Hadith: Sambi syekulungwakulungwa ni: kumphwatikanya Mlungu ni ikandu ine,kunyosya achinangolo wawili, kuwulaga mundu pangali magongo gakundisidwa pa chisilamu, nikulumbila mu lina lya Mlungu mwa unami pakusaka kwasokonesya wane

عن عبد الله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما عن النبي صلى الله عليه وسلم قال:
«الْكَبَائِرُ: الْإِشْرَاكُ بِاللهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَالْيَمِينُ الْغَمُوسُ».
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري: 6675]

Ngani jikupitila kwa Abdul-Allah mwanache jwa Amru jwali mwanache jwa Al-A'swi- Mlungu asangalasidwe nawo wawiliwa-pa ngani jajikuumila kwa Mtume-utendele ni chanasa cha Mlungu iwe pa jwelejo-wawechete kuti:
"Sambi syekulungwakulungwa ni: kumphwatikanya Mlungu ni ikandu ine,kunyosya achinangolo wawili, kuwulaga mundu pangali magongo gakundisidwa pa chisilamu, nikulumbila mu lina lya Mlungu mwa unami pakusaka kwasokonesya wane".
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري - 6675]

Explanation

Mtume -chanasa ni utendele wa Mlungu iwe pa jwelejo-akulongosola ya sambi syekulungwa kulungwa, sambi syanti mundu mkusipanganyajo asalilidwe yakupedwa ilagasyo yakupweteka pa chilambo pano kapena umi waukuwika.
Sambi ja ndanda ni "kumphwatikanya Mlungu ni ikandu ine": kwakuli kukamula masengo galigose gambone pakusaka kumsangalasya jumkanawa Mlungu,nikuchitenda chimkanichiwa Mlungu kuwa chakulandana ni Mlungu mu ikandu yanti iwele ya jikape Mlungujo pa ujikape wakwe pakupopeleledwa,itendo yakwe,mena gakwe nambo soni mbili syakwe.
Sambi jawili jakwe"kunyosya achinangolo wawili": chele ni chindu chilichose chikusatendekasya kwalagasya achinangolo wawili kanga kuwa malowe kapena chitendo chene, nikuleka kwatendela yambone achinangolowo.
Sambi jatatu jakwe"kuwulaga mundu":pali pangali ligongo lyakundisidwa pa malamusi, sawu kum'bulaga mundu mwangali chilungamo ni udani uli sikati jakwe ni mundujo.
Sambi jamcheche jakwe"kulumbila mwa unami": kwele ni kulumbila mwa unami mwakumanyilila kuti akulumbila mwa unami,yakolanjidwe myoyo; mtando wanti ikusamgwichisya mkulambusyajo mu sambi kapena ikamgwichisye ku moto.

Benefits from the Hadith

1. Kulambusya mwa melepe unamkumanyilila pangali impaka isimasye yele;mtando wanti ulewi wakwe uwele wekulungwa, nambo kuti mundu naga aujile mwa Mlungu kuleka mteto wele,Mlungu jwakupochelaga kuwujila kwakwe mwa Mlunguko.
2. Kolanga sambi syekulungwa mchechesi,sikolanjidwe mtando wanti syelesi siwele syekulungwa mnope,ngawa kuti ni syele pesi.
3. Sambi sigawikene magulu gawili syekulungwa ni sya mwana, sambi syekulungwa ni: sambi jilijose jajikwete chibalo chiwawisile Mlungu pa chila mbo pano,sawu ilagasyo yaikwete mlingo wakwe ni kutembeleledwa(kulwesedwa) kapena jana ilagasyo ku umi waukuwika,sawu kusalilidwa yakujakwinjila ku moto, nikuti sambi syekulungwa sili masitepesitepe sine kulekasidwa kwakwe kuli kwakunonopala kupunda sine. Sano sambi sya mwana mwana ni sambi simkanisiwa syekulungwa.