ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਦੁਆ ਹੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ
عن النعمان بن بَشِير رضي الله عنه قال: سمعت النبيَّ صلى الله عليه وسلم يقول:
«الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ»، ثُمَّ قَرَأَ: «{وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ} [غافر: 60]».
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي وابن ماجه وأحمد] - [سنن الترمذي: 3247]
المزيــد ...
ਨੋਮਾਨ ਬਿਨ ਬਸ਼ੀਰ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ:
"ਦੁਆ ਹੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ।" ਫੇਰ ਆਪ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤ ਪੜ੍ਹੀ: "ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁਕਾਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੱਚ ਜਾਣੋ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ ਜ਼ਲੀਲ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ।" [ਸੂਰਤ ਗਾਫ਼ਿਰ/ਮੋਮਿਨ: 60]
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي وابن ماجه وأحمد] - [سنن الترمذي - 3247]
ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਆ ਹੀ ਇਬਾਦਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੁਆ ਖਾਲਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਦੁਆ ਅਜਿਹੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਆਖਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਮੰਗਣਾ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਗਣਾ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਦੁਆ ਇਬਾਦਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਉਹ ਜ਼ਾਹਰੀ (ਬਾਹਰੀ) ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ (ਬਾਤਨੀ) ਕਥਨ ਤੇ ਕਰਮ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਕੀਤੀ ਇਬਾਦਤ, ਸਰੀਰਕ ਇਬਾਦਤ, ਆਰਥਿਕ ਇਬਾਦਤ ਆਦਿ ਸਭ ਇਬਾਦਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਫੇਰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਫਰਮਾਇਆ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁਕਾਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੱਚ ਜਾਣੋਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ ਜ਼ਲੀਲ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੇ।"
ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ
- ਦੁਆ ਹੀ ਅਸਲ ਇਬਾਦਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਦੁਆ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਦੁਆ ਵਿੱਚ ਬੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਵੱਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਬੇਨਿਆਜ਼ (ਖੁਦ ਮੁਖਤਾਰ) ਅਤੇ ਕਾਦਿਰ (ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ) ਹੋਣ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ।
- ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੰਕਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੁਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ 'ਤੇ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਵਈਦ (ਚੇਤਾਵਨੀ) ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਦੁਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਪਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਗੇ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਹੋਰ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਪੰਜੋ ਨਮਾਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਜੁਮਾ ਦੂਜੇ ਜੁਮੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੂਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਕੱਫ਼ਾਰਾ (ਹਰਜਾਨਾ/ਭਰਭਾਈ) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕਬੀਰਾ ਗੁਨਾਹ (ਮਹਾਪਾਪ) ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਨਾ-ਹੱਕ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਜਹੰਨਮ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਨਾ ਕਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਮਲਾਂ ਦੇ ਅੰਜਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਕਿਸੇ (ਮੁਸਲਮਾਨ) ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋੜੇ; ਇੰਜ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਵੇ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਲਾਮ ਕਰੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਪਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਝਗੜਾਲੂ ਹੋਵੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਲਈ ਦੁਆ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
