فەرموودە: (الْمُفَرِّدُونَ) پێش كه‌ڤتن

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ:
كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ مَكَّةَ، فَمَرَّ عَلَى جَبَلٍ يُقَالُ لَهُ جُمْدَانُ، فَقَالَ: «سِيرُوا هَذَا جُمْدَانُ، سَبَقَ الْمُفَرِّدُونَ» قَالُوا: وَمَا الْمُفَرِّدُونَ يَا رَسُولَ اللهِ؟ قَالَ: «الذَّاكِرُونَ اللهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2676]

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت:
پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د ڕێكا مه‌ككه‌هێدا دچوو، ڤێجا ب ڕه‌خ چیایه‌كیڕا بووری كو دگۆتنێ (جومدان)، ئینا گۆت: «ب ڕێڤه‌ هه‌ڕن، ئه‌ڤه‌ جومدانه‌، (الْمُفَرِّدُونَ) پێش كه‌ڤتن»، گۆتن: (الْمُفَرِّدُونَ) كینه‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ گۆت: «ئه‌و زه‌لام و ژنێن گه‌له‌ك زكرێ خودێ دكه‌ن».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2676]

شیکردنەوە

پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) پله‌ و مه‌زناهییا وان كه‌سان دیار كر یێن گه‌له‌ك زكرێ خودێ دكه‌ن و كو ئه‌و ب تنێ پێش كه‌ڤتینه‌ و گه‌هشتینه‌ پله‌یێن بلند ل به‌حه‌شتێ، وه‌سفا وان ب چیایێ جومدان كر كو ژ چیایێن دی یێ جودایه‌ و یێ بلنده‌.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

1. سوننه‌ته‌ مرۆڤ گه‌له‌ك زكرێ خودێ بكه‌ت و خۆ پێڤه‌ مژویل بكه‌ت، چونكی به‌ریكانه‌ و هه‌ڤڕكی ل ئاخره‌تێ ب گه‌له‌كییا عیباده‌تان و پاقژییا ئنیه‌تێ و دلسۆزییێ د په‌رستناندا دهێته‌ كرن.
2. زكرێ خودێ یان ب ئه‌زمانی ب تنێیه‌، یان ب دلى ب تنێیه‌، یان ب ئه‌زمانی و دلی پێكڤه‌یه‌ و ئه‌ڤه‌ ژ هه‌مییان باشتره‌.
3. ژ وان زكرێن شه‌رعی یێن ب ده‌م و جهه‌كیڤه‌ هاتینه‌ گرێدان، وه‌كی زكرێن سپێده‌ و ئێڤاری و زكرێن پشتی نڤێژێن فه‌ڕز و یێن دی.
4. ئیمامێ نه‌وه‌وی دبێژیت: بزانه‌ كو قه‌در و بها و خێرا زكرى ب تنێ د ته‌سبیح (سبحان الله) و ته‌هلیل (لا إله إلا الله) و ته‌حمید (الحمدلله) و ته‌كبیر (الله أكبر) یێن وه‌كی واندا نینه‌، به‌لكی هه‌ر كه‌سێ كریاره‌كا باش و عیباده‌ته‌كی بۆ خودێ ئه‌نجام بده‌ت؛ ئه‌ڤه‌ ئه‌و ژ وان كه‌سانه‌ یێن زكرێ خودێ دكه‌ن.
5. زكرێ خودێ ئێكە ژ مەزنترین ئەگەرێن جێگیربوون و بنەجهبوونێ، خودایێ مەزن دبێژیت: ((يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ)) [الأنفال: 45]، ئانكو: ((گەلی ئه‌و كه‌سێن باوەری ئینایی، ئەگەر هوین ڕویبڕوی كۆمەكا [دوژمنان] بوون، هوین یێن خۆڕاگر و جێگیربن و گەلەك زكرێ خودێ بكەن دا كو هوین سەرفەراز ببن)).
6. لایەنێ لێكچوونێ د ناڤبەرا وان كەسێن زكرێ خودێ دكەن و چیایێ جومدانـدا؛ (ب تنێبوون و جوداهییە)، چونکی چیایێ جومدان یێ جودایە ژ چیایێن دی، ئاها هۆسا ئەو كەسێ زكرێ خودێ دكەت ژی یێ ب تنێ و جودایە ژ كه‌سێن دی، ئەو كەسە یێ دل و ئەزمانێ وی ب زكرێ خودایێ ویڤه‌ مژویل بیت، خۆ ئەگەر د ناڤ خەلكیدا ژی بیت. یێ ئارامە ب دەمێن خەلوەتێ (ده‌مێ ب تنێبوون د گەل خودێ) و حەز ژ تێكەلییا زێدە یا خەلكی ناكەت. یان ژی دبیت لایەنێ لێكچوونێ ئەو بیت كو زكر ئەگەرێ جێگیربوونێیە ل سەر ئایینی، هەروەکی چاوا چیا ئەگەرێن جێگیربوون و بنەجهبوونا ئەردینە. یان ژی دبیت لایەنێ لێكچوونێ (پێشكەڤتن) بیت بەرەڤ خێر و چاكییان ل دونیا و ئاخره‌تێ، چونکی گه‌شتیار ژ مەدینێ بەرەڤ مەککەهێ دچوون و دەمێ دگەهشتنە چیایێ (جومدان)؛ ئه‌و نیشانا وێ چەندێ بوو كو یێن گەهشتینە مەککەهێ و هەر كەسێ گەهشتبا وى چیایی؛ ئه‌و كه‌س یێ پێشكەڤتی بوو، وەسا ئەو كەسێ زكرێ خودێ دكەت ژی یێ پێشكەڤتییە ل سەر كەسێن دی ب ئەگەرێ گەلەکییا زكرێ وی بۆ خودایێ مەزن، خودێ زاناتره‌.