हदीस: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) दुःख पर्दा भन्नुहुन्थ्यो: "ला इलाह इल-लल्लाहुल-अजीमुल हलीम, ला इलाह इल-लल्लाहुल-रब्बुल-अर्शिल-अजीम, ला इलाह इल-लल्लाहु रब्बुस्समावाति व रब्बुल-अर्जि व रब्बुल-अर्शिल-करीम।" अर्थ: अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन। महान सिंहासनको स्वामी अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन। आकाश, पृथ्वी र महान सिंहासनको स्वामी अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन।

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما:
أَنَّ نَبِيَّ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَرَبُّ الْأَرْضِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم: 2730]

यस अनुवादलाई थप समीक्षा र जाँचको आवश्यकता छ.

अब्दुल्लाह बिन अब्बास (रजियल्लाहु अन्हु) ले बयान गरेका छन्ः
नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) दुःख पर्दा भन्नुहुन्थ्यो: "ला इलाह इल-लल्लाहुल-अजीमुल हलीम, ला इलाह इल-लल्लाहुल-रब्बुल-अर्शिल-अजीम, ला इलाह इल-लल्लाहु रब्बुस्समावाति व रब्बुल-अर्जि व रब्बुल-अर्शिल-करीम।" अर्थ: अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन। महान सिंहासनको स्वामी अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन। आकाश, पृथ्वी र महान सिंहासनको स्वामी अल्लाह बाहेक अरु कोही अल्लाह छैन।
[सही] - [मुत्तफकुन अलैहि] - [सही मुस्लिम - 2730]

व्याख्या

नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ठूलो संकट र कष्टको समयमा यो दुआ पढ्नुहुन्थ्यो: "ला इलाह इल-लल्लाहुल" (अल्लाह बाहेक कुनै पनि सत्य पूज्य छैन।) "अल-अजीम" (आफ्नो अस्तित्व, गुण र कार्यहरूमा उच्च), "अल-हलीम" (जसले अवज्ञाकारी सेवकलाई तुरुन्तै दण्ड दिँदैन, बरु ढिलो गर्नुहुन्छ । कहिलेकाहीं उहाँले क्षमा पनि गर्नुहुन्छ। जबकि उहाँलाई दण्ड दिने पूर्ण शक्ति छ। किनभने ऊसँग सबै कुरा गर्ने शक्ति छ) । “ला इलाह इल-लल्लाहुल-रब्बुल-अर्शल-अजीम" (अल्लाह बाहेक अरू कुनै सत्य पूजनीय छैन, जो भव्य अर्शका मालिक हुन्), "ला इलाह इल-लल्लाहु रब्बुस्समावाति व रब्बुल-अर्जि” (आकाशहरू र पृथ्वीको पालनकर्ता र सृष्टिकर्ता हुन्। तिनीहरूमा भएका सबै कुराको सृष्टिकर्ता, मालिक, सुधारकर्ता र व्यवस्थापन गर्ने हुनुहुन्छ), "रब्बुल-अर्शिल-करीम" (भव्य अर्श(सिंहासन)को निर्माता।

हदीसका केही फाइदाहरू

1. विपत्ति र संकट आइपर्दा प्रार्थनाद्वारा अल्लाहतर्फ फर्कनु पर्ने ।
2. संकट पर्दा यो प्रार्थना गर्न मुस्तहब हो।
3. परम दयालुको सिंहासन, जसमाथि उहाँ मुस्तवी (विराजमान) हुनुहुन्छ, त्यो सबै सृष्टिहरूमध्ये सर्वोच्च, महान र सबैभन्दा भव्य छ। रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले यसलाई भव्य र महानको रूपमा वर्णन गर्नुभयो।
4. आकाश र पृथ्वीलाई विशेष रूपमा उल्लेख गरिएको छ; किनभने यी मानिसहरूले देख्न सक्ने सबैभन्दा महान् सृष्टिहरूमध्ये पर्दछन्।
5. तीबीले भने: ताकि कठिनाइ हटाउने प्रसङ्गसँग मेल खाओस्, स्तुतिको सुरुवात रब(अल्लाह)को नामले गरिएको छ, किनभने ‘रब्ब’ भन्नाले पालनपोषण र हेरचाहको अर्थ दिन्छ। यसमा ‘ला इलाहा इल्लल्लाह’ (अल्लाह बाहेक कोही पूज्य छैन) भन्ने तौहीद समावेश छ, जुन अल्लाहको महानता र गौरवलाई शुद्ध रूपमा स्वीकार गर्ने आधार हो। महानता’ (अज़ीम) पूर्ण शक्ति र सामर्थ्यलाई जनाउँछ। ‘धैर्य’ (हलीम) भनेको ज्ञानलाई जनाउँछ, किनभने अज्ञान व्यक्तिबाट धैर्य वा उदारता सम्भव हुँदैन। यी दुई—धैर्य र उदारता—अल्लाहका सम्मानजनक गुणहरूको आधार हुन्।