Hadith: ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਿਯਾਤਾਂ (ਮਨਸੂਬਿਆਂ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲੇਗੀ।
عَنْ أَمِيرِ المُؤْمِنِينَ أَبِي حَفْصٍ عُمَرَ بْنِ الخَطَّابِ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«إنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إلَى مَا هَاجَرَ إلَيْهِ».
[صحيح] - [رواه إماما المحدثين أبو عبد الله محمد بن إسماعيل بن إبراهيم بن المغيرة بن بردزبه البخاري، وأبو الحسين مسلم بن الحجاج بن مسلم القشيري النيسابوري في صحيحيهما اللذين هما أصح الكتب المصنفة] - [الأربعون النووية: 1]
المزيــد ...
**"ਅਮਿਰੁਲ ਮੁਅਮੀਨੀਂ ਅਬੂ ਹਫ਼ਸ ਉਮਰ ਬਿਨ ਖ਼ਤਾਬ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ…"**
"ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਿਯਾਤਾਂ (ਮਨਸੂਬਿਆਂ) ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲੇਗੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਹਿਜਰਤ (ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ) ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਰਸੂਲ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਏਗੀ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਦੁਨੀਆ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਮੰਨੀ ਜਾਏਗੀ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਹਿਜਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।"
[صحيح] - [رواه إماما المحدثين أبو عبد الله محمد بن إسماعيل بن إبراهيم بن المغيرة بن بردزبه البخاري وأبو الحسين مسلم بن الحجاج بن مسلم القشيري النيسابوري في صحيحيهما اللذين هما أصح الكتب المصنفة] - [الأربعون النووية - 1]
ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇੱਕ ਅਮਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਕਮ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਮਲ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਬਾਦਤਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆਵੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵਾਬ (ਪੁਨ) ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਰੱਖੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਵਾਬ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਫੇਰ ਨਬੀ ਕਰੀਮ ﷺ ਨੇ ਨੀਅਤ ਦੇ ਅਮਲਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੀਅਤ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਿਜਰਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਪਿੱਛੇ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਹਿਜਰਤ ਇੱਕ ਦੀਨੀ ਹਿਜਰਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਬ ਮਿਲੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸੱਚੀ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆਵੀ ਲੋਭ-ਲਾਲਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਸੇ, ਇੱਜ਼ਤ, ਵਪਾਰ, ਵਿਆਹ ਆਦਿ ਲਈ ਹਿਜਰਤ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਸ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਨੀਅਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵਾਬ ਜਾਂ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
Benefits from the Hadith
- ਇਖਲਾਸ (ਸੱਚੀ ਖਾਲਸ ਨੀਅਤ) ਦੀ ਨਸੀਹਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਜਿਹੜੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਦਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਵਾਬ ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
- "ਨੀਯਾਤ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਇਬਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਬਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਮਰਰਾ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।"