Hadith: ئیسلام ئهوه تو شاهدهییێ بدهی كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه و تو نڤێژێ بكهی و زهكاتێ بدهی و ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه حهجێ ئهگهر ڕێكا ته ههبیت و ته شیان ههبن
عن عمر بن الخطاب رضي الله عنه قال:
بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ، شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ، لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ، وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ، حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ، وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ، وَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ، أَخْبِرْنِي عَنِ الْإِسْلَامِ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللهِ، وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ، وَتَصُومَ رَمَضَانَ، وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا» قَالَ: صَدَقْتَ، قَالَ: فَعَجِبْنَا لَهُ، يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ، قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْإِيمَانِ، قَالَ: «أَنْ تُؤْمِنَ بِاللهِ، وَمَلَائِكَتِهِ، وَكُتُبِهِ، وَرُسُلِهِ، وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ» قَالَ: صَدَقْتَ، قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ الْإِحْسَانِ، قَالَ: «أَنْ تَعْبُدَ اللهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ» قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ، قَالَ: «مَا الْمَسْؤُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ» قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا، قَالَ: «أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا، وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ» قَالَ: ثُمَّ انْطَلَقَ، فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي: «يَا عُمَرُ، أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ؟» قُلْتُ: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: «فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ، أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 8]
المزيــد ...
ژ عومەرێ کورێ خەطابی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت:
ڕۆژهكێ ئهم ل دهڤ پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) د ڕوینشتی بووین، مه هند دیت زهڵامهك هاته دهڤ مه، جلكێن وی گهلهك د سپی بوون و مویێن سهر و ڕيهێن وی گهلهك دڕهش بوون، نیشانێن گهشتێ ژی ل سهر نهدهاتنه دیتن و كهسێ ژ مه ئهو نهدنیاسی. هات ههتا ل دهڤ پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ڕوینشتی و چۆكێن خۆ ب چۆكێن وی ڤهناین و دهستێن خۆ داناینه ل سهر ڕانێن وى . گۆت: ئهی موحهممهد، بۆ من بهحسێ ئیسلامێ بكه. پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت: ((ئیسلام ئهوه تو شاهدهییێ بدهی كو ژ ئهلڵاهی پێڤهتر چ خودایێن ژ ههژی پهرستنێ نینن و كو موحهممهد پێغهمبهرێ خودێیه و تو نڤێژێ بكهی و زهكاتێ بدهی و ڕهمهزانێ یێ ب ڕۆژی بی و بچییه حهجێ ئهگهر ڕێكا ته ههبیت و ته شیان ههبن)). وی گۆت: تو ڕاست دبێژی. (عومهری) گۆت: ئینا ئهم ژێ عهجێبگرتی بووین، ئهو یێ پرسیارێ دكهت و یێ دبێژیتێ: تو ڕاست دبێژی! پاشی جبڕیلی گۆت: پا بهحسێ باوهرییێ بۆ من بكه. گۆت: ((باوهری ئهوه تو باوهرییێ ب خودێ بئینی، ب مهلائیكهتێن وی، ب پهڕتووكێن وی، ب پێغهمبهرێن وی، ب ڕۆژا دویماهیكێ و باوهرييێ ب قهدهرێ بئینی ب باشی و خرابییا وێڤه)). گۆت: تو ڕاست دبێژی. پاشی گۆت: پا بهحسێ قهنجییێ (ئيحسانێ) بۆ من بكه. گۆت: ((قهنجی ئهوه تو وهسا پهرستنا خودێ بكهی ههر وهكی تو وی دبینی؛ چونكی ئهگهر تو وی نهبینی ژی، ئهو ته دبینیت)). گۆت: پا بهحسێ قیامهتێ بۆ من بكه. گۆت: ((ئهوێ پرسیار ژێ دهێته كرن ژ وی چێتر نزانیت یێ پرسیارێ دكهت)). گۆت: پا بهحسێ نیشانێن وێ بۆ من بكه. گۆت: ((كو ژنێ خاتوینا خۆ ببیت و كو تو ببینی پێخواس و ڕویس و ههژار، شڤانێن بزنان ئاڤاهییان بلند بكهن)). (عومهری) گۆت: پاشی ئهو چوو و ئهز بێهنهكا خۆش مام، پاشی پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆته من: ((عومهر؛ ئهرێ تو دزانی ئهو كی بوو پرسیار كری؟))، من گۆت: خودێ و پێغهمبهرێ وی چێتر دزانن. گۆت: ((ئهو جبڕیل بوو هاتبوو دینێ ههوه نیشا ههوه بدهت)).
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 8]
عومەرێ کورێ خەطابی (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت کو جبریل (سلاڤ ل سەر بن) ل سهر شێوه و وێنهیێ زەلامەکێ نهنياس هاته دهڤ صەحابییان (خودێ ژ ههمییان ڕازی بیت) و ژ سالۆخهتێن وی ئەو بوون کو جلکێن وی گەلەك د سپی بوون، پرچا وی گەلەك یا ڕەش بوو، چ نیشانێن گەشتێ ژی ل سەر د دیار نەبوون ژ دیاربوونا ماندیبوونێ و تۆزێ و بەلاڤبوون و قژبوونا پرچی و پیسبوونا جلکان، و خۆ ئێك ژ وان كهسێن ل دەڤ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) دڕوینشتی بوون ئهو نە دنیاسی، ڤێجا هات و ل بەر دەستێن پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ڕوینشت وەکی كهسێ فێرخواز و دڤێت تشتی بزانیت، پاشی دەربارەی ئیسلامێ پرسیار ژێ کر، پێغەمبەری ژی (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ب ڤان ستوینان بەرسڤا وی دا کو تێدا دانپێدان ب دوو شاهدهدانان هاتییە و پارێزگاریكرنا ل سهر ههر پێنج نڤێژان و دانا زەکاتێ بۆ كهسێن ژ ههژی و گرتنا ڕۆژییێن ههیڤا ڕەمەزانێ و ئەنجامدانا فەڕزا حەجی بۆ وی كهسێ شیان هەبن.
ئینا پرسیارکەری گۆت: ته ڕاست گۆت، ڤێجا صەحابی مهندههۆش بوون ژ بهر پرسیارا وی کو نیشانا نەزانینا وی ددا و پاشی ب ڕاست دانانا وی.
پاشی دەربارەی باوەرییێ پرسیار ژێ کر، پیغهمبهری ژی (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر وان بن) ب ڤان شەش ستوینان بەرسڤا وی دا کو تێدا باوەری ب خودایێ مهزن و سالۆخهتێن وی هاتییە، دیسان باوهری ئینان ب وێ چهندێ كو د كارێن خۆدا وهكی ئافراندنێ ئهو یێ ب تنێیه و وی چ هاریكار نینن، كا چاوا د عیبادهت و پهرستنێ ژیدا یێ ب تنێیه و چ شریك نینن، و کو مهلائیكهتێن کو خودێ ژ ڕۆناهییێ ئافراندین هندهك عهبدێن خودێ یێن ڕێزدارن، سهرپێچییا خودێ ناکەن و ب فەرمانا وی کار دکەن، ههروهسا باوەری ئینان ب پەڕتووکێن کو ل سەر پێغەمبەران ژ دەڤ خودێ هاتینە خوارێ، وەکی قورئانێ و تهوڕاتێ و ئنجیلێ و یێن دی، و باوهری ئینان ب پێغەمبەرێن کو دینێ خودێ ژ دەڤ وی ڕاگەهاندی و بهلاڤكری، ژ وان ژی نوح و ئیبراهیم و مووسا و عیسا و دویماهیكێ وان موحەممەد (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر وان بن)، و یێن دی ژ پێغەمبەر و هنارتییان، زێدهباری باوەری ئینانێ ب ڕۆژا دویماهیكێ، ئهو تشتێ پشتی مرنێ ژی ههی دچیتە دبن ڤێ باوهری ئینانێڤه ژ چوونا د قەبریدا و ژیانا بەرزەخێ و کو مرۆڤ پشتی مرنێ دهێتە ساخكرن و لێپرسین د گهل دهێته كرن و چارەنڤیسێ وی دهێته دیاركرن، ڤێجا یان بۆ بەههشتێ یان بۆ ئاگرێ جههنهمێیه، دویماهیك تشت ژی باوەری ئینانه ب وێ چەندێ کو خودێ ههمی تشت د قهدهرێدا نڤیسین ل دویڤ وێ چەندێ یا زانینا وی پێ چووی و حیکمەتا وی خواستی و نڤیسینا وی ژ بۆ وێ چەندێ و حەزا وی ژ بۆ وێ و چێبوونا وێ ل دویڤ وێ چەندێ یا د قهدهرێدا نڤیسی و ئافراندنا وی ژ بۆ وێ. پاشی دەربارەی چاکییێ (ئیحسانێ) پرسیار ژێ كر، ڤێجا گۆته وی کو چاکی ئەوە مرۆڤ خودێ بپەرێسیت ههروهكی ئهو یێ خودێ دبینیت، و ئەگەر گەهشتن ب ڤێ پلێ بۆ وی پەیدا نەبوو و نهشیا خودێ ببینیت (كو ئهڤه د دونیایێدا تشتهكێ مهحاله)، هنگی بلا وهسا خودێ بپەرێسیت ههروەکی خودێ یێ بهرێ خۆ ددهته وی، ڤێجا یا ئێکێ پلەیا بینینێیە و ئەو بلندترە، و یا دووێ پلەیا ههستكرنێیه ب چاڤدێرییا خودێ.
پاشی پرسیار ژێ کر کا ڕۆژا قیامەتێ کهنگییە؟ ئینا پێغەمبەری (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بۆ دیارکر کو زانینا ڕۆژا قیامەتێ ژ وان تشتانە یێن کو خودێ ب زانینا خۆڤە تایبەت کرین، لهوا چ کەس ژ چێكرییان ڤێ چهندێ نزانن، نە ئهوێ پرسیار ژێ دهێتە کرن و نە ئهوێ پرسیارێ دکەت.
پاشی دەربارەی نیشانێن ڕۆژا قیامەتێ پرسیار ژێ کر؟ ڤێجا دیارکر کو ژ نیشانێن وێ ڕۆژێ؛ زێدەبوونا ژنێن كهنیزهك و زارۆکێن وانە، یان زێدەبوونا بێڕێزیکرنا زارۆکانه د گهل دایکێن وان کو سهرهدهرییا ژنێن كهنیزهك و عهبد دگەل دایكێن خۆ دکەن، نیشانهكا دی ئهڤهیه دهمێ ل دویماهیكا زهمانی دونیا ل بهر شڤانێن پهزی و كهسێن هەژار بهرفرهھ دبیت و زهنگین دبن، ڤێجا شانازییێ ل سهر ئێك دكهن ب خهملاندن و جوانكرنا ئاڤاهی و خانییان.
پاشی پێغەمبەری (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) دیاركر کو ئهوێ پرسیار دكرن جبریل بوو، هات دا صهحابییان فێری ڤی دینێ ڕاست و دروست و پاقژ بكهت.
Benefits from the Hadith
- جوانی و تازهییا ڕەوشتێ پێغەمبەری (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن)، و کو ئەو د گەل صهحابییێن خۆ دڕوینشت و ئەو ژی ل دەڤ وی دڕوینشتن.
- ڕێپێدان و دروستییا نهرمی و دلۆڤانییێ ب كهسێ پرسیارکەر و نێزیککرنا وی ل خۆ، داکو بشێت پرسیارا خۆ بکەت بێی کو بێزار بیت یان بترسیت.
- تۆڕه و ڕهوشتێ جوان د گهل مامۆستای، ههروەکی جبریلی (سلاڤ ل سەر بن) ئهڤ كاره کری، دەمێ کو ل بەرامبەری پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) ڕوینشتی، ئهڤه ژی ڕوینشتنا كهسێ خودان ڕهوشت و تۆڕه و ئادابه داکو زانینێ بۆ خۆ ژێ وەربگریت.
- ستوینێن ئیسلامێ پێنجن و بنیاتێن باوەرییێ شهشن.
- دەمێ ئیسلام و باوەری پێكڤه دهێنه بهحسكرن و پێكڤه کۆمدبن؛ هنگی ئیسلام ب تشتێن دیار و ب سهرڤه دهێتە ڕاڤهكرن و باوەری ب تشتێن ناڤخۆیی.
- دیارکرنا وێ چەندێ کو دین چهندین پلەیێن جودا جودانە، پلەیا ئێکێ: ئیسلامە، یا دووێ: باوەرییە و یا سێیێ: چاکی و ئیحسانه و ئەو بلندترین پلهیه.
- بناخه د كهسێ پرسیارکەردا نەزانینە و نەزانین ئەو تشته یێ مرۆڤی پالددهت بۆ پرسیارکرنێ، ژ بهر هندێ ژی صهحابی ب پرسیارکرن و ب ڕاستدانانا وی سەرسام و مهندههۆش بوون.
- دەستپێکرن ب گرنگترین و پاشی گرنگتر؛ ژ بەر کو دهمێ ئیسلام ڕاڤهكری ب ههردوو شاهدهدانان دەستپێکر و دهمێ باوهری ڕاڤهكری ب باوەری ئینانا ب خودێ دەستپێکر.
- هندهك جاران كهسهك دێ پرسیارهكێ ژ كهسێن زانا و خودان زانین كهت، دا كهسێن دی بۆ خۆ بزانن و فێربن.
- زانینا ڕۆژا قیامەتێ ژ وان تشتانە یێن کو خودێ ب زانینا خۆڤە تایبەت کری.