ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ (ਕਰਜ਼ਈ) ਨੂੰ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਲਾਹ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਰਸ਼ (ਸਿੰਘਾਸਨ) ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸਦੇ ਅਰਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਛਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

عن أبي هريرة رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم:
«مَنْ أَنْظَرَ مُعْسِرًا، أَوْ وَضَعَ لَهُ، أَظَلَّهُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَحْتَ ظِلِّ عَرْشِهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ».
[صحيح] - [رواه الترمذي وأحمد] - [سنن الترمذي: 1306]

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ (ਕਰਜ਼ਈ) ਨੂੰ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਲਾਹ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਰਸ਼ (ਸਿੰਘਾਸਨ) ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸਦੇ ਅਰਸ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਛਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।"
[صحيح] - [رواه الترمذي وأحمد] - [سنن الترمذي - 1306]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਲਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਕੁੱਝ ਕਰਜ਼ਾ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਇਨਾਮ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ — ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ (ਗਰਮੀ) ਬੜੀ ਸਖਤ ਹੋਵੇਗੀ — ਅੱਲਾਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਰਸ਼ (ਸਿੰਘਾਸਨ) ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਹਾਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਛਾਂ ਉਸੇ ਨੇ ਮਿਲੁ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਕਰਨ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ (ਮਹੱਤਤਾ) ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਲ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਦਹਿਸ਼ਤਾਂ (ਤਰਾਸ) ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
2. ਅੱਲਾਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬਦਲਾ (ਇਨਾਮ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ) ਉਸੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਰਜੇ ਦਾ ਉਸਦਾ ਅਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।