ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

عن أبي هريرة رضي الله عنه أَن النبيَّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قَالَ:
«الرَّجُلُ عَلَى دِينِ خَلِيلِهِ، فَلْيَنْظُر أَحَدُكُم مَنْ يُخَالِل».
[حسن] - [رواه أبو داود والترمذي وأحمد] - [سنن أبي داود: 4833]

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"
[حسن] - [رواه أبو داود والترمذي وأحمد] - [سنن أبي داود - 4833]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੀਰਤ (ਜੀਵਨੀ) ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕ (ਆਚਰਣ) ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਥੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਆਦਤਾਂ, ਅਖਲਾਕ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚੁਣ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਈਮਾਨ, ਹਿਦਾਇਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ।
2. ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚੋਣ ਇਨਸਾਨ ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਰਾ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
3. ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
4. ਇਨਸਾਨ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਸਿਕ (ਗੁਨਾਹਗਾਰ) ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।