و - به سبب بزرگی محلی که در اختيار مومن می باشد - آن زنان يکديگر را نمی بينند الله متعال می فرمايد: برای بندگان نيکم، نعمت هایی (در بهشت) فراهم کرده ام که هيچ چشمی نديده، هيچ گوشی نشنيده و به قلب هيچ انسانی خطور نکرده است قبر اولین منزل از منازل آخرت می باشد، اگر کسی از آن نجات یابد، نجات یافتن از منزل بعدی آسان تر است، و هرکس از آن نجات نیابد، نجات یافتنش از منزل بعدی دشوارتر است نخستین گروه که وارد بهشت می شوند چهرۀ شان مانند مهتاب شب چهارده می باشد، سپس کسانی که چهره های شان از ستارۀ تابان آسمان درخشنده تر می باشد هر کس از کوهی خود را پرتاب كند و خود را بکشد جاودانه در آتش جهنم خواهد ماند، و هر کس زهر بنوشد و خود را بکشد، در جهنم زهر او در دستش می باشد و آن را در آتش جهنم می نوشد، و جاودانه در آن می ماند با من بیعت نمایید که چیزی را شریک الله قرار ندهید، دزدی نکنید، زنا نکنید اسلام با غربت آغاز شد و در آينده غريب خواهد شد، همانند روز آغاز، پس خوشا به حال غريبان از گناهان كوچک برحذر باشيد هفت گروه هستند که در روز قیامت در زیر سایه عرش الهی قرار می گیرند، روزی که سایه ای جز سایه او نمی باشد