هیچ یک از شما ایمان نمی‌برد تا این که برای برادر خود دوست بدارد آن‌چه را که برای خود دوست می دارد همانا الله در همه چیز و هر کاری نیکوکاری و احسان را برای شما فرض کرده است يکی از سخنانی که مردم از پيامبران گذشته دريافته اند، اين است که: اگر حيا نداری، هر عملی که می خواهی انجام بده نیکی، [همان] خوش‌ اخلاقی است، و گناه آن چیزی است که در سینه‌ات تردید و اضطراب آفریند، و دوست نداری مردم از آن آگاه شوند آیا شما را از بزرگترین گناهان خبر ندهم؟ اگر مردی برادر خود را دوست داشت، به او بگوید که او را دوست دارد از هفت چیز هلاک کننده بپرهیزید الله رحمت کند مرد آسانگیری را که هرگاه بفروشد و بخرد و مطالبه کند مردی به مردم قرض می داد و به غلام خود می گفت: اگر نزد کسی رفتی که در وضعیت دشوار قرار دارد از او در گذر، شاید الله متعال از ما در گذرد هر کجا که هستی، از الله پروا دار؛ و پس از گناه، نیکی کن تا آن را محو کند؛ و با مردمان به خُلق نیکو معاشرت نما الله نیکی را بر هر چیز مقرر داشته است عصباني مشو همانا عدل کنندگان در نزد الله متعال بر منبرهای نورانی در سمت راست رحمان عزوجل قرار خواهند داشت، و هر دو دست (بلا کیف او) راست است هرکس از نرم خویی محروم شود، از همه ی نيکی ها محروم می گردد از گمان(بد) برحذر باشید، زیرا که گمان دروغ‌ترین سخن است هیچ چیزی از نیکوئی را ناچيز مشمار، حتی اگر برادرت را با چهره ای بشاش ملاقات کنی مرد قوی کسی نیست نيرومندان را بر زمين بيفكند، بلکه قوی کسی است که هنگام خشم خود را کنترول می کند هر كسى (مردم را به كار) خير راهنمايى كرد، پاداشى مانند پاداش انجام دهنده ی آن را دارد کسی که سخن چینی می کند وارد بهشت ​​نمی شود کسی که به الله و روز آخرت ایمان دارد سخن خیر بگوید یا سکوت کند کسی که بالای مردم رحم نمی کند، الله متعال به او رحم نخواهد کرد منفورترین انسان نزد الله متعال کسی است که همیشه جنگندۀ سرسخت باشد از رسول الله صلی الله علیه وسلم درباره آنچه مردم را بیشتر وارد بهشت ​​می کند پرسیده شد، وی فرمودند: «ترس از الله و اخلاق نیکو حیا جزء ایمان است صداقت و راستی پیشه ی خود کنید؛ چراکه صداقت و راستی به سوی نیکی هدایت می کند، و نیکی به سوی بهشت هر کس از آبروی برادرش دفاع کند، الله متعال در روز قیامت آتش را از روی او باز می گرداند الله متعال بنده ی پرهيزگارِ بی نیازِ گمنام را دوست دارد كاملترين مؤمنان از لحاظ ايمان، بهترين آنان از لحاظ اخلاق مى باشد، و برگزیده ترين شما كسى است كه با زنان شان بهترين برخورد (اخلاق) می کنند همانا مهربانی و نرمى در هیچ چیز نمی باشد مگر اينکه آن را زیبا می سازد، و از هیچ چیزی دور نمی شود مگر آن چیز را معیوب می‌نماید همانا مؤمن با اخلاق نیکو به مرتبۀ روزه دار و تهجد گزار می رسد همانا بهترين شما، خوش اخلاق ترین شماست بی گمان که الله متعال به ستمگر مهلت می‌دهد، تا این که او را بگیرد پس او را رها نمی کند آسان بگیرید وسختگیر نباشید، بشارت دهید و متنفر كننده نباشيد كسانى كه مهربان هستند، الله مهربان به آنان رحم خواهد كرد، به اهل زمين رحم كنيد، آنكه در آسمان است به شما رحم خواهد کرد رسول الله - صلى الله عليه وسلم - از تراشيدن برخى از موهاى سر و گذاشتن برخى ديگر، نهى كرده است نزد عمر رضی الله عنه بودیم، فرمود که: ما از تکلف منع شده ایم این دو عذاب داده می‌شوند، و در چیز بزرگی عذاب نمی‌بینند، یکی از آن دو خود را از ادرار نگه نمی‌داشت، و دیگری سخن‌چینی می‌کرد من کلمه ای می دانم که اگر آن را بگويد، خشمش فرو می نشيند. اگر بگويد: "أَعْوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ" خشمش برطرف می شود هیچ بنده ای (عيبِ) بنده ای را نمی پوشاند مگر اینکه الله متعال در قيامت (عيوب و گناهان) او را می پوشاند نيکی يعنی خوش خُلقی؛ و بدی عبارت است از چيزی که در درون تو ترديد ايجاد نمايد و دوست نداشته باشی مردم از آن اطلاع پيدا کنند يکی از سخنانی که مردم از پيامبران گذشته دريافته اند، اين است که: اگر حيا نداری، هر عملی که می خواهی انجام بده هیچ یک از شما ایمان نمی‌برد تا این که برای برادر خود دوست بدارد آن‌چه را که برای خود دوست می دارد دشنام دادن به مسلمان فسق و جنگیدن با او کفر است هیچ چیز در روز قیامت در ترازوی مؤمن سنگین‌تر از اخلاق نیکو نیست، و الله متعال زشت‌خوی بددهان را دوست نمی دارد از ظلم بپرهیزید، زیرا ظلم تاریکی‌هایی در روز قیامت است، و از بخل ورزی بپرهیزید، زیرا بخل ورزی کسانی را که پیش از شما بودند هلاک کرد؛ آيا می دانيد مفلس کيست؟ هرکس حديثی از من بازگو کند که می داند دروغ است، او خود يکی از دروغ گويان می باشد شيطان از اينکه نمازگزاران شبه جزیرۀ عرب او را عبادت کنند، نا اميد شده است؛ ولی برای ایجاد فتنه و فساد و آشوب در ميان آنها می کوشد مرد نباید به عورت مرد نگاه کند، و زن به عورت زن مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دست او در امان باشند، و مهاجر آن است آنچه را که الله متعال از آن نهی کرده ترک نماید کسی که به عمد بر من دروغ بندد، جایگاه خود را در آتش مهیا سازد از خوبی اسلام انسان، ترک آنچه است که به او مربوط نمی شود مؤمن عیبگو و لعن کننده و فحشگو و فحش کردار و بدزبان نیست إِذَا جَمَعَ اللهُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرْفَعُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ، فَقِيلَ: هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ». «وقتی الله عزوجل (در روز قيامت) همه ی بندگان را جمع می کند، برای هر خيانتکاری پرچمی بر افراشته می شود و گفته می شود: اين خيانت فلانی پسر فلانی است مَنْ يَلِي مِنْ هَذِهِ البَنَاتِ شَيْئًا، فَأَحْسَنَ إِلَيْهِنَّ، كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ». «هرکس با (سرپرستیِ) چنين دخترانی مورد آزمايش قرار گیرد و به ايشان نیکی کند، برای او حجاب و مانعی از آتش خواهند بود لَوْ كَانَ لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لَابْتَغَى وَادِيًا ثَالِثًا إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَوْحَى إلَيَّ: أَنْ تَوَاضَعُوا، حَتَّى لَا يَبْغِيَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ، وَلَا يَفْخَرَ أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ». «همانا الله به من وحی نمود که نسبت به يکديگر فروتن باشيد تا هيچکس به ديگری فخر نفروشد و ستم و گردنکشی روا ندارد إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفقَ، وَيُعْطِي على الرِّفقِ مالا يُعطي عَلى العُنفِ وَما لا يُعْطِي عَلى ما سِوَاهُ». «الله مهربان و آسان گير است و نرمی و ملايمت را دوست دارد، و در برابر نرمی و خوش رفتاری، پاداش يا نتايجی می دهد که در برابر خشونت و چيزهای ديگر نمی دهد إِنَّ فيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّه: الحِلْمُ وَالأَنَاة». «در تو دو خصلت وجود دارد که الله متعال آنان را دوست دارد: بردباری و درنگ در کارها (سنجيده عمل کردن) گرسنه را طعام دهید، بیمار را عیادت کنید و زندانی را آزاد سازید مَنْ تَعَلَّمَ عِلْماً مِمَّا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللهِ - عز وجل - لا يَتَعَلَّمُهُ إِلاَّ لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضاً مِنَ الدُّنْيَا، لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الجَنَّةِ يَوْمَ القِيَامَةِ إنَّ اللهَ يُعَذِّبُ الَّذِينَ يُعَذِّبُونَ النَّاس في الدُّنْيَا». «الله کسانی را که در دنيا مردم را شکنجه می کنند، عذاب می دهد این [گونه دعوت‌ها] را رها کنید که آن [عملی] متعفن است او را لعنت نکنید، به الله قسم! من نمی‌دانم [که چنین است] مگر اینکه او الله و رسولش را دوست می‌دارد لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ». «کسی که امانت ندارد ایمان ندارد، و کسی که عهد ندارد دین ندارد آیا شما را به بهترین‌تان از بدترین‌تان آگاه نکنم؟ هر که سپاس مردم را به جا نیاورد، سپاس الله را به جا نمی‌آورد سخنی گفتی که اگر با آب دريا آميخته شود، آن را تلخ و نامطبوع می گرداند با یکدیگر حسادت نکنید، وبرای یکدیگر بعنوان فریب در قیمت کالاها اضافه نکنید، و با یکدیگر بغض و کینه نداشته باشید، و از یکدیگر رو مگردانید، و بعضی از شماها بر بیع بعض دیگر معامله نکنید، و همه بندگان الله بوده؛ برادر باشید کسانی که کارشان لعن و نفرین است، در روز قیامت نه از شفاعت کنندگان هستند و نه از گواهان روز قیامت، دوست داشتنی ترین شما، ونزدیک ترین شما برای همنشینی با من، با اخلاق ترین شماست رسول الله صلی الله علیه وسلم نه بد زبان بود و نه سخن زشتی می گفت و نه دشنام دهنده و ياوه گو بود؛ و نه در کوچه و بازار اهل هياهو بود؛ بدی را با بدی جواب نمی داد، بلکه می بخشید و گذشت می کرد من برای تکمیل اخلاق نیکو مبعوث شده ام