Hadith: ئه‌ی عه‌بدێن من؛ من زۆڕداری ل سه‌ر خۆ حه‌ڕام كرییه‌ و من د ناڤبه‌را هه‌وه‌ ژیدا حه‌رامكر، ڤێجا هوین زۆڕدارییێ نه‌كه‌ن

عن أبي ذر رضي الله عنه:
عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا رَوَى عَنِ اللهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنَّهُ قَالَ: «يَا عِبَادِي إِنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي، وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا، فَلَا تَظَالَمُوا، يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلَّا مَنْ هَدَيْتُهُ، فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ، يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ جَائِعٌ إِلَّا مَنْ أَطْعَمْتُهُ، فَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ، يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ عَارٍ إِلَّا مَنْ كَسَوْتُهُ، فَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ، يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ تُخْطِئُونَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ، يَا عِبَادِي إِنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغُوا ضَرِّي فَتَضُرُّونِي، وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفْعِي فَتَنْفَعُونِي، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ مَا زَادَ ذَلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا، يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ قَامُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلُونِي فَأَعْطَيْتُ كُلَّ إِنْسَانٍ مَسْأَلَتَهُ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِمَّا عِنْدِي إِلَّا كَمَا يَنْقُصُ الْمِخْيَطُ إِذَا أُدْخِلَ الْبَحْرَ، يَا عِبَادِي إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إِيَّاهَا، فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدِ اللهَ، وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذَلِكَ فَلَا يَلُومَنَّ إِلَّا نَفْسَهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2577]

ژ ئه‌بو زەڕی (خودێ ژێ ڕازی بیت):
ژ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) د وێ چەندێدا یا کو وی ژ خودایێ مه‌زن ڤه‌گێڕای کو گۆتییە: ((ئه‌ی عه‌بدێن من؛ من زۆڕداری ل سه‌ر خۆ حه‌ڕام كرییه‌ و من د ناڤبه‌را هه‌وه‌ ژیدا حه‌رامكر، ڤێجا هوین زۆڕدارییێ نه‌كه‌ن. ئه‌ی عه‌بدێن من؛ هوین هه‌می د سه‌رداچوویینه‌، ئه‌و نه‌بیت یێ من به‌رێ وی دایه‌ ڕێكا ڕاست و ب هیدایه‌ت ئینای، ڤێجا هوین داخوازا هیدایه‌تێ ژ من بكه‌ن ئه‌ز دێ هه‌وه‌ ب هیدایه‌ت ئینم و به‌رێ هه‌وه‌ ده‌مه‌ ڕێكا ڕاست. ئەی عەبدێن من؛ هوین هه‌می د برسینە، ئه‌و نه‌بیت یێ من تێر کربیت، ڤێجا داخوازا تێرکرنێ ژ من بکەن دێ وە تێرکەم. ئەی عەبدێن من؛ هوین هه‌می د ڕویسن، ئه‌و نه‌بیت یێ من جلك کربنە بەر، ڤێجا داخوازا جلکان ژ من بکەن، ئه‌ز دێ جلکان کەمە بەر هه‌وه‌. ئەی عەبدێن من؛ هوین ب شەڤ و ڕۆژ خەلەتی و گونه‌هان دکەن، ئەز ژی گونەهان هەمییان ژێدبەم، ڤێجا داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ من بکەن، ئه‌ز دێ بۆ وە ژێبه‌م. ئەی عەبدێن من؛ هوین چ جاران نه‌شێن زیانێ بگەهیننه‌ من و هوین چ جاران نه‌شێن مفاى بگەهیننه‌ من. ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌می ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان ژ خودێ ترستربن ژ ناڤ هه‌وه‌؛ ئه‌ڤه‌ خۆ تشته‌کی ل سه‌ر مولکێ من زێدە ناكه‌ت. ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌می ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان خرابتربن ژ ناڤ هه‌وه‌؛ ئه‌ڤه‌ خۆ تشته‌کی ژ مولکێ من كێم ناكه‌ت.ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌ر هه‌می ل جهه‌كی ڕابن و داخوازێ ژ من بكه‌ن، ڤێجا ئه‌ز ژی داخوازا هه‌مییان بجھ بينم و تشتێ ژ من خواستی بده‌مێ ؛ ئه‌ڤه‌‌ خۆ تشته‌کی ژ مولکێ من كێم ناكه‌ت، هندی وێ ئاڤێ نه‌بیت یا ده‌مێ ده‌رزی دهێته‌ داهێلان د ناڤ ئاڤێدا و ئاڤ پێڤه‌ دهێت و ژ ئاڤا ده‌ریایێ كێم دبیت، ئەی عەبدێن من؛ ب ڕاستی ئەڤە کریارێن هه‌وەنە ئەز بۆ هه‌وه‌ دنڤیسم و دپارێزم، پاشی جزایێ وان هه‌مییان ب ته‌مامی دده‌مه‌ هه‌وه‌، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ خێر دیت؛ بلا سوپاسیا خودێ بکەت، و هه‌ر كه‌سێ تشته‌کێ دی دیت ژ بلی وێ چەندێ؛ هنگی بلا ژ خۆ پێڤه‌تر لۆمه‌ی كه‌سێ دی نه‌كه‌ت)).
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2577]

Explanation

پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) دیار دکەت کو خودایێ مه‌زن گۆتییە کو وی زۆڕداری ل سەر نەفسا خۆ حەرام کرییە و زۆڕداری د ناڤبەرا خەلکێ خۆ ژیدا حەرام کرییە، ڤێجا بلا چ کەس زۆڕدارییێ ل چ كه‌سێن دی نه‌کەن. و کو خەلك هەمی ژ ڕێ دەرکەڤتینە ژ ڕێكا ڕاست، ئه‌و نه‌بیت ئه‌گه‌ر خودێ هیدایه‌ت و پشتەڤانییا خۆ د گه‌ل بكه‌ت، و هه‌ر كه‌سێ داخوازا وێ چه‌ندێ ژ خودێ بکەت؛ خودێ دێ پشتەڤانییا وی کەت و دێ وی ڕاسته‌ڕێ کەت. و کو خەلك هه‌می بۆ خودێ د هه‌ژارن و د هەمی پێدڤییێن خۆدا پێدڤی وینه‌، و هه‌ر كه‌سێ داخوازێ ژ خودێ بکەت؛ خودێ دێ پێدڤییێن وی جێبەجێ کەت و خودێ تێرا وی هه‌یه‌. و کو ئەو ب شەڤ و ڕۆژ گونەهان دکەن، خودایێ مه‌زن ژی وان ستاره‌ دكه‌ت و ل گونه‌هێن وان دبووریت دەمێ عەبد داخوازا لێبوورینێ ژ خودێ بکەت. و کو ئەو نه‌شێن خۆ ب تشته‌کی زیانێ بگه‌هیننه‌ خودێ یان مفای بگه‌هیننه‌ خودێ. و کو ئەگەر ئەو هه‌می ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان ژ خودێ ترستربن؛ ئه‌ڤ ته‌قوا و ترسا وان ژ خودێ خۆ تشته‌كی د مولکێ خودێدا زێدە ناكه‌ت. و ئەگەر ئەو ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان خرابتربن، ئه‌ڤ خراببوونا وان خۆ تشته‌كی ژ مولکێ خودێ کێم ناكه‌ت، چونكی ئەو لاواز و هەژارن بۆ خودێ و پێدڤی وینە د هەمی ڕەوش و دەم و جهاندا و هه‌ر خودێ ب تنێ یێ زەنگینە، و کو ئەگەر مرۆڤ و ئه‌جنه‌ هه‌می، یێن ئێكێ و یێن دویماهیكێ هه‌ر هه‌می ل جهه‌كی كۆمبن و ڕابن، و داخواز ژ خودێ بکەن و خودێ داخوازا هەمییان بده‌تێ، ئه‌ڤه‌ خۆ تشته‌كى ژ وێ چەندێ یا ل دەڤ خودێ کێم ناكه‌ت، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت وەکی دەرزی ئەگەر بهێتە داهێلان د ناڤ دەریایێدا و پاشی بهێتە دەرئینان، خۆ تشته‌ك ژ ده‌ريايێ كێم نابيت ژبه‌ر وێ ئاڤا مايه‌ ب ده‌رزى ڤه‌، ئەڤە ژی ژ به‌ر تەمامه‌تییا زەنگینییا خودێیە.
و کو خودایێ مه‌زن کریارێن عەبدان دپارێزیت و ل سەر وان دنڤیسیت، پاشی ب تەمامی دده‌ته‌ وان ل ڕۆژا قیامەتێ، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ جزایێ کریارا خۆ خێر دیت؛ هنگی بلا سوپاسییا خودێ بکەت ل سەر پشتەڤانییا خودێ بۆ بجهئینانا فەرمانا وی، و هه‌ر كه‌سێ جزایێ کریارا خۆ تشته‌کێ دی دیت؛ هنگی بلا لۆمه‌ی کەسێ دی نەکەت، ژبلی نه‌فسا خۆ یا فەرمانێ ب خرابییێ دکەت و به‌رێ وى دايه‌ خوساره‌تييێ.

Benefits from the Hadith

1. ئەڤ فه‌رمووده‌یە ژ وان فه‌رمووده‌یانە یێن کو پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ژ خودایێ خۆ ڤه‌دگێڕیت و ب فه‌رمووده‌یا قودسی یان ئیلاهی دهێتە ناڤکرن، فه‌رمووده‌یا قودسی ژی ئەوە یا کو ئاخڤتن و ڕامانا وێ ژ ده‌ڤ خودێ بیت، ب تنێ ئه‌و نه‌بیت کو ئه‌و تایبەتمەندییێن قورئانێ تێدا نینن یێن کو ب وان ژ یێن دی جودا بوویە، ژ كرنا عیباده‌تی ب خواندنا وێ و هه‌بوونا ده‌ستنڤێژێ بۆ خواندنا وێ و هه‌ڤڕكیكرن و قه‌بخواستن و موعجیزه‌بوون و ژ بلی ڤان.
2. ئەوا بۆ عەبدان پەیدا دبیت ژ زانینێ یان هیدایه‌ت و ڕاسته‌ڕێكرنێ، هه‌می ب ڕاسته‌ڕێكرن و فێركرنا خودێیه‌.
3. ئه‌و تشتێ ب سه‌رێ عه‌بدی هاتی ژ خێر و باشییێ؛ هه‌می ژ قه‌نجی و باشییا خودایێ مه‌زنه‌ د گه‌ل مرۆڤی، و ئه‌و تشتێ ب سه‌رێ وی هاتی ژ خرابییێ؛ هه‌می ژ نه‌فسا وی و دویڤچوونا حه‌ز و دلچوونێن وێیه‌.
4. هه‌ر كه‌سێ باشی کر؛ ئه‌و‌ ب پشتەڤانییا خودێیە و جزایێ وی قه‌نجییه‌كه‌ ژ ده‌ڤ خودێ، ڤێجا سوپاسی بۆ وی بن، و هه‌ر كه‌سێ خرابی کر؛ بلا لۆمه‌ی كه‌سێ نه‌كه‌ت ژ بلی نەفسا خۆ.