Hadith: Ana namsalile ya sambi syekulungwa?

عن أبي بكرة رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم:
«‌أَلَا ‌أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟» ثَلَاثًا، قَالُوا: بَلَى يَا رَسُولَ اللهِ، قَالَ: «الْإِشْرَاكُ بِاللهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ» وَجَلَسَ وَكَانَ مُتَّكِئًا، فَقَالَ: «أَلَا وَقَوْلُ الزُّورِ»، قَالَ: فَمَا زَالَ يُكَرِّرُهَا حَتَّى قُلْنَا: لَيْتَهُ سَكَتَ.
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 2654]

Ngani jikupitila kwa Abu Bakrat-Mlungu asangalasidwe nawo-wawawechete kuti: Mtume jwa Mlungu-chanasa ni utendele wa Mlungu iwe pa jwelejo-watite kuti:
"Ana namsalile ya sambi syekulungwa?"wawechete mwakuwilisya katatu, ni wakulijiganya wa Mtume watite: ee mtusalile mwe Mtume jwa Mlungu, ni Mtume wawechete kuti:"kumphwatikanya Mlungu ni ikachindu ine,kunyosya achinangolo wawili" ni Mtume watemi pasi mwakusamilisya mgongo wakwe chindu chine chakwe,ni wawechete kuti:" ni kuwichila umboni wa unami", ni wawechete kuti: Mtume waji ali mkuwecheta malowe gelega mwakuwilisya mpaka uwe twawechete kuti: basi mtume akaleche kuwecheta yakuwilisya wilisyayi".
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 2654]

Explanation

Mtume -chanasa ni utendele wa Mlungu iwe pa jwelejo-wasalilaga wakulijiganya wakwe ya sambi syekulungwa mnope, ni wakolasile sambi sitatusi:
1. Kumpwatikanya Mlungu ni ikandu ine: kwakuli kamula masengo galigose gambone pakusaka kumsangalasya jumkanawa Mlungu, nikuilandanya yamkaniyiwa Mlungu ni Mlungu pa ujikape wakwe wakupopeledwa, mu itendo yakwe, mu mena gakwe nambo soni mbili syakwe.
2. Kunyosya achinangolo wawili: kwele nikutenda chindu chilichose chakwapa nacho ilagasyo achinangolo wawili,kanga malowe kapena chitendo, nikuleka kwatendela yambone achinangolowo.
3. Kuwecheta malowe ga unami, mkati mwakwe mwana kuwichila umboni wa unami: gele ni malowe galigose gagambakulinganya gaunami gakusawa ni chakulinga chakumtenda kuwa jwakunyosekwa mundu jwakumlambuchisyajo pakusaka kumjigalila ipanje yakwe kapena kusaka kumnyosya ya uchimbichimbi wakwe ni ine yakulekangana lekangana.
Mtume -chanasa ni utendele wa Mlungu iwe pa jwelejo-wawilisye pakulekasya ya mteto wakuwecheta ya unami pakusaka kwagumbalisya wandu wakunyalaya kwa mteto welewu nambo soni ligongo lya yakuichisya yakusakala yaikusawaga mu dela jakutama wandu, mpaka wakulijiganya wa Mtume wawechete kuti: basi Mtume akatame ji aleche kuwechetako; pakumtendela chanasa Mtumejo kuti wawilisye kakwanila yakulekasya unamiyo, ni kunyalaisidwa kuti yele imsungusye Mtume ya ndamo jeleji.

Benefits from the Hadith

1. Sambi syekulungwa mnope ni kumphwatikanya Mlungu ni ikandu ine; nakalaga Mtume waiwisile ku ndanda kwa sambi syekulungwa nikuwa jelejo jekulungwa mnope, yaikusimichisya malowe gelega ni kuwecheta kwa Mlungu kwanti: { Lyuwa lya mbesi Mlungu ngajakululuka sambi syakumphwatikanya ni ikandu ine, nikuti takakululuche sambi sine kungawaga syakumphwatikanya ni ikandu ine kwa mundu jutakamsache kuti amkululuchile}.
2. Ukulu wa yakusosekwa kwatendela achinangolo wawili, ntando wanti Mlungu walumbikenye pakuikolanga yakusosekwa kwatendela achinangolo ni yakusosekwa kumtendela Mlungujo.
3. Sambi sigawikene magulu gawili syekulungwa ni sya mwana, sambi syekulungwa ni: sambi jilijose jajikwete chibalo chiwawisile Mlungu pa chila mbo pano, sawu ilagasyo yaikwete mlingo wakwe ni kutembeleledwa (kulwesedwa) kapena jana ilagasyo ku umi waukuwika, sawu kusalilidwa yakujakwinjila ku moto, nikuti sambi syekulungwa sili masitepesitepe sine kulekasidwa kwakwe kuli kwakunonopala kupunda sine. Sano sambi sya mwana mwana ni sambi simkanisiwa syekulungwa.