Ҳадис: Эй Аллоҳ! Бо кумаки Ту ба субҳ расидем ва бо кумаки Ту ба шом расидем ва бо кумаки Ту зинда мешавем ва бо кумаки Ту мемирем ва ба сӯи Ту аст растохез

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ: «اللهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا، وَبِكَ أَمْسَيْنَا، وَبِكَ نَحْيَا، وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ» وَإِذَا أَمْسَى قَالَ: «بِكَ أَمْسَيْنَا، وَبِكَ أَصْبَحْنَا، وَبِكَ نَحْيَا، وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ» قَالَ: وَمَرَّةً أُخْرَى: «وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ».
[حسن] - [رواه أبو داود والترمذي والنسائي في الكبرى وابن ماجه] - [السنن الكبرى للنسائي: 10323]

Аз Абуҳурайра (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
Ҳангоме ки субҳ мекарданд, мегуфтанд: "Эй Аллоҳ! Бо кумаки Ту ба субҳ расидем ва бо кумаки Ту ба шом расидем ва бо кумаки Ту зинда мешавем ва бо кумаки Ту мемирем ва ба сӯи Ту аст растохез". Чун шаб фаро мерасид мегуфтанд: "Эй Аллоҳ! Бо кумаки Ту ба шом расидем ва бо кумаки Ту ба субҳ расидем ва бо кумаки Ту зинда мешавем ва бо кумаки Ту мемирем ва ба сӯи Ту аст растохез." Ва бори дигар гуфт: "Ва ба сӯи Туст бозгашт."
[Ҳасан] - [رواه أبو داود والترمذي والنسائي في الكبرى وابن ماجه] - [Сунани кубро, Насоӣ - 10323]

Шарҳ

Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) вақте субҳ медаромад — яъне, оғози рӯз бо тулӯи фаҷр — ин дуъоро мегуфт:
(Аллоҳумма бика асбаҳно), (Эй Парвардигор! Бо нигаҳдории Ту субҳро оғоз кардем), дар пушиши ҳифзи Ту, дар неъматат ғарқем, ба ёдат машғулем, бо номи Ту ёрӣ меҷӯем, бо тавфиқи Ту фаро гирифта шудаем, бо қуввату қудрати Ту ҳаракат дорем. (Ва бика амсайно ва бика наҳё ва бика намут), (Ва бо Ту шом кардем ва бо номи Ту зиндаем ва бо номи Ту мемирем). Яъне, монанди лафзи қаблӣ, вале ҳангоми шом мегӯяд: (Аллоҳумма бика амсайно фаби-исмика Алмуҳйи наҳё ва би-исмика Алмумит намут), (Эй Аллоҳ! Ба номи Ту шом кардем, ба номи "Алмуҳйи" (Зиндакунанда)-и Ту зинда мешавем ва ба номи "Алмумит" (Миронанда)-и Ту мемирем), (Ва илайкан-нушур), (Ва ба сӯи Туст барангехта шудан), бозгашт ва зиндашавӣ пас аз марг, парокандагӣ пас аз ҷамъ шудан. Ин ҳолати мо дар ҳама вақтҳо ва дар ҳар ҳолат давом мекунад ва ман аз он дур намешавам ва онро тарк намекунам.
Ҳар гоҳ баъд аз аср вақти шом дохил шуд, мегӯяд: (Аллоҳумма бика амсайно ва бика асбаҳно ва бика наҳё ва бика намут ва илайкал-масир) (Эй Худо! Бо ёрии Ту шом кардем, бо ёрии Ту субҳ кардем, бо Ту зиндаем, бо Ту мемирем, ва баргашт ба сӯи Ту аст), бозгашт дар дунё ва охират. Ту манро зинда мекунӣ ва Ту манро мемиронӣ.

Аз фоидаҳои ҳадис

1. Гуфтани ин дуо саҳаргоҳон ва шомгоҳон мустаҳаб аст. Бинобар пайравӣ аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам).
2. Ниёзмандии банда ба Парвардигораш дар ҳама ҳолатҳо ва ҳама лаҳзаҳо.
3. Беҳтар аст, ки зикрҳо дар субҳ аз тулуи фаҷр то тулуи офтоб дар аввали вақти рӯз хонда шавад. Ва баъд аз аср то пеш аз ғуруби офтоб. Агар касе пас аз он вақт (масалан, пас аз баланд шудани нурҳои рӯз, ё баъд аз пешин ё баъд аз шом) зикрро гӯяд, дуруст аст ва кифоят мекунад, зеро ин вақтҳо низ вақтҳои зикр ҳастанд.
4. Мақсад аз гуфтани "ва илайкан-нушур" дар саҳар ин аст, ки инсонро ба ёди зинда шудан ва барангехта шудани бузургтар меандозад. Ҳангоме ки мардум мемиранд ва дар рӯзи қиёмат барангехта мешаванд, ин барангехтани нав, рӯзи наве аст, ки арвоҳ баргардонда мешаванд ва мардум мунташир мешаванд ва ин субҳи наве оғоз меёбад, ки Худованд онро офаридааст, то шоҳиде бошад бар фарзанди одам ва рӯзгори он ганҷинае барои аъмоли мо бошад.
5. Муносибати фармудаи ӯ: "Ва илайкал-масир", ҳангоми шом, замоне ки мардум пас аз рӯзгори серкор ва равуоҳои зиёд ба хонаҳои худ бармегарданд ва баъд аз он ки пароканда буданд, ба оромиш ва роҳат мегарданд. Ин барои инсон ёдрас мекунад, ки бозгашт ба сӯи Аллоҳ Таъоло аст ва ҳамаамон ба сӯи Худо бармегардем, ки охирин макон ва макони бозгашт аст.