Hadith: “ਨੇਕੀ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖਟਕੇ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ।

عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ الْأَنْصَارِيِّ رضي الله عنه قَالَ:
سَأَلْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ، فَقَالَ: «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2553]

Translation Needs More Review.

ਨੱਵਾਸ ਬਿਨ ਸਿਮਆਨ ਅਨਸਾਰੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਮੈਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਤੋਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: “ਨੇਕੀ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖਟਕੇ, ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਬੁਰਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ।"
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2553]

Explanation

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਤੋਂ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨੇਕੀ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਤੱਕਵਾ (ਰੱਬ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਖਲੂਕਾਂ (ਜੀਵਾਂ) ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਗੁੱਸਾ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੱਸ ਕੇ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਰਿਸ਼ਤੇ-ਨਾਤਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ, ਨਰਮੀ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਚੰਗਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਿਲ-ਜੁਲ ਕੇ ਰਿਹਾ ਜਾਵੇ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੁਨਾਹ ਅਜਿਹੀ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖਟਕੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਗੁਨਾਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇਕ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਨ। ਇਸ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਨਾਹ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ।

Benefits from the Hadith

1. ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2. ਇੱਕ ਮੋਮਿਨ (ਈਮਾਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਸੱਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨੂਰ (ਰੋਸ਼ਨੀ) ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਝੂਠ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਈਰਖਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
3. ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਇੱਕ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਉਸਤੋਂ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਨ।
4. ਸਿੰਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ (ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀਆਂ) ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਨੇਕੀ ਹਨ ਜਾਂ ਗੁਨਾਹ। ਉਂਝ ਸ਼ਰੀਅਤ (ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਕੀ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਨਾਹ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
5. ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਸੰਬੋਧਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਫ਼ਿਤਰਤ-ਏ-ਸਲੀਮ (ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਲ) ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਲਟੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6. ਤੀਬੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸ਼ਬਦ 'ਅਲ-ਬਿੱਰ' (ਨੇਕੀ) ਦੀ ਕਈ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਈਮਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਚੰਗਾ ਆਚਰਣ/ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ— ਤਕਲੀਫ਼ ਵੇਲੇ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ, ਗੁੱਸਾ ਘੱਟ ਕਰਨ, ਹੱਸਦੇ ਰਹਿਣ, ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਂਝ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹਨ।