ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ? ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਲੈਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੈਟੋ, ਤਾਂ ਤਿਰਤਾਲੀ (33) ਵਾਰੀ ਤਸਬੀਹ (ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ), ਤਿਰਤਾਲੀ ਵਾਰੀ ਤਹਿਮੀਦ (ਅਲਹਮਦੁੱਲਿੱਲਾਹ) ਅਤੇ ਚੌਂਤੀ (34) ਵਾਰੀ ਤਕਬੀਰ (ਅੱਲਾ ਹੁਅ ਅਕਬਰ) ਕਹੋ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

عَنْ عَلِيٍّ رضي الله عنه:
أَنَّ فَاطِمَةَ رَضيَ اللهُ عنْها أَتَتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَشْكُو إِلَيْهِ مَا تَلْقَى فِي يَدِهَا مِنَ الرَّحَى، وَبَلَغَهَا أَنَّهُ جَاءَهُ رَقِيقٌ، فَلَمْ تُصَادِفْهُ، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ، فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ عَائِشَةُ، قَالَ: فَجَاءَنَا وَقَدْ أَخَذْنَا مَضَاجِعَنَا، فَذَهَبْنَا نَقُومُ، فَقَالَ: «عَلَى مَكَانِكُمَا» فَجَاءَ فَقَعَدَ بَيْنِي وَبَيْنَهَا، حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ قَدَمَيْهِ عَلَى بَطْنِي، فَقَالَ: «أَلاَ أَدُلُّكُمَا عَلَى خَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَا؟ إِذَا أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا -أَوْ أَوَيْتُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا- فَسَبِّحَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَكَبِّرَا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ، فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 5361]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ:
ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਫਾਤਿਮਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿਸਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਕੋਈ ਮਦਦਗਾਰ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਇਸ਼ਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਜਦੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਉੱਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠੇ ਰਹੋ," ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਆਇਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਗਏ। ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਪੈਰ ਮੇਰੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਸਨ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «"ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੰਗ ਰਹੇ ਹੋ? ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਲੈਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੈਟੋ, ਤਾਂ ਤਿਰਤਾਲੀ (33) ਵਾਰੀ ਤਸਬੀਹ (ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ), ਤਿਰਤਾਲੀ ਵਾਰੀ ਤਹਿਮੀਦ (ਅਲਹਮਦੁੱਲਿੱਲਾਹ) ਅਤੇ ਚੌਂਤੀ (34) ਵਾਰੀ ਤਕਬੀਰ (ਅੱਲਾ ਹੁਅ ਅਕਬਰ) ਕਹੋ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 5361]

ਵਿਆਖਿਆ

ਫਾਤਿਮਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ, ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਧੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਸਾਈ ਦੇ ਬਰਤਨ ਦੀ ਮਸ਼ਕਤ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖਿਦਮਤਗਾਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਪੁੱਛਣ ਗਈ, ਪਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਘਰ 'ਚ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਇਸ਼ਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ ਨੂੰ ਦੱਸੀ। ਜਦੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਆਇਸ਼ਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਾਤਿਮਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ, ਮਦਦਗਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆਈ ਸੀ। ਨਬੀ ﷺ ਫਾਤਿਮਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ, ਅਤੇ ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ,ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਸੌਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਪੈਰ ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ, ਦੇ ਪੇਟ ‘ਤੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸਿਖਾਵਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿਦਮਤਗਾਰ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ? ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ," ਤਾਂ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਿਰ ਫਰਮਾਇਆ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਣ ਲਈ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਲੇਟੋਂ, ਤਾਂ "ਅੱਲਾ ਹੁਅ ਅਕਬਰ" 34 ਵਾਰੀ ਦੋਹਰਾਓ, ਅਤੇ "ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ" 33 ਵਾਰੀ ਕਹੋ, ਅਤੇ "ਅਲਹਮਦੁੱਲਿੱਲਾਹ" 33 ਵਾਰੀ ਕਹੋ; ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ (ਦੁਆ) ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੌਕਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਇਸ ਮਬਰਕ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਮੁਸਲਸਲਤ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਇਹ ਨਬਵੀ ਹਿਦਾਇਤ ਅਜੇ ਤੱਕ, ਤਾਂਹੀਂ ਕਿ ਲੈਲਤੁ ਸਫੀਨ (ਯਾਨੀ ਸਫੀਨ ਦੀ ਰਾਤ) ਤੱਕ ਵੀ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
2. ਇਸ ਮਬਰਕ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਮੁਸਲਸਲਤ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਇਹ ਨਬਵੀ ਹਿਦਾਇਤ ਅਜੇ ਤੱਕ, ਤਾਂਹੀਂ ਕਿ ਲੈਲਤੁ ਸਫੀਨ (ਯਾਨੀ ਸਫੀਨ ਦੀ ਰਾਤ) ਤੱਕ ਵੀ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
3. ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜ਼ਿਕਰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਕਹਿ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਲੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਹਦੀਸ ਦੇ ਰਾਵੀ ਹਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਲੈਲਤੁ ਸਫੀਨ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜ਼ਿਕਰ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਦਾ ਕਰ ਲਿਆ।
4. ਇਮਾਮ ਮੁਹਲਬ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਖ਼ਿਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆ ‘ਤੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ — ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਮਰੱਥ ਹਨ — ਆਖ਼ਿਰਤ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
5. ਇਬਨ ਹਜਰ ਅਲਅਸਕਲਾਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਜ਼ਿਕਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਥਕਾਵਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
6. ਐਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਖ਼ਿਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੌਕਰ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰਤ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਫਾਤਿਮਾ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਹ ਅਜ਼ਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਤਾਕਤ ਦੇਣਗੇ ਕਿ ਉਹ ਨੌਕਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਿਦਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।