ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਿੰਦੜੀ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَثَلُ الَّذِي يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِي لاَ يَذْكُرُ رَبَّهُ، مَثَلُ الحَيِّ وَالمَيِّتِ»، ولفظ مسلم: «مَثَلُ الْبَيْتِ الَّذِي يُذْكَرُ اللهُ فِيهِ، وَالْبَيْتِ الَّذِي لَا يُذْكَرُ اللهُ فِيهِ، مَثَلُ الْحَيِّ وَالْمَيِّتِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 6407]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਬੀ ਮੂਸਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਿੰਦੜੀ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੱਬ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਮੁਸਲਿਮ ਦੀ ਰਿਯਾਏਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ: "ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਜਿੰਦੜੀ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 6407]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਨੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਵੱਡੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਫਰਕ ਜਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਜੀਉਂਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਹਰੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਨੂਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਖ ਖ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੂਨਾਪਣ ਅਤੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ।
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਵੀ "ਜੀਉਂਦਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ "ਮਰਾ ਹੋਇਆ" ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਨਿਰਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਘਰ ਨੂੰ "ਜੀਉਂਦਾ" ਜਾਂ "ਮਰਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਮਰਾਦ ਘਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਤਵਸੀਅਤ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗ਼ਫ਼ਲਤ ਕਰਨ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ।
2. ਜ਼ਿਕਰ ਰੂਹ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੂਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ।
3. ਨਬੀ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਦੀ ਸੂਨਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮਾਅਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇ।
4. ਨਵਵੀ ਰਹਿਮਹੁੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘਰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5. ਨਵਵੀ ਰਹਿਮਹੁੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਮਾਇਨਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਇਬਾਦਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਇੱਕ ਫ਼ਜੀਲਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਹਤਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਉਂਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇਬਾਦਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਵਫ਼ੀਕ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।