عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ أَنَّهُ قَالَ: أَقْبَلْتُ أَقُولُ مَنْ يَصْطَرِفُ الدَّرَاهِمَ؟ فَقَالَ طَلْحَةُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ وَهُوَ عِنْدَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضي الله عنهما: أَرِنَا ذَهَبَكَ، ثُمَّ ائْتِنَا، إِذَا جَاءَ خَادِمُنَا، نُعْطِكَ وَرِقَكَ، فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ: كَلَّا، وَاللهِ لَتُعْطِيَنَّهُ وَرِقَهُ، أَوْ لَتَرُدَّنَّ إِلَيْهِ ذَهَبَهُ، فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«الْوَرِقُ بِالذَّهَبِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ».

لە مالیكی كوڕی ئەوسی حەدەسانیەوە دەڵێت: هاتم ووتم: كێ درهەم دەگۆڕێتەوە؟ تەڵحەی كوڕی عوبەیدو الله لەكاتێكدا لەلای عومەری كوڕی خەتاب بوو -ڕەزای خوای لێبێت-؛ ووتی: ئاڵتونەكەتمان پێ نیشان بدە، پاشان ئەگەر خزمەتكارەكەمان هات زیوەكەت پێدەدەین، عومەری كوڕی خەتاب ووتی: نەخێر، والله -ئێستا- زیوەكەی پێدەدەیت، یان ئاڵتونەكەی بۆ دەگەڕێنیتەوە، چونكە پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت:
«گۆڕینەوەى زیو بە ئاڵتون ڕیبایە مەگەر دەست بە دەست بێت، گۆڕینەوەى گەنم بە گەنم ڕیبایە مەگەر دەست بە دەست بێت، گۆڕینەوەى جۆ بە جۆ ڕیبایە مەگەر دەست بە دەست بێت، گۆڕینەوەى خورما بە خورما ڕیبایە مەگەر دەست بە دەست بێت».

(سەحیح - ڕاست) (البخاري ومسلم) هاوڕان لەسەری صحيح مسلم - 1586

شیکردنەوە

تابیعی بەڕێز مالیكی كوڕی ئەوس باسی ئەوەمان بۆ دەكات كە چەند دینارێكی ئاڵتونی هەبوو، ودەیویست بیگۆڕێتەوە بە چەند درهەمێكی زیو، تەڵحەی كوڕی عوبەیدو الله -ڕەزای خوای لێبێت- پێی ووت: دینارەكانت پیشان بدە با بیبینم! پاشان دوای ئەوەی پێداگیر بوو لەسەر كڕینیان؛ پێی ووت: دوایی وەرەوە، ئەگەر خزمەتكارەمان هات ئەوا درهەمە زیوینەكانت پێدەدەین، وعومەری كوڕی خەتاب -ڕەزای خوای لێبێت- لەو دانیشتنەدا ئامادەبوو، بۆیە نكۆڵی كرد لەم جۆرە مامەڵەیە، وسوێندی خوارد كە تەڵحە دەبێت ئێستا درهەمە زیوینەكانی بداتێ، یان ئاڵتونەكەی بۆ بگەڕێنێتەوە كە لێی وەرگرت، هۆكارەكەی ڕوونكردەوە ئەویش ئەوەیە پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- ڕایگەیاندووە كە فرۆشتنی زیو بە ئاڵتون یان بەپێچەوانەوە دەبێت ڕاستەوخۆ دەست بەدەست وەربگیرێت، ئەگەرنا گرێبەستەكە ڕیبایە وحەرامە، ومامەڵەیەكی پوچەڵە، بۆیە نابێت ئاڵتون بە زیو یان زیو بە ئاڵتون بگۆڕدرێتەوە مەگەر دەست بەدەست بێت وگۆڕینەوەی تەواو دەبێت لەو شوێنەدا ڕووبدات، وكڕین وفرۆشتنی ئەم شتانە: گەنم بەرامبەر بە گەنم وجۆ بەرامبەر بە جۆ وخورما بەرامبەر بە خورما نابێت ئەنجام بدرێت مەگەر كێشیان یەكسان بێت ودەست بەدەست بێت، ونابێت شتێكی لە ئێستادا بفرۆشرێت بە نرخی دواخراو یان بەپێچەوانەوە، ونابێت لە یەك جیابونەوە هەبێت لە شوێنی گرێبەستەكە لە پێش گۆڕینەوە ونرخ وەرگرتنی تەواو.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  1. ئەو جۆرانەی لەم فەرموودەكەدا باسكراون پێنجن: ئاڵتون وزیو وگەنم وجۆر وخورما، ئەگەر كڕین وفرۆشتن ئەنجامدرا لە هەمان جۆردا بۆئەوەی دروست بێت ؛ دەبێت دوو مەرجی تێدا بێت: گۆڕینەوە لە شوێنی گرێبەستەكە، ویەكسانی لە كێشدا وەكو یەكسانی كێشی ئاڵتون بەرامبەر ئاڵتون، ئەگەرنا دەبێتە ڕیبای زیادە (ربا الفضل)، ئەگەر جۆرەكە جیاواز بوو بۆ نمونە وەكو گۆڕینەوەی زیو بەرامبەر بە گەنم ئەوا دەبێت یەك مەرجی تێدا بێت؛ ئەویش بریتیە لە گۆڕینەوە بەرامبەر بە نرخ لە شوێنی گرێبەستەكە، ئەگەرنا دەبێتە ڕیبای نرخی دواخراو (ربا النسیئة).
  2. مەبەست لە شوێنی گرێبەست: ئەو شوێنەیە کە مامەڵەى گۆڕینەوەکەى تێدا ئەنجامدەدەن، ئەگەر بە دانیشتنەوە بن یان بە پێوە بن یان ڕێ بکەن یان بە سواری بن، ومەبەست لە جیابوونەوە: واتا جێهێشتنی یەکتر بە پێی نەریت وخوو وپێناسەى خەڵکی.
  3. نەهی كردن لە فەرموودەكەدا هەموو جۆرەكانی ئاڵتون دەگرێتەوە؛ نەخشێندراو وئەوانی تریش، وهەموو جۆرەكانی زیو دەگرێتەوە؛ نەخشێندراو ئەوانی دیکەیش.
  4. ئەو حوكمانەی جێبەجێ دەبن لەكاتی كڕین وفرۆشتنی زیو بەرامبەر ئاڵتون؛ جێبەجێیش دەبن بەسەر دراوەكانی ئەمڕۆ، واتا ئەگەر بتەوێت دراوێك بەرامبەر دراوێكی تر وەكو ریال بەرامبەر درهەم بگۆڕیتەوە؛ ئەوا ئاساییە یەكێكیان زیاتر بێت لە ئەوی تر بەپێی ڕەزامەندی هەردوولا، بەڵام دەبێت لە شوێنی گرێبەستەكە بیانگۆڕنەوە، ئەگەرنا مامەڵەكە پوچەڵە، ودەبێتە مامەڵەی ڕیبایی وحەرامكراو.
  5. مامەڵە ڕیباییەكان ڕێگەپێدراو نین، وگرێبەستەكانیان پوچەڵە ئەگەرچیش هەردوولا ڕازی بن؛ چونكە ئاینی ئیسلام مافی مرۆڤ وكۆمەڵگا دەپارێزێت ئەگەرچیش ئەوان دەستبەرداری بن.
  6. نەهی كردن لە خراپە وڕێگرتن لێی بۆ هەركەسێك توانای هەبێت ئەمە ئەنجام بدات.
  7. باسكردنی بەڵگە لەكاتی نكۆڵی كردن لە خراپە، وەكو ئەوەی عومەری كوڕی خەتاب ئەنجامیدا -ڕەزای خوای لێبێت-.

پیشاندانی وەرگێڕانەکان

51 زمان
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية