ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਹਦੀਸ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਝੂਠਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ وَالْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رضي الله عنهما قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ، فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ».
[صحيح] - [رواه مسلم في مقدمته]
المزيــد ...
ਸਮੁਰਾ ਬਿਨ ਜੁੰਦੁਬ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ੀਰਾ ਬਿਨ ਸ਼ੋਬਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅੰਹੁਮਾ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਦੋਨੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਹਦੀਸ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਝੂਠਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।"
[صحيح] - [رواه مسلم في مقدمته] - [صحيح مسلم]
ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ﷺ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹਦੀਸ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਸ ਹਦੀਸ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਝੂਠ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਵਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਇਸ ਝੂਠ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਹੈ।
ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ
- ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਦੀਸਾਂ ਦੀ ਛਾਣਬੀਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਵਾਇਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦਾ ਯਕੀਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
- ਝੂਠ ਘੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੈ।
- ਕਿਸੇ ਹਦੀਸ ਦੇ ਮਨਘੜਤ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਨੂੰ ਨਕਲ (ਰਿਵਾਇਤ) ਕਰਨਾ ਹਰਾਮ ਹੈ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਨ ਲਈ (ਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਮਨਘੜਤ ਹੈ) ਨਕਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਹੋਰ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਡਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ (ਸ਼ਾਸਕਾਂ) ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਸੁਣਨ ਤੇ ਮੰਨਣ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਕੋਈ ਹਬਸ਼ੀ ਗੁਲਾਮ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਥੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਵਤ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇਖਤਲਾਫ਼ (ਮਤਭੇਦ) ਤੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇਖੇਗਾ। ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸੁੰਨਤ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਖ਼ੁਲਫ਼ਾ-ਏ-ਰਾਸ਼ਿਦੀਨ (ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ) ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਿਓ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚੋ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਪੰਜੋ ਨਮਾਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਜੁਮਾ ਦੂਜੇ ਜੁਮੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੂਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਕੱਫ਼ਾਰਾ (ਹਰਜਾਨਾ/ਭਰਭਾਈ) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕਬੀਰਾ ਗੁਨਾਹ (ਮਹਾਪਾਪ) ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ (ਰੱਬੀ ਸੁਨੇਹਾ) ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਓ ਭਾਵੇਂ ਇੱਕ ਆਇਤ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਬਨੀ ਇਸਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਰਿਵਾਇਤਾਂ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰੋ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਜਾਨ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਝੂਠ ਘੜ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਲਵੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਰਹੋ, ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਹਦੀਸ ਸੁਣਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਖਤ (ਸੋਫ਼ੇ) 'ਤੇ ਟੇਕ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਕਹੇਗਾ: 'ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਨਾ-ਹੱਕ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਜਹੰਨਮ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਨਾ ਕਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮਲਾਂ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
