بروز رسانی: ای مردم، به سوی الله توبه کنید، زیرا من روزی صد بار به درگاه او توبه می‌کنم

عن الْأَغَرِّ رضي الله عنه، وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ فِي الْيَوْمِ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2702]

از اَغَرّ رضی الله عنه که از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و سلم بود، روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند:
«يَا أَيُّهَا النَّاسُ تُوبُوا إِلَى اللهِ، فَإِنِّي أَتُوبُ فِي الْيَوْمِ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ». یعنی: «ای مردم، به سوی الله توبه کنید، زیرا من روزی صد بار به درگاه او توبه می‌کنم».
[صحیح است] - [به روایت مسلم] - [صحیح مسلم - 2702]

شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم مردم را به بسیار توبه کردن و استغفار امر می‌کنند، و از خودشان خبر می‌دهند که ایشان در روز بیش از صد بار به درگاه خداوند متعال توبه و استغفار می‌کنند، در حالی که گناهان گذشته و آیندهٔ ایشان آمرزیده شده است. و در این کار، کمال فروتنی و بندگی برای خداوند جل و علا وجود دارد.

از نکات این حدیث

1. هر کسی - مرتبه و درجهٔ ایمانش هر چه باشد - نیازمند بازگشت به سوی خداوند تبارک و تعالی و کامل کردن خود با توبه است، و اینکه هیچ‌کس از کوتاهی در ادای حق خداوند تبارک و تعالی به دور نیست: {وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ} (و ای مؤمنان همگی به سوی الله توبه کنید).
2. توبه، عام است، خواه از انجام محرمات و گناهان باشد یا از کوتاهی در انجام واجبات.
3. اخلاص در توبه، شرط پذیرش آن است. پس هر کس گناهی را برای غیر خدا ترک کند، توبه‌کار محسوب نمی‌شود.
4. نووی گفته است: توبه سه شرط دارد: اینکه از گناه دست بکشد، و اینکه از انجام آن پشیمان شود، و اینکه عزم قاطع کند که هرگز به مانند آن بازنگردد. و اگر گناه مربوط به انسانی دیگر باشد، شرط چهارمی دارد و آن: بازگرداندن حق ستانده شده به صاحبش، یا طلب حلالیت از اوست.
5. تذکر به اینکه استغفار پیامبر صلی الله علیه و سلم لزوماً برای گناهانی که ایشان مرتکب شده باشند، نیست، بلکه به خاطر کمال بندگی و تعلق خاطر ایشان به ذکر خداوند سبحان، و درک عظمت حق الهی و کوتاهی بنده - هر چقدر هم عمل کند - در شکر نعمت‌های اوست، و از باب تشریع (پایه‌گذاری سنت) برای امت پس از خودشان، و حکمت‌های دیگری از این قبیل است.