ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗ਼ੀਬਤ ਕੀ ਹੈ?» ਉਨ੍ਹਾਂ (ਸਹਾਬਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸੂਲ ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਧਿਕ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ

عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال:
«أَتَدْرُونَ مَا الْغِيبَةُ؟»، قَالُوا: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: «ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ»، قِيلَ: أَفَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ؟ قَالَ: «إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدِ اغْتَبْتَهُ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ فَقَدْ بَهَتَّهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2589]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਹ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
«ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗ਼ੀਬਤ ਕੀ ਹੈ?» ਉਨ੍ਹਾਂ (ਸਹਾਬਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸੂਲ ਬੇਸ਼ੱਕ ਅਧਿਕ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:، "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ।" ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: "ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?" ਤਾ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗ਼ੀਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੱਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ (ਇਹ ਝੂਠੀ ਬੁਰਾਈ ਹੈ)।"
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2589]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਗ਼ੀਬਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਨਹੂਸ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਰੀਰੀ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਧਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਝੂਠਾ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਿਕਾਰਤ ਭਰੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ। ਇਹ ਗ਼ੀਬਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਖਾਸੀਅਤ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।
ਜੇਕਰ ਉਹ ਖਾਸੀਅਤ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗ਼ੀਬਤ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ **ਬਹੱਤਾਨ** ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਝੂਠਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਣਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਦੀ ਤਲਿਮੀ ਦੀ ਖੂਬੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਬਕ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਹਾਬਾ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਯਕੀਨ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
2. ਸਹਾਬਾ ਦਾ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵੱਸੱਲਮ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਅਦਬ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਸੂਲ ਬੇਸ਼ਕ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ।" ਇਹ ਜਵਾਬ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਦਬ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੀਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸੂਲ ਦੀ ਸਬਕਸ਼ੀਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਜਾਣਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
3. ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਐਸੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਜਾਏ ਜਿਸਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ "ਅੱਲਾਹੁ ਆਅਲਮ" (ਅੱਲਾਹ ਬੇਸ਼ੱਕ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹੈ) ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਸ਼ਰੀਅਤ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ।
5. ਗ਼ੀਬਤ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ **ਮਸਲਹਤ** ਵਾਸਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਲਈ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ ਜੋ ਇਨਸਾਫ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ: "ਫਲਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ" ਜਾਂ "ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੀਤਾ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ, ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਜਾਂ ਪੜੋਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਮਸ਼ਵਰਾ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਬਤਾਉਣੀ ਪੈਂ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।