ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ؛ ਐਸਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਾਨਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਬੀ/ਸੱਟੀ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਕਾਤ ਤੇ ਰਹਿਮਤ ਬਣਾ ਦੇ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«اللهُمَّ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنَ المُسْلِمِينَ سَبَبْتُهُ أَوْ لَعَنْتُهُ أَوْ جَلَدْتُهُ فَاجْعَلْهَا لَهُ زَكَاةً وَرَحْمَةً».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم: 2601]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ؛ ਐਸਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਵਾਂ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਲਾਨਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਬੀ/ਸੱਟੀ ਮਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਕਾਤ ਤੇ ਰਹਿਮਤ ਬਣਾ ਦੇ।
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم - 2601]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੁਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਰਮਾਇਆ: “ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਭੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਮੌਮਿਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਸੂਰਵਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਲਾਨਤ ਕੀਤੀ, ਤਨਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਆ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਜ਼ਕਾਤ, ਨੇਕੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਕਫ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਰਹਿਮਤ ਬਣਾ ਦੇ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮਤ ਕਰ।”

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਨਬੀ ﷺ ਦਾ ਅਖਲਾਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ।
2. ਇਬਨ ਹਜਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਮਮ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਸਨੇਹ ਅਤੇ ਸੋਹਣਾ ਅਖਲਾਕ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
3. ਨਵਾਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ: “ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੁਆ, ਗਾਲੀ ਜਾਂ ਲਾਨਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ?” ਇਸਦਾ ਉੱਤਰ, ਜੋ ਉਲਮਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ: ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਹਰੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤਆਲਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਗਾਲੀ, ਦੁਆ ਜਾਂ ਲਾਨਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਨਾ ਨੀਅਤ ਦੇ ਕਹੇ ਗਏ ਸ਼ਬਦ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ “ਤਰਿਬਤ ਯਮਿਨਕ”, “ਅਕਰਾ ਹਲਕਾ”, ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ “ਲਾ ਕਬਰਤ ਸਨਕ” ਅਤੇ ਮੌਆਵੀਆ ਦੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ “ਲਾ ਅਸ਼ਬਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਬਤਨਕ” ਆਦਿ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਦੁਆ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਅਜੇਹਾ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮਤ, ਕਫ਼ਾਰਾ, ਨੇਕੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਬ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਰਦੀ ਸੀ। ਨਬੀ ﷺ ਕਦੇ ਵੀ ਬਦਸਲੂਕੀ, ਗਾਲੀ-ਗਲੋਚ, ਲਾਨਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ।