1. ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ
  2. ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
  3. Virtues and Manners

ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ 'ਮੁਫ਼ੱਰੀਦੂਨ' ਅੱਗੇ ਨਿੱਕਲ ਗਏ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ:
كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ، فَمَرَّ عَلَى جَبَلٍ يُقَالُ لَهُ جُمْدَانُ، فَقَالَ: «سِيرُوا هَذَا جُمْدَانُ، سَبَقَ الْمُفَرِّدُونَ» قَالُوا: وَمَا الْمُفَرِّدُونَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: «الذَّاكِرُونَ اللهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتُ».

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਮੱਕਾ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੁਮਦਾਨ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ ਤਾਂ ਫਰਮਾਇਆ: «ਚੱਲਦੇ ਰਹੋ, ਇਹ ਜੁਮਦਾਨ ਹੈ। 'ਮੁਫ਼ੱਰੀਦੂਨ' ਅੱਗੇ ਨਿੱਕਲ ਗਏ।» ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ! ਮੁਫ਼ੱਰੀਦੂਨ ਕੌਣ ਹਨ?” ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:«ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਰਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ।»

صحيح رواه مسلم صحيح مسلم - 2676

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ (ਸਿਮਰਨ) ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਕਾਮ (ਦਰਜਾ) ਬਿਆਨ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਜੰਨਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਜੁਮਦਾਨ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

  1. ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਪਸੰਦੀਦਾ) ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਖ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ, ਬੰਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਬਾਦਤ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਇਖ਼ਲਾਸ (ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
  2. ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੇ ਜ਼ਬਾਨ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ਿਕਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
  3. ਜ਼ਿਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ: ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ, ਫਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆਦਿ।
  4. ਅਨ-ਨਵਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਫਜ਼ੀਲਤ (ਮਹੱਤਤਾ) ਸਿਰਫ਼ ਤਸਬੀਹ (ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਪਾਕੀ ਬਿਆਨ ਕਰਨ), ਤਹਿਲੀਲ (ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਇਕਲੌਤਾ ਇਸ਼ਟ ਮੰਨਣ), ਤਾਹਮੀਦ (ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ), ਤਕਬੀਰ (ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੰਨਣ) ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਲਈ ਨੇਕੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  5. ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਨ 'ਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਬੱਬ (ਸਾਧਨ) ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਹੈ: «ਹੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਓ! ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਟਾਕਰਾ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਡਟੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੋ।» [ਸੂਰਤ ਅਲ ਅਨਫ਼ਾਲ: 45]
  6. ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁਮਦਾਨ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਜੁਮਦਾਨ ਪਹਾੜ ਹੋਰਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਭਾਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਰੁਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਕਾਂਤ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੀੜ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਦੀਨ 'ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਆਖਰਤ ਦੀਆਂ ਭਲਾਈਆਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਮਦੀਨਾ ਤੋਂ ਮੱਕਾ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜੁਮਦਾਨ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਉਸ ਦੇ ਮੱਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੁਮਦਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਅਨੁਵਾਦ ਦਿਖਾਓਣਾ

57 ਭਾਸ਼ਾ
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
YO Yorùbá اليوروبا
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
SO Soomaali الصومالية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
CS Čeština التشيكية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan الأذربيجانية
UZ O‘zbek الأوزبكية
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
MR मराठी الماراثية
KMR Kurmancî الكرمنجية
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ