ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਸਕੀਨਾਂ (ਗਰੀਬਾਂ) ਲਈ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«السَّاعِي عَلَى الأَرْمَلَةِ وَالمِسْكِينِ، كَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ، أَوِ القَائِمِ اللَّيْلَ الصَّائِمِ النَّهَارَ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 5661]

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਸਕੀਨਾਂ (ਗਰੀਬਾਂ) ਲਈ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਹੈ।"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 5661]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦ ਗਰੀਬ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖਰਚ ਕਰੇ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਬਦਲਾ ਉਸਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਕੋਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਜਰ (ਇਨਾਮ) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਤਹੱਜਦ (ਦੇਰ ਰਾਤ) ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿਲਾਨਾਗ਼ਾ (ਬਿਨਾ ਛੱਡੇ) ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ।
2. ਇਬਾਦਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਤੇ ਮਸਕੀਨਾਂ (ਗਰੀਬਾਂ) ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ।
3. ਇਬਨ ਹੁਬੈਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤਹੱਜਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਵਾਬ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਖਰਚਾ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਗਰੀਬਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਲ (ਧਨ) ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦਕਾ (ਦਾਨ) ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਰੋਜ਼ੇ, ਤਹੱਜਦ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ।