ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਅੱਲਾਹ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।

عَنْ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ:
كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ، فَقَالَ: «يَا مُعَاذُ، هَلْ تَدْرِي حَقَّ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ، وَمَا حَقُّ العِبَادِ عَلَى اللَّهِ؟»، قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: «فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى العِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا، وَحَقَّ العِبَادِ عَلَى اللَّهِ أَنْ لا يُعَذِّبَ مَنْ لا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا»، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أُبَشِّرُ بِهِ النَّاسَ؟ قَالَ: «لا تُبَشِّرْهُمْ، فَيَتَّكِلُوا».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 2856]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਮੁਆਜ਼ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅੰਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਮੈਂ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਗਧੇ 'ਉਫੈਰ' ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਏ ਮੁਆਜ਼! ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀ ਹੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਅੱਲਾਹ 'ਤੇ ਕੀ ਹੱਕ ਹੈ؟" ਮੈਂ ਆਖਿਆ: "ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰਸੂਲ ਹੀ ਬੇਹਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" «ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਅਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਅੱਲਾਹ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।" ਮੈਂ ਆਖਿਆ: "ਯਾ ਰਸੂਲੱਲਾਹ! ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇ ਦਿਆਂ؟" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ ਲੈਣ।" (ਸਹੀਹ ਅਲ-ਬੁਖਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ)
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 2856]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਲਮਾਤ ਰਾਹੀਂ ਵਾਅਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਬਣਾਵਣ। ਅਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਅੱਲਾਹ ਉੱਤੇ ਹੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਬ ਨਾ ਦੇਵੇ ਜੋ ਤੌਹੀਦ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਮੁਆਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: **"ਯਾ ਰਸੂਲੱਲਾਹ! ਕੀ ਮੈਂ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇ ਦਿਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇਸ ਫ਼ਜ਼ਲ 'ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਰਖਣ?"** ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਇਸ ਉਮੀਦ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਏਂਗੇ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜੋ ਹੱਕ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਮੰਨਣ। ਇਹ ਤੌਹੀਦ ਦਾ ਅਸਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਹੈ।
2. ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ 'ਤੇ ਜੋ ਹੱਕ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮਤ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਬ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ। ਇਹ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਫ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਊਹਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਆਜ਼ੀ ਹੈ।
3. ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੌਹੀਦ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਕਾਰ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।
4. ਮੁਆਜ਼ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅੰਹੁ ਨੇ ਇਹ ਹਦੀਸ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਲਈ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਛੁਪਾਉਣ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਇਸ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ।
5. ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਹਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਉਨਾਂ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋ। ਇਹ ਫਿਕਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਦੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਫੈਲਾਉਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਹੀ ਸਮਝ ਦੇ ਸਮਝੇ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
6. ਤੌਹੀਦ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉੱਤੇ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਬ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਅਖਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤਕਾਰ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।