हदीस: जसले कसम खाने क्रममा 'लात र उज्जाको कसम!' भन्यो, उसले तुरुन्तै 'ला इलाहा इल्लल्लाह' (अल्लाहबाहेक कुनै सत्य पूज्य छैन) भन्नुपर्दछ। र जसले आफ्नो साथीलाई 'आऊ, जुवा खेलौँ' भनी प्रस्ताव गर्छ भने, उसले (प्रायश्चित स्वरूप) दान गर्नुपर्दछ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ: وَاللَّاتِ وَالعُزَّى، فَلْيَقُلْ: لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ: تَعَالَ أُقَامِرْكَ، فَلْيَتَصَدَّقْ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 4860]

अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले बयान गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ :
"जसले कसम खाने क्रममा 'लात र उज्जाको कसम!' भन्यो, उसले तुरुन्तै 'ला इलाहा इल्लल्लाह' (अल्लाहबाहेक कुनै सत्य पूज्य छैन) भन्नुपर्दछ। र जसले आफ्नो साथीलाई 'आऊ, जुवा खेलौँ' भनी प्रस्ताव गर्छ भने, उसले (प्रायश्चित स्वरूप) दान गर्नुपर्दछ।"
[सही] - [मुत्तफकुन अलैहि] - [सही बुखारी - 4860]

व्याख्या

नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले अल्लाह बाहेक अरूको कसम खान विरुद्ध चेतावनी दिनुभएको छ; किनकि एक मुमिन (विश्वासी) ले केवल अल्लाहको मात्र कसम खान्छ। उहाँले यो पनि स्पष्ट पार्नुभएको छ कि, यदि कसैले अल्लाह बाहेक अन्य कुनै कुराको—उदाहरणार्थ ‘लात’ र ‘उज्जा’ को (जुन इस्लामपूर्वको अज्ञानताको युगमा पूजिने मूर्तिहरू थिए)—कसम खायो भने, उसले तत्काल आफ्नो त्रुटि सच्याउँदै, शिर्कबाट मुक्त हुन र त्यस कसमको प्रायश्चित्तस्वरूप "ला इलाहा इल्लाल्लाह" (अल्लाहबाहेक अन्य कोही सत्य पूज्य छैन) भन्नुपर्दछ।
त्यसपछि अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले स्पष्ट पार्नुभयो कि, यदि कसैले आफ्नो साथीलाई "आऊ, हामी जुवा खेलौं" भनी प्रस्ताव गर्छ भने उसले त्यस वचनको प्रायश्चित्त स्वरूप केही दान गर्नु मुस्तहब (पुण्यदायी) हुन्छ। (यहाँ 'जुवा' भन्नाले दुई वा सोभन्दा बढी व्यक्तिहरूबीच हुने यस्तो प्रतिस्पर्धालाई बुझिन्छ, जहाँ सम्पत्ति दाउमा लगाइन्छ र विजेताले उक्त सम्पत्ति प्राप्त गर्दछ। यसमा संलग्न प्रत्येक व्यक्ति या त नाफामा हुन्छ या नोक्सानमा; यस जोखिमबाट कोही पनि मुक्त रहँदैन।)

हदीसका केही फाइदाहरू

1. कसम (शपथ) केवल अल्लाह, उहाँका शुभनामहरू र उहाँका विशेषताहरू (गुणहरू) को मात्र खान सकिन्छ।
2. अल्लाहबाहेक अन्य कुनै पनि कुराको कसम खानु हराम (वर्जित) छ। चाहे त्यो 'लात' र 'उज्जा' जस्ता मूर्तिहरूको कसम होस्, अनिवार्य कर्तव्यहरूको कसम होस्, नबी र रसुल को कसम होस्, वा अन्य जुनसुकै वस्तुको कसम किन नहोस्, सबै थोक वर्जित छ।
3. इमाम खत्ताबीले भन्नुभएको छ: ‘कसम केवल महान् अल्लाहको मात्र खानुपर्छ। तसर्थ, जसले ‘लात’ (मूर्ति) आदिको कसम खायो, उसले काफिरहरूको अनुकरण गरेको मानिन्छ। त्यसैले, तौहीद (एकेश्वरवाद) का शब्दहरूद्वारा यसको सुधार (प्रायश्चित्त) गर्न आदेश दिइएको छ।’
4. जसले अल्लाह बाहेक अरू कसैको कसम खान्छ, उसले ‘कसमको कफ्फारा’ (प्रायश्चित्त) दिनुपर्दैन। बरु, उसले अनिवार्य रूपमा ‘तौबा’ (पश्चात्ताप) गर्नु र क्षमा माग्नु पर्दछ, किनकि उसको पापको शुद्धि केवल पश्चात्तापद्वारा मात्र सम्भव छ।
5. यसमा जुवाका सम्पूर्ण रूप तथा प्रकारहरूलाई निषेध गरिएको छ। यो त्यही ‘मैसिर’ (जुवा) हो, जसलाई अल्लाहले वर्जित (हराम) ठहराउनुभएको छ र यसलाई मदिरा र मूर्तिहरूसँग जोड्नुभएको छ ।
6. पापमा लिप्त भएमा तत्कालै त्यसलाई त्यागेर अल्लाह समक्ष तौबा (क्षमायाचना) गर्नु अनिवार्य हुन्छ।
7. यदि कोही पापमा संलग्न हुन पुगेमा, उसले लगत्तै असल कर्म गर्नुपर्छ; किनकि सत्कर्मले पापलाई मेटाइदिन्छ।