اسلام بر پنج [بنا] استوار است کسی که در دین ما نوآوری کند که در آن نباشد، پس آن مردود است اگر نمازهای فرض را انجام دادم، و رمضان را روزه گرفتم، و حلال را حلال دانستم، و حرام را حرام دانستم ‎به راستی که از امر عظیمی پرسیدی، و البته [این عمل] بر کسی که الله بر او آسان گرداند، آسان است هیچ یک از شما [به حقیقت] ایمان نمی‌آورد تا زمانی که هوس و میلش تابع آنچه من آورده‌ام باشد هر کس این چهار خصلت را داشته باشد منافق خالص است، و هر کس برخی از آنها را داشته باشد، دارای برخی از نفاق می باشد تا این که آن را ترک کند: وقت حرف می‌زند دروغ گوید، و وقت پیمان ببندد خیانت کند، چون وعده بدهد، وعده شکنی کند، و چون جدال کند، ناسپاس و فُحش گوید الهی قبر مرا بت قرار مده کسی که بغیر الله سوگند یاد کند کفر و یا شرک ورزیده است سنگين‌ترين نماز براى منافقان نماز خفتن و نماز صبح است، و اگر مى‌دانستند در این دو [نماز چه پاداشى] هست، حتی به صورت خزیده براى ادای آنها به مسجد مى‌آمدند بیشترین چیزی که از آن بر شما بیمناک هستم، شرک اصغر است» گفتند: شرک اصغر چیست ای رسول الله؟ فرمودند: «ریا تو بسوی اهل کتاب خواهی رفت، چون نزد آنان رفتی آنان را دعوت کن تا گواهی دهند که معبودی جز الله نیست و محمد رسول الله است کسی در حالی الله متعال را ملاقات کند که با وی چیزی را شریک ننموده باشد وارد بهشت ​​می‌شود، و کسی در حالی الله متعال را ملاقات کند که با وی شرک ورزیده باشد وارد جهنم می‌شود هرکه در این امر (دین) چیزی نو آوري بیاورد که از آن نیست، آن [چیز] پذیرفته نمی‌شود كسى كه فال بگيرد يا برايش فالگيرى شود، يا پيشگويی کند، و يا برای او پيشگويی شود، يا جادوگرى كند يا برايش جادوگرى شود از ما نيست کسیکه نزد فالبین برود، و او را در بارهء چیزی بپرسد، چهل نماز او پذیرفته نمی شود کسی که علم نجوم (ستارگان) را می آموزد، شاخه ای از سحر و جادو را می آموزد، و هر چه بيشتر از آن یاد گيرد، جادوی بيشترى ياد گرفته است ایمان هفتاد و چند بخش یا شصت و چند بخش است که بهترین آنها سخن : لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ و کوچکترین آنها برداشتن خار و خاشاک از راه است آنها سخنى از حقيقت است كه جنّى ها آن را مى دزدند، و در گوش دوستان خويش (جادوگران) چون صدای مرغ قرار مى دهند، و با آنها صدها دروغ یکجا مى كنند اسلام بر پنج [بنا] استوار است هریک از شما منکری دید باید آن را با دستش تغییر دهد، و اگر نتوانست با زبانش، و اگر نتوانست با قلبش، و آن ضعیف ترین ایمان است هرکه در اسلام نیکوکاری کند برای آنچه در جاهلیت انجام داده است مؤاخذه نخواهد شد، و هر که در اسلام بدی کند برای آنچه در آغاز و پایان انجام داده است، بازخواست خواهد شد اگر نمازهای فرض را انجام دادم، و رمضان را روزه گرفتم، و حلال را حلال دانستم، و حرام را حرام دانستم پاکیزگی نصف ایمان است، و الحمدلله ترازو را پر می کند، و "سبحان الله" و "الحمدلله" ما بین آسمان و زمین را پر می کنند میان شخص و شرک و کفر، ترک نماز است پیمانی که میان ما و آنهاست نماز است؛ پس هر که ترکش كرد کافر شده است به سوی اعمال نيک بشتابيد پيش از فرارسيدن فتنه هايی که مانند شب تاريک هستند، کسی که به سوی هدایتی فرا بخواند برایش مانند اجر کسانی که از او پیروی کنند خواهد بود، بی‌آنکه از پاداش آنان چیزی کم شود طِیَره (شوم انگاری) شرک است، طیره شرک است، طیره شرک است - و این را سه بار تکرار کردند -» و این چیز ناگزیر در دل ما می‌افتد، اما الله عزوجل آن را با توکل از بین می‌برد ای مردم، از غُلُو در دین برحذر باشید زیرا کسانی را که پیش از شما بودند [همین] غلو در دین هلاک کرد نه سرایت بیماری، و نه بدشگونی، و نه هامه، و نه صفر، هیچ یک در اسلام جایگاه و اصالتی واثرى ندارد، و از جذامی طوری بگریز همانطور که از شیر می گریزی از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت است که ایشان دربارهٔ انصار فرمودند:«جز مؤمن آنان را دوست نمی‌دارد، و جز منافق از آنان کینه به دل نمی‌گیرد. هرکه آنان را دوست بدارد الله دوستش می‌دارد و هرکه آنان را دشمن بدارد الله او را دشمن می‌دارد هر پيامبری که الله متعال در امت های پيش از من مبعوث نموده، ياران مخلص و اصحاب داشته که راه و روش او را در پيش می گرفتند اگر راست بگويد، رستگار است امر شده‌ام تا با مردم بجنگم تا آنکه شهادت دهند که معبودی [به حق] نیست جز الله، و اینکه محمد فرستادهٔ الله است، و زکات بدهند درباره ی امر بزرگی پرسيدی؛ هرچند برای کسی که الله متعال بر او آسان بگرداند، آسان است او را نکشید، اگر او را بکشید او در جایگاه تو قرار می گیرد که قبل از جنگ داشتید، و تو در جایگاه او قرار می گیری قبل از این که آن جملۀ را گفته است مثال مؤمنان در مودت و مهربانی و عطوفتی که با یکدیگر دارند مانند یک بدن هستند، که اگر عضوی از آن به درد آید، بقیهٔ بدن با بی‌خوابی و تب با آن همراهی می‌کنند هرکس - در هنگام مصيبت - بر گونه هايش بزند، و گريبان پاره کند، و مانند دوران جاهليت آه و واويلا سر دهد - و سخن جاهلی بر زبان بياورد - از ما نيست دو رفتار در ميان مردم رواج دارد که هر دو از مصادیق کفر است: طعنه زدن در نسب و نوحه گری بر مُرده هیچکس دیگری را متهم به فسق یا کفر نمی کند مگر اینکه فسق و کفر به خود او بازمی گردد، در صورتی که دوستش چنین نباشد هرکس به امانت سوگند ياد کند، از ما نيست مسلمان کسی است که مسلمانان از زبان و دست او در امان باشند، و مهاجر آن است آنچه را که الله متعال از آن نهی کرده ترک نماید زیرا او هرگز یک روز هم نگفت: پروردگارا گناهم را در روز قیامت ببخش آیا می‌دانید پروردگار شما چه گفت؟» گفتند الله و رسولش داناترند، فرمود: «بعضی از بندگانم در حالی صبح نمودن که به من ایمان آوردند و بعضی دیگر به من کفر ورزیدند ما گاه گاهی در نفس های خود چیزی را می یابیم که بسیار دشوار است در مورد آن صحبت کنیم، او فرمود: «آیا چنین چیزی را احساس کردید؟» گفتند: آری، فرمود: «این همان ایمان آشکار و روشن است شیطان نزد یکی از شما می آید و می گوید: چه کسی فلان را آفریده است؟ چه کسی فلان را خلق کرده است؟ تا اینکه می گوید: پروردگارت را چه کسی آفریده است؟ هرگاه تا این حد برسد، به الله پناه برده و توقف نمای الله متعال در نیکی بر مؤمن ظلم نمی کند، در دنیا به او پاداش داده می شود و در آخرت نیز به او پاداش آن می رسد در حالی اسلام را پذیرفتی که از قبل کار های نیک را انجام می دادی مثال منافق، مثل گوسفندیست که در میان دو گوسفند می دود، گاه به سمت یکی میلان می کند و گاهی به سمت دیگری ایمان در دل یکی از شما بگونۀ فرسوده می شود همان طوری که جامۀ استفاده شده فرسوده می شود، بناء از الله بخواهید که ایمان را در دل‌های تان تجدید کند من کنار حوض می ایستم تا اینکه ببینم کدام یک از شما به من می آیید، و مردمانی از کنارم بُرده می شوند، من می گویم: پروردگارا، این ها از من و از امتم هستند رسول الله صلی الله علیه وسلم به ما فرمودند و او راستگوست و به راستگویی موصوف شده است: «این که یکی از شما چهل روز و شب در شکم مادرش جمع می شود و من ضمام بن ثعلبه برادر بنی سعد بن بکر هستم یهودیان بالاى ايشان غضب شده است، و نصرانیها گمراهان هستند بگو: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ آنچه تو می‌گویی و به آن فرا می‌خوانی بی‌شک نیکو است، اگر بگویی که آنچه ما انجام داده‌ایم کفاره‌ای دارد طعم ایمان را کسی چشیده که الله را به پروردگاری، و اسلام را به دین، و محمد را به پیامبری پذیرفته باشد هر کس این چهار خصلت را داشته باشد منافق خالص است، و هر کس برخی از آنها را داشته باشد، دارای برخی از نفاق می باشد تا این که آن را ترک کند: وقت حرف می‌زند دروغ گوید، و وقت پیمان ببندد خیانت کند، چون وعده بدهد، وعده شکنی کند، و چون جدال کند، ناسپاس و فُحش گوید ما با پیامبر صلی الله علیه وسلم در حالی که نوجوانانی نیرومند بودیم یکجا بودیم، پس عقیده را پیش از آنکه قرآن را بیاموزیم، فراگرفتیم، سپس قرآن را آموختیم و به واسطه آن بر ایمان ما افزوده شد هر کس مانند نماز ما بخواند و به سوی قبله‌ی ما نماز گزارَد و از ذبیحه‌ی ما بخورد، او مسلمانی است که دارای پیمان الله و پیمان رسول اوست، پس در پیمان الله نسبت به او خیانت نکنید يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ البَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، کسی که علیه ما سلاح بردارد از ما نیست اگر کسی به برادر دینی‌اش «کافر» خطاب کند، گناه این نسبت را یکی از آن دو به دوش می‌کشد، اگر راستگو باشد که هیچ، و الّا به خود او برمی‌گردد