ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: । ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਰਵਾਇਤ ਫਾਲੋ ਕਰੋਂਗੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।

عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ رضي الله عنه:
أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا خَرَجَ إِلَى حُنَيْنٍ مَرَّ بِشَجَرَةٍ لِلْمُشْرِكِينَ يُقَالُ لَهَا: ذَاتُ أَنْوَاطٍ يُعَلِّقُونَ عَلَيْهَا أَسْلِحَتَهُمْ، فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، اجْعَلْ لَنَا ذَاتَ أَنْوَاطٍ كَمَا لَهُمْ ذَاتُ أَنْوَاطٍ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «سُبْحَانَ اللهِ! هَذَا كَمَا قَالَ قَوْمُ مُوسَى {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ} [الأعراف: 138] وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَرْكَبُنَّ سُنَّةَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ».
[صحيح] - [رواه الترمذي وأحمد] - [سنن الترمذي: 2180]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਬੂ ਵਾਕਿਦ ਲੈਸੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ:
ਅਬੂ ਵਾਕਿਦ ਲੈਥੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਹੁਨੈਨ ਦੀ ਜੰਗ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਰੀਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ ਜਿਸਨੂੰ "ਜ਼ਾਤੁ ਅਨਵਾਤ" ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਟੰਗਦੇ ਸਨ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ, "ਹੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਜਿਹਾ ਦਰੱਖਤ ਬਣਾ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ।" ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ! ਇਹ ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਮੂਸਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਹੀ ਸੀ: 'ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਬਣਾ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹਨ' \[ਅਲ-ਅਆਰਾਫ: 138]। ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਰਵਾਇਤ ਫਾਲੋ ਕਰੋਂਗੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।"
[صحيح] - [رواه الترمذي وأحمد] - [سنن الترمذي - 2180]

ਵਿਆਖਿਆ

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਹੁਨੈਨ ਵੱਲ ਨਿਕਲੇ — ਜੋ ਤਾਇਫ਼ ਅਤੇ ਮੱਕਾ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਵਾਦੀ ਹੈ — ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਹਾਬਾ ਵੀ ਸਨ ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਤਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ ਜਿਸਨੂੰ "ਜ਼ਾਤ ਅਨਵਾਤ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ: ਇੱਕ ਐਸਾ ਦਰੱਖਤ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਟਕਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਸ਼ਰੀਕ ਇਸ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਕ਼ੀਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਲਟਕਾਉਂਦੇ ਸਨ ਬਰਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ। ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਤੋਂ ਦਰਖ਼ਾਸਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਐਸਾ ਹੀ ਦਰੱਖਤ ਮੁਕਰਰ ਕਰ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲਟਕਾ ਸਕੀਏਂ ਬਰਕਤ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ। ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਅੱਜੁਬ ਅਤੇ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ “ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ” ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਤਆਜ਼ੀਮ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਮੂਸਾ (ਅਲੈਹਿੱਸਲਾਮ) ਦੀ ਕੌਮ ਦੀ ਉਸ ਗੱਲ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ: **{ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਬੂਦ ਬਣਾ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਬੂਦ ਹਨ}**। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਬੁੱਤ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਸ਼ਰਿਕਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਵਾਜ਼ਿਹ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਉਮੱਤ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਇਨਸਾਨ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਮਾਨ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਜਾਵੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ **ਸੁਭਾਨੱਲਾਹ** ਅਤੇ **ਅੱਲਾਹੁ ਅਕਬਰ** ਆਖੇ।
3. ਦਰਖ਼ਤਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਰਕਤ ਲੈਣਾ ਸ਼ਿਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਕੀਕੀ ਬਰਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਹੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4. ਬੁੱਤਾਂ ਦੀ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾਈ ਦੇਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਰਕਤ ਲੈਣੀ।
5. ਸ਼ਿਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
6. ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਦਿਸਾਂ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ।
7. ਜਾਹਲੀਆਤ, ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਜੁਲਣ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ।