عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ:
كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ، فَمَرَّ عَلَى جَبَلٍ يُقَالُ لَهُ جُمْدَانُ، فَقَالَ: «سِيرُوا هَذَا جُمْدَانُ، سَبَقَ الْمُفَرِّدُونَ» قَالُوا: وَمَا الْمُفَرِّدُونَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: «الذَّاكِرُونَ اللهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتُ».

Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам Макка йўлида кетаётган эдилар. Жумдон деган тоғнинг олдидан ўтаётиб: «Юринглар! Бу Жумдон. Муфарридлар ўзиб кетишди», дедилар. «Муфарридлар ким, эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. «Аллоҳни кўп зикр қилувчи эркак ва аёллар», дедилар».

Саҳиҳ Имом Муслим ривояти Саҳиҳи Муслим - 2676

Изоҳ

Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам Аллоҳни кўп зикр қилувчиларнинг мақомини баён қилиб бердилар. Улар (зикрлари билан) ажралиб чиқиб, наъийм жаннатида юқори даражаларга эришишда бошқалардан ўзиб кетдилар. Шунингдек, У зот бу кишиларни бошқа тоғлардан ажралиб турувчи Жумдон тоғига ўхшатдилар.

Ҳадиснинг фойдалари

  1. Зикрни кўпайтириш ва у билан машғул бўлишнинг мустаҳаблиги. Зеро, охиратдаги пешқадамлик фақатгина тоат-ибодатларнинг кўплиги ва ибодатдаги ихлос билан бўлади.
  2. Аллоҳнинг зикри фақат тил билан, фақат қалб билан ёки тил ва қалб билан бирга бўлади. Мана уша энг олий мартабадир.
  3. Тонгги ва кечки зикрлар, фарз намозларидан кейинги зикрлар ва шу кабилар шариатда белгиланган муқайяд (вақти ва ўрни тайин қилинган) вирдлар (зикрлар) жумласига киради.
  4. Имом Нававий айтдилар: «Билгинки, зикрнинг фазилати фақат тасбеҳ, таҳлил, таҳмид ва такбир айтиш кабилар билангина чекланиб қолмайди. Аксинча, Аллоҳ таоло учун бирор тоатни бажарувчи ҳар бир киши Аллоҳни зикр қилувчи (зокир) ҳисобланади».
  5. Аллоҳнинг зикри собитқадамликнинг энг буюк сабабларидандир. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло шундай марҳамат қилган: «Эй иймон келтирганлар! Бирор жамоа (душман) билан тўқнашсангиз, собитқадам бўлинг ва Аллоҳни кўп зикр қилинг, шояд нажот топсангиз» [Анфол: 45].
  6. Зикр қилувчилар билан Жумдон тоғи ўртасидаги ўхшатишнинг жиҳати — ажралиб туриш ва яккаланишдир. Жумдон тоғи бошқа тоғлардан ажралиб тургани каби, Аллоҳни зикр қилувчилар ҳам шундайдир. «Мунфарид» (ажралиб чиққан) деб, одамлар орасида бўлса-да, қалби ва тили билан Раббининг зикрида холи қолган кишига айтилади. У холи қолган вақтларида (Аллоҳ билан) ором топади ва одамларга ҳаддан ташқари аралашиб кетишдан безовта бўлади. Шунингдек, ўхшатиш жиҳати шунда бўлиши ҳам мумкинки: тоғлар ернинг мустаҳкамлигига сабаб бўлганидек, зикр ҳам динда собитқадамликка сабаб бўлади. Ёки дунё ва охиратда хайрли ишларда пешқадам бўлишдир. Мадинадан Маккага йўл олган мусофир Жумдон тоғига етиб келса, бу Маккага етиб келганининг аломати бўларди ва унга ким биринчи етиб келса, ўша пешқадам саналарди. Худди шунингдек, Аллоҳни кўп зикр қилувчи киши ҳам Аллоҳни кўп ёд этиши билан бошқалардан ўзиб кетувчи, пешқадамдир. Яна Аллоҳ билувчироқ.

Таржималарни кўрсатиш

57 Тил
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
YO Yorùbá اليوروبا
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
SO Soomaali الصومالية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
CS Čeština التشيكية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan الأذربيجانية
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
KMR Kurmancî الكرمنجية