Hadith: Uwukuye umwemeramana mu cago (mu vyago) vyo kw'isi, Imana Allah Izomukura mu cago (mu vyago) vyo ku musi w'izika

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَاللهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ، وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللهُ لَهُ بِهِ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ، وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلَّا نَزَلَتْ عَلَيْهِمِ السَّكِينَةُ، وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ، وَحَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ، وَذَكَرَهُمُ اللهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ، وَمَنْ بَطَّأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2699]

Mu vyakiriwe na Abu Hurayra (Imana Allah Imwishimire) yavuze ko intumwa y'Imana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yavuze iti:
"Uwukuye umwemeramana mu cago (mu vyago) vyo kw'isi, Imana Allah Izomukura mu cago (mu vyago) vyo ku musi w'izika; uwutezuriye uwunaniwe mu kumworohereza ibimugoye, Imana Allah Izomutezurira mu kumworohereza ibimugoye mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa; uwugumirije akabanga umwislamu, Imana Allah Izomugumiriza akabanga mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa, kandi rero burya Imana Allah ntihengeshanya gufasha umuja wayo mu gihe cose na we aba agishishikara gufasha mwenewabo; uwufashe inzira yo kuja kurondera ubumenyi, Imana Allah Iramworohereza inzira imushikana mu Bwami bw'ijuru, nta bantu bahurira muri imwe mu nzu z'Imana Allah bagaheza bagasoma bakanigishanya Igitabu cayo ca Qor'ani, kiretse ko abo bantu bururukirwa n'ituze, iteka n'itekane, bagahundagazwako impuhwe, bagakikuzwa n'abamalayika, Imana Allah na Yo Ikabahayagiza ku bari iwayo mu baja bayo, burya uwuzingamitswe n'ibikorwa vyiwe akabura ico yimariye, icubahiro c'ubwoko n'inkomoko vyiwe ntibizomushikana ku cubahiro c'aberanda".
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2699]

Explanation

Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yaratomoye ko impera y'umwislamu ku Mana Allah izokwisunga ubwoko b'ibikorwa yakoze mu kibano ciwe n'abandi bislamu; kuburyo uwutezuriye umwemeramana mu kumukura mu cago n'ikiza mu bimuhanze mu buzima bwo kw'isi, Imana Allah Izomuhera mu kumukurako icago n'ikiza kizomuhanga ku musi w'izuka. Uwutezuriye uwunaniwe mu kumworohereza ibimugoye, Imana Allah Izomutezurira mu kumworohereza ibimugoye mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa. Uwugumirije akabanga umwislamu; nko kuba yamenye ko yakoze ibidakwiye gushirwa ku mugaragaro maze akamugumiriza akabanga, Imana Allah Izomugumiriza akabanga ku vyo yako, maze ntimutetereze mu buzima bwo kw'isi no mu bwinyuma yo gupfa. Ivyo biri uko, kuko Imana Allah Yama Yafashije umuja wayo, mu gihe cose na we adahengeshanije gufasha mwenewabo mu vyerekeye ukwitegurira ubuzima bw'inyuma yo gupfa no mu bijanye n'ubuzima bwo kw'isi. Ugufasha rero, kurashoboka mu gusabira umuntu, mu kumutunganiriza ibikorwa bikenera inguvu z'umubiri no mu gutera inkunga z'uburyo, n'ibindi bitari ivyo. N'uwugiye kurondera ubumenyi bw'idini ku bw'Imana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere, Imana Allah Iraheza Ikamworohereza inzira imushika mu Bwami bw'Ijiri. Nta n'abantu bahurira muri imwe mu nzu z'Imana Allah (imisigiti), bagaheza bagasoma banigishanya Igitabu cayo ca Qor'ani, kiretse ko Imana Allah Ibururukiriza iteka n'itekane, bagaheza bagaturura, Ikabahundagazako impuhwe zayo, bagakikuzwa n'abamalayika, Ikanabahayagiza ku batoni bayo bari iwayo. Birakwiye rero ku muja w'Imana Allah kuba ari icubahiro kidasanzwe kuri we, kuyagwa neza n'Imana Allah ku biremwa vyayo biri mw'ijuru. Uwufise ibikorwa bike bimuzingamitse, ubwoko n'inkomoko vyiwe ntibizomushikana ku cubahiro c'aberanda, ni ngombwa rero ko umuntu atishimira icubahiro c'ubwoko n'inkomoko vy'abavyeyi biwe, bigatuma adebukirwa mu bikorwa.

Benefits from the Hadith

1. Ibnu Daqiiqi Al'Iidi yavuze ati: "Iyi nyigisho irahambaya, ihurikiyemwo amoko yose y'ubumenyi n'amategeko hamwe rero n'urupfasoni, harimwo n'ivyiza vyo gutezurira abislamu mu kubafasha ivyobagirira akamaro bishoboka, haba mu kwigisha ubumenyi, canke gutanga uburyo, canke gufasha mu bikorwa, canke guhanura ku cogirira akamaro umuntu, canke gutanga impanuro, canke ibindi bitari ivyo".
2. Uguhimiriza n'ugukundisha abantu gutezurira uwunaniwe mu kumworohereza ibimugoye.
3. Ihimirizwa ryo gufasha umwislamu, n'uko Imana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere Ifasha uwufasha abandi ku rugezo rw'ingene afasha mwenewabo.
4. Biri mu kugumiriza akabanga umwislamu, kudakurikirana utunenge n'ibiterasoni akora. Ni ukuri vyarakiriwe kuri umwe mu batuboneye izuba mu kwemera (salaf) ko yavuze ati: "Nabayeho nsanga hariho abantu batarangwa n'akanenge, maze batangura kwandagaza utunenge tw'abantu, abantu na bo baca batangura kwandagaza utunenge twabo, naranabayeho nsanga hariho abantu barangwa n'utunenge, baraheza bavavanura n'ukwandagaza utunenge tw'abandi, gutyo utunenge twabo duca turibagirana, ntitwaba tukivugwa".
5. Ntibiri mu bitegerezwa kwubahirizwa mu kugumiriza akabanga abantu, kureka kubuza ikorwa ry'ikibi mu kugisasira indava ngo ntigikurweho, ahubwo ni ngombwa ko kikurwaho ntigisasirwe indava, uwagikoze na we akagumirizwa akabanga. Iyi ngingo yubahirizwa kuri urya muntu atazwiko ubwononyi no gutsimbatara ku kibi, nayo kuri urya muntu azwiko ubwononyi bwo kwimonogoza, si vyiza ko agumirizwa akabanga ku kibi yakoze, ahubwo araheza agashikirizwa abahagarikiye amategeko y'ubwislamu kugira bamufatire ingingo mu gihe bibonetse ko ata co vyonona; kuko ukumugumiriza akabanga hari igihe bituma arendegera mu bwononyi no mu kugeramira abantu, maze bigatuma abandi mu banyavyaha bubahuka bakanarendegera kubikora.
6. Ihimiriza ryo kurondera ubumenyi, gusoma Qor'ani mahwe no kuyigishanya.
7. Al-Nawawiy yavuze ati: "Muri iyi nyiginsho y'intumwa, harimwo icemezo cerekana ivyiza biri mu guhurira abantu ahantu hamwe mu musigiti gukira basome Qor'ani... n'ahandi bohurira hafatwa nko mu musigiti mu kuronka ivyiza, ni abantu guhurira mw'ishure no ku kirindiro, n'ahandi nk'aho bohurora ku bushake bw'Imana Allah".
8. Impera y'umuntu ku vyo yakoze, ni ukuri Imana Allah mu kuyigena Yisunga ibikorwa vyiwe, ntiyisunga ubwoko n'inkomoko vyiwe.