हदीस: अल्लाहले त्यो व्यक्तिलाई खुशी बनाऊन्, जसले मेरो कुरा सुन्छ र जसरी उसले सुनेको थियो त्यस्तै अरूलाई पनि सुनाउँछ, किनकि धेरै मानिसहरू जसलाई सन्देश सुनाइएको छ, तिनीहरूले त्यो सन्देश सुनाउने व्यक्ति भन्दा राम्रोसँग बुझेका हुन्छन्।

عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَ، فَرُبَّ مُبَلِّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ».
[صحيح] - [رواه الترمذي وابن ماجه وأحمد] - [سنن الترمذي: 2657]

यस अनुवादलाई थप समीक्षा र जाँचको आवश्यकता छ.

अब्दुल्लाह बिन मसऊद (रजियल्लाहु अन्हु) ले बयान गरेका छन्, मैले रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) लाई भन्दै गरेको सुनें, उहाँले भन्नुभयो :
"अल्लाहले त्यो व्यक्तिलाई खुशी बनाऊन्, जसले मेरो कुरा सुन्छ र जसरी उसले सुनेको थियो त्यस्तै अरूलाई पनि सुनाउँछ, किनकि धेरै मानिसहरू जसलाई सन्देश सुनाइएको छ, तिनीहरूले त्यो सन्देश सुनाउने व्यक्ति भन्दा राम्रोसँग बुझेका हुन्छन्।"
[सही] - [तिर्मीजी, इब्ने माजह र अहमदले वर्णन गरेका छन्] - [सुनन् तिर्मिजी - 2657]

व्याख्या

रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले त्यो व्यक्तिको लागि यस संसारमा चमक, आनन्द र सुन्दरता तथा परलोकमा स्वर्गको चमक, आनन्द र सुन्दरताको लागि प्रार्थना गर्नुभयो, जसले उहाँको हदीस सुन्छ र जसरी सुनेको छ त्यसरी अरूलाई पनि सुनाउँछ, किनकि धेरै मानिसहरू जसलाई सन्देश सुनाइएको छ, तिनीहरूले त्यो सन्देश सुनाउने व्यक्ति भन्दा बढी जानकार, बढी बुझ्ने,अन्तरदृष्टिपूर्ण र निष्कर्ष निकाल्न सक्षम हुन्छ। यसरी, पहिलो कण्ठ र प्रसारणमा दक्ष छ भने दोस्रो बुझ्न र निष्कर्ष निकाल्नमा ।

हदीसका केही फाइदाहरू

1. यस हदीसले नबीको सुन्नतलाई कण्ठस्थ गर्नु, सम्झनु र मानिसहरूलाई सुनाउन प्रोत्साहन गर्छ।
2. हदीसका विद्वानहरू र हदीस अध्ययन गर्ने विद्यार्थीहरूको स्थानको बारेमा चर्चा गर्छ।
3. यस हदीसले निष्कर्षण निकाल्ने र बुझ्ने क्षमता भएका विद्वानहरूको गुणको बारेमा चर्चा गर्छ।
4. यो हदीसले सहाबाहरूको सद्गुण, जसले नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को हदीस सुने र हामी समक्ष त्यो हदीस पुर्‍याएको बारेमा चर्चा गर्छ।
5. अल-मनावीले भने: हदीस बयान गर्ने व्यक्ति (रावी) को लागि न्यायशास्त्र वा गहिरो बुझाइ शर्त होइन, बरु उसको मुख्य जिम्मा कण्ठस्थ गर्नु हो र फकीह वा न्यायविद्ले गहिरो रूपमा बुझ्ने, त्यसमा चिन्तन गर्नु हो।
6. इब्न ओयैनाहले भने: जसले हदीस खोज्छ सिक्छ र अरुसम्म पुर्याउने गर्छ भने उसको अनुहारमा त्यो हदीसको चमक प्रतिबिम्बित हुन्छ।
7. हदीसका विद्वानहरूका अनुसार हिफ्ज़ (संरक्षण) दुई प्रकारका हुन्छन्: एक हृदय र दिमागको संरक्षण र दोस्रो किताब तथा लेखन पङ्क्तिको संरक्षण, र यी दुवै प्रकारलाई पैगम्बर ﷺ को दुआले समेटेको छ।
8. मानिसहरूको बुझाइ फरक-फरक हुन्छ। धेरैजसो सुन्ने र सिक्नेहरू सुननेभन्दा बढी सम्झन्छन् वा याद राख्छन्, र धेरैजसो धर्मशास्त्रको ज्ञान राख्नेहरू फकीह (धार्मिक विद्वान) हुँदैनन्।