Hadisa: kɛ duniya kɔnɔ i n'a fɔ dunan wali tɛmɛ baa

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَنْكِبِي، فَقَالَ:
«كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ»، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ، يَقُولُ: إِذَا أَمْسَيْتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ الصَّبَاحَ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلاَ تَنْتَظِرِ المَسَاءَ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِكَ لِمَرَضِكَ، وَمِنْ حَيَاتِكَ لِمَوْتِكَ.
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري: 6416]

A minɛna Umaru den abudala la Ala diɲɛna u ma : kira ye ne minɛ n kamakun ma kisi b'a ye, a ko:
<< kɛ duniya kɔnɔ i n'a fɔ dunan wali tɛmɛ baa>>, umaru den tun kɛra, a b'a fɔ: n'i ye wulada ye kana sɔgɔmada kɔnɔ, n'i ye sɔgɔmada ye kana wulada kɔnɔ, i ka kɛnɛya kɔ dɔn bànà ye, ka ɲɛnamaya kɔ dɔn sàyà ye.
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري - 6416]

Hadisa Ɲɛfɔli

Umaru den y'a lakalen Ala diɲɛna a ma ko kira y'a le tà a kamakun ma nɛɛma ni kisi b'a ye a ko a ma: kɛ duniya kɔnɔ i n'a fɔ duna, min nana dùgù dɔ la dagayɔrɔ t'a bolo, dùgùden tɛ yen min b'a bàro, somɔgɔ tɛ yen wali màraden wali balimaya jùru, o ko minnu sogoyali sababu ye ka bɔ danbaa ma, n ka juguya ni dunan ye, n'o ye tɛmɛbaa ye min bɛ k'a ka jàmana sɛgɛrɛ; k'a d'a kan dunan bɛ sɛ ka sìgì dùgù dɔ la ka sìgì a kɔnɔ, o kɔlakalen ye tɛmɛbaa gansan ye min bɛ k'a ka dùgù sɛgɛrɛ, a le ka laɲini ye lafiyɛn bɔ de ye n ka sìgìli tɛ, a ni cɛsiri ka see a seyɔrɔ la, taamabaga màgo tɛ fɛn caman na ka fàrà min bɛ a see a seeyɔrɔ la, o cogoyala limaniyajɔn màgo tɛ fɛn caman na duniya kɔnɔ k'a fàrà a seeyɔrɔ ta kan.
Umaru den ye baara kɛ ni nì ladilikan n ye a ko: n'i ye wulada ye kana sɔgɔmada kɔnɔ, n'i ye sɔgɔmada ye kana wulada kɔnɔ, i yɛrɛ jàte kaburu dunkɛ dɔ ye, ani k'a d'a kan bànà ni kɛnɛya tɛ ban si kɔnɔ; Bàto kɛ kosɛbɛ i ka ɲɛnamaya kɔnɔ ka kɔn bànà ɲɛ; i ka baaraɲumanw kɛ kɛnɛya waati ka kɔn bànà nàli ɲɛ, i ka ɲɛnamaya tɔnɔmabɔ duniya kɔnɔ, fɛn fàrà ɲɔgɔn kan min bɛ i nàfa sàyà kɔfɛ.

hadisa n nafaw dɔ ye:

1. Karamɔgɔ k'a tɛgɛ da kalanden kamakun na kalan waati lasɔmini kama.
2. Ka daminɛli kɛ ni ladilikan ni bilasirali ye ni mɔgɔ min ma o ɲininkali kɛ.
3. Kira ka lakalanni ɲɛni n'a ka misaliyaw gosili ye min bɛ mɔgɔw la sɔn, n'a ka kuma ye " kɛ duniya kɔnɔ i n'a fɔ dunan wali tɛmɛ baga".
4. Mɔgɔw ka siraw fɔkɔɲɔgɔnya lahara ɲɛ sìgili la; tɛmɛbaa, o ka alaɲɛsiranyɛ ka bon ni dunan ta ye.
5. Nàtako dɔgɔyali bangenni ani labɛn saya kama.
6. Hadisa n tɛ garisɛgɛɲini toli bàli ani duniya daamukow, n ka a bɛ alaɲɛsiranyɛ ɲininin de yiran duniya kɔnɔ, ani duniya kanu dɔgɔya.
7. Tɛliya ka taa baaraɲuman ma ka kɔn dɛsɛ ɲɛ, wali bànà ni sàyà ka banamini.
8. Umaru den abudula fusamanciya Ala diɲɛna u ma, k'a d'a kan kira ka wajulu n ye nɔ bila a la nɛɛma ni kisi b'a ye.
9. Limaniyajɔnw ka jamana ye alijana de ye a le ye dunan de ye duniya kɔnɔ, taamabaa de do ka taa lahara, a t'a dusukun gulon foyi la jamana wɛrɛ kɔnɔ, a dusukun gulonen a ka jamana de la a bɛ segin o min kɔnɔ, a bɛ duniya k'a haju de ɲɛ a ni labɛn ka taa a faso la.