Hadith: Uwukemuriye umwemeramana ikibazo mu kumukura mu vyago vyo kw'isi, Imana Allah Izomukemurira ibibazo mu kumukura mu vyago vyo ku musi w'izuka

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَاللهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ، وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللهُ لَهُ بِهِ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ، وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلَّا نَزَلَتْ عَلَيْهِمِ السَّكِينَةُ، وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ، وَحَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ، وَذَكَرَهُمُ اللهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ، وَمَنْ بَطَّأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2699]

Mu vyakiriwe na Abu Hurayra (Imana Allah Imwishimire) yavuze ko intumwa y'Imana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yavuze iti:
"Uwukemuriye umwemeramana ikibazo mu kumukura mu vyago vyo kw'isi, Imana Allah Izomukemurira ibibazo mu kumukura mu vyago vyo ku musi w'izuka; uwutezuriye na we uwunaniwe mu kumworohereza mu bimubakiye (ibimugoye), Imana Allah Izomutezurira mu kumworohereza mu bimubakiye (ibimugoye) mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa; uwugumirije akabanga umwislamu, Imana Allah Izomugumiriza akabanga mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa; kandi rero burya Imana Allah ntihengeshanya gufasha umuja wayo mu gihe cose na we aba agishishikara gufasha mwenewabo; uwufashe inzira yo kuja kurondera ubumenyi, Imana Allah Iramworohereza inzira imushikana mu Bwami bw'ijuru; nta bantu bahurira muri imwe mu nzu z'Imana Allah bagaheza bagasoma bakanigishanya Igitabu cayo ca Qor'ani, kiretse ko abo bantu bururukirwa n'ituze, iteka n'itekane, bagahundagazwako impuhwe, bagakikuzwa n'abamalayika, Imana Allah na Yo Ikabahayagiza ku bari iwayo mu baja bayo, burya uwuzingamitswe n'ibikorwa vyiwe akabura ico yimariye, icubahiro c'ubwoko n'inkomoko vyiwe ntibizomushikana ku cubahiro c'aberanda".
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2699]

Explanation

Umuvugishwamana (nyakugira amahoro n'impuhwe z'Imana Allah) yaratomoye ko impera y'umwislamu ku Mana Allah izokwisunga ubwoko bw'ibikorwa yakoze mu kibano ciwe n'abandi bislamu; ku buryo uwutezuriye umwemeramana mu kumukemurira ikibazo akamukura mu kaga n'ikiza mu bimuhanze mu buzima bwo kw'isi, Imana Allah Izomuhera mu kumukemurira ikibazo mu kumukura mu kaga no kumukurako ikiza kizomuhanga ku musi w'izuka. Uwutezuriye uwunaniwe mu kumworohereza mu bimubakiye (ibimugoye), Imana Allah Izomutezurira mu kumworohereza ibimugoye mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa. Uwugumirije akabanga umwislamu; nko kuba yamenye ko yakoze ibidakwiye gushirwa ku mugaragaro mu tunenge n'ibiterasoni maze akamugumiriza akabanga, Imana Allah Izomugumiriza akabanga ku vyo yako, maze ntimutetereze mu buzima bwo kw'isi no mu bw'inyuma yo gupfa. Ivyo biri ukwo, kuko Imana Allah Yama Yafashije umuja wayo, mu gihe cose na we adahengeshanyije gufasha mwenewabo mu vyerekeye ukwitegurira ubuzima bw'inyuma yo gupfa no mu bijanye n'ubuzima bwo kw'isi. Ugufasha rero, kurashoboka mu gusabira umuntu, mu kumutunganiriza ibikorwa bikenera inguvu z'umubiri no mu kumutera inkunga z'uburyo, n'ibindi bitari ivyo. N'uwugiye kurondera ubumenyi bw'idini ku bw'Imana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere, Imana Allah Iraheza Ikamworohereza mu kumucira inzira imushikana mu Bwami bw'ijuru. Nta n'abantu bahurira muri imwe mu nzu z'Imana Allah (imisigiti), bagaheza bagasoma banigishanya Igitabu cayo ca Qor'ani, kiretse ko Imana Allah Ibururukiriza iteka n'itekane, bagaheza bagaturura, Ikabahundagazako impuhwe zayo, bagakikuzwa n'abamalayika, Ikanabahayagiza ku batoni bayo bari iwayo. Birakwiye rero ku muja w'Imana Allah kuba ari icubahiro kidasanzwe kuri we, kuyagwa neza n'Imana Allah ku biremwa vyayo biri mw'ijuru. Uwufise ibikorwa bike bimuzingamitse, ubwoko n'inkomoko vyiwe ntibizomushikana ku cubahiro c'aberanda, ni ngombwa rero ko umuntu atishimira icubahiro c'ubwoko n'inkomoko vy'abavyeyi biwe, bigatuma adebukirwa mu bikorwa.

Benefits from the Hadith

1. Ibnu Daqiiqi Al'Iidi yavuze ati: "Iyi nyigisho irahambaye, ihurikiyemwo amoko yose y'ubumenyi n'amategeko hamwe rero n'urupfasoni ngenderwako, harimwo n'ivyiza vyo gutezurira abislamu mu kubafasha ivyobagirira akamaro bishoboka, haba mu kwigisha ubumenyi, canke gutanga uburyo, canke gufasha mu bikorwa, canke guhanura ku cogirira akamaro umuntu, canke gutanga impanuro, canke ibindi bitari ivyo".
2. Uguhimiriza n'ugukundisha abantu gutezurira uwunaniwe mu kumworohereza mu bimubakiye (ibimugoye).
3. Ihimirizwa ryo gufasha umwislamu, n'uko Imana Allah Nyenuguhabwicubahiro nta ngere Ifasha uwufasha abandi ku rugezo rw'ingene na we afasha mwenewabo.
4. Biri mu kugumiriza akabanga umwislamu, kutinjira mu buzima bw'umuntu mu gukurikirana utunenge n'ibiterasoni akora. Ni ukuri vyarakiriwe kuri umwe mu batuboneye izuba mu kwemera (salaf) ko yavuze ati: "Nabayeho nsanga hariho abantu batarangwa n'akanenge, maze batangura kwandagaza utunenge tw'abantu, abantu na bo baca batangura kwandagaza utunenge twabo; naranabayeho nsanga hariho abantu barangwa n'utunenge, baraheza bavavanura n'ukwandagaza utunenge tw'abandi, gutyo utunenge twabo duca turibagirana, ntitwaba tukivugwa".
5. Ntibiri mu bitegerezwa kwubahirizwa mu kugumiriza akabanga abantu, kureka kubuza ikorwa ry'ikibi mu kugisasira indava ngo ntigikurweho; ahubwo ni ngombwa ko gikurwaho ntigisasirwe indava, uwagikoze na we akagumirizwa akabanga. Iyi ngingo yubahirizwa kuri urya muntu atazwiko ubwononyi no gutsimbatara ku kibi; nayo kuri urya muntu azwi ko yimonogoje mu bwononyi, si vyiza ko agumirizwa akabanga ku kibi yakoze, ahubwo araheza agashengezwa mu gushikirizwa abahagarikiye amategeko y'ubwislamu kugira bamufatire ingingo mu gihe bibonetse ko ata co vyonona; kuko ukumugumiriza akabanga hari igihe bituma arendegera mu bwononyi no mu kugeramira abantu, maze bigatuma abandi mu banyavyaha bubahuka bakanarendegera kubikora.
6. Ihimiriza ryo kurondera ubumenyi, gusoma Qor'ani no kuyigishanya.
7. Al-Nawawiy yavuze ati: "Muri iyi nyigisho y'intumwa, harimwo icemezo cerekana ivyiza biri mu guhurira abantu ahantu hamwe mu musigiti kugira basome Qor'ani... n'ahandi bohurira hafatwa nko mu musigiti mu kuronka ivyiza, ni abantu guhurira mw'ishure no ku kirindiro, n'ahandi nk'aho bohurira ku bushake bw'Imana Allah".
8. Impera y'umuntu ku vyo yakoze, ni ukuri Imana Allah mu kuyigena Yisunga ibikorwa vyiwe, ntiyisunga ubwoko n'inkomoko vyiwe.