Ҳадис: Мисоли касе, ки Парвардигорашро ёд мекунад ва касе, ки Парвардигорашро ёд намекунад, мисоли зинда ва мурда аст

عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَثَلُ الَّذِي يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِي لاَ يَذْكُرُ رَبَّهُ، مَثَلُ الحَيِّ وَالمَيِّتِ»، ولفظ مسلم: «مَثَلُ الْبَيْتِ الَّذِي يُذْكَرُ اللهُ فِيهِ، وَالْبَيْتِ الَّذِي لَا يُذْكَرُ اللهُ فِيهِ، مَثَلُ الْحَيِّ وَالْمَيِّتِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 6407]

Аз Абумусо (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
"Мисоли касе, ки Парвардигорашро ёд мекунад ва касе, ки Парвардигорашро ёд намекунад, мисоли зинда ва мурда аст". Ва дар ривояти Муслим омадааст: "Мисоли хонае, ки дар он Худованд ёд карда мешавад ва хонае, ки дар он Худованд ёд карда намешавад, мисоли зинда ва мурда аст."
[Саҳеҳ] - [متفق عليه] - [Саҳеҳ Бухорӣ - 6407]

Шарҳ

Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фарқ миёни касе, ки Худоро ёд мекунад ва касе, ки ёд намекунад, баён кардаанд, ки мисли фарқ байни зинда ва мурда аст. Касе, ки Худовандро ёд мекунад, мисли зиндаест, ки зоҳираш бо нури ҳаёт ороста аст ва ботинаш бо нури маърифат равшан ва дар ӯ нафъ ҳаст. Аммо касе, ки Худоро ёд намекунад, мисли мурдаест, ки зоҳираш аз кор афтода ва ботинаш беарзиш аст ва нафъе дар ӯ нест.
Ҳамчунин хона низ бо ҳаёт тавсиф мешавад агар сокинонаш Худоро ёд кунанд, вагарна он хона мурда шуморида мешавад, зеро сокинонаш аз зикри Худованд ғофиланд. Ҳангоме ки "зинда" ё "мурда" ба хона нисбат дода мешавад, дар асл манзур сокинони он хона мебошанд.

Аз фоидаҳои ҳадис

1. Тарғиб ба зикри Худо ва ҳушдор аз ғофил мондан аз он.
2. Зикри Худо ҳаёти рӯҳ аст, чунон ки рӯҳ ҳаёти ҷисм аст.
3. Аз суннати Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ин аст, ки барои фаҳмондани маънӣ зарбулмасалҳо меоварданд.
4. Имом Нававӣ мегӯяд: Дар ин ҳадис ташвиқ ба зикри Худо дар хона аст ва лозим аст, ки хона аз зикри Худо холӣ набошад.
5. Имом Нававӣ ҳамчунин мегӯяд: Зиндагии тӯлонӣ дар итоати Худо фазилат аст, ҳарчанд, ки мурда (и некӯкор) ба некӣ меравад, зеро зинда метавонад ба дараҷаи мурда расад ва бо тоати бештар аз он пеш равад.