ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਰਕ-ਏ-ਅਸਗ਼ਰ (ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ) ਹੈ।" ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ! ਸ਼ਿਰਕ-ਏ-ਅਸਗ਼ਰ ਕੀ ਹੈ? ਆਪ ﷺ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: «ਰਿਯਾ» (ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ) ਹੇ ਅੱਲਾਹ! ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਰੀ ਉੱਮਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣੇ, ਫੇਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਖਤੀ ਕਰ। ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਉੱਮਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣੇ, ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਨਰਮੀ ਕਰ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਗੇ ਅਖਲਾਕ (ਆਚਰਣ) ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦਾ ਅਖਲਾਕ ਕੁਰਆਨ ਸੀ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਜੁੱਤਾ ਪਹਿਨਣ, ਕੰਘੀ ਕਰਨ, ਪਾਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਬੀ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਸਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਵਾਤਾਂ (ਹਲਕ ਦੀ ਹੱਡੀ) ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਦਸ ਰਕਆਤਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌ ਕੇ ਉੱਠਦੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਮਿਸਵਾਕ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰਦੇ। ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਜਾਲ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨਬੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ? ਦੱਜਾਲ ਇਕ ਅੰਦਾ ਹੈ (ਇੱਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੰਨਤ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਜਲਵੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਨਤ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਹੈ।، ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਮਾਬੂਦ (ਇਸ਼ਟ) ਨਹੀਂ, ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਉਸ ਬੁਰਾਈ ਕਾਰਨ ਆਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਪਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਯਾਜੂਜ ਤੇ ਮਾਜੂਜ ਦੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਛੇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਪਰਦੇ ਵਾਲੀ ਕਵਾਰੀ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਯਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ﷺ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਨ ਮਾਲਿਕ ਇਬਨ ਬੁਹੈਨਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਜਦੋਂ ਰਸੂਲੁੱਲ੍ਹਾਹ ﷺ ਛੀਂਕਦੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਹੱਥ ਜਾਂ ਕਪੜਾ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦਬਾ ਲੈਂਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੂੰਮਿਨਾਂ - ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਉਮਮਤ - ਨੂੰ ਕਠਿਨਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਵਕਤ ਸਿਵਾਕ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਨਬੀ ﷺ ਇੱਕੋ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਗੁਸਲ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੁੰਬੀ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪ ﷺ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਧੋਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦੀ, ਫੇਰ ਆਪ ﷺ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਪਲੋਸਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਂ ਹੈਜ਼ਾ (ਮਹਾਵਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ) ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਇਆਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪ ﷺ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਇਆਵਾਨ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਜਿਬਰੀਲ (ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ) ਆਪ ﷺ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਕਰਦੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲਾਲ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਤੋਂ ਵਧ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਪਾਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਲੜਕਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਂ, ਫਿਰ ਉਹ ﷺ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸਤਿੰਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਾਬਿਰ ਬਿਨ ਸਮੁਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਜਦੋਂ ਫਜਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੰਗਾ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ؛ ਐਸਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਾਨਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਬੀ/ਸੱਟੀ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਕਾਤ ਤੇ ਰਹਿਮਤ ਬਣਾ ਦੇ। ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਦੋ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਖਾਣਾ ਖਜੂਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਦੀਨੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਤਕ ਕਦੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗੈਂਹੂਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਪੇਟ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ। ਰਸੂਲ ﷺ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਖੱਤਮੀਂ (ਚਮੜੀ) ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾਵ ਲੀਫ਼ (ਪੌਧਿਆਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ) ਦਾ ਸੀ; ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਦਿਰਹਮ, ਦਿਨਾਰ, ਗ਼ੁਲਾਮ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਕੁੜੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਸਿਵਾਏ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਖੱਚਰ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਲਈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਹਿਮਤ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। "ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਲੋਕ ਹੈ ਜੋ ਅਜਿਹੇ-ਅਜਿਹੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਪਰ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਫ਼ਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਸੁੰਨਤ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਾਉਣਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੌਖੀ ਤੇ ਆਸਾਨ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੁਣਦੇ ਸਨ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਗਲਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਗਲਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਨੰਗਾ-ਧੋਖਾ ਵਾਲਾ, ਗੰਦਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਬਲਕਿ ਉਹ ਮਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਰਗਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।